Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA 3576/02 oddalił skargę Krajowej Rady Doradców Podatkowych na decyzję Ministra Finansów z dnia 18 września 2002 r. nr SP-5/442-BM6-9522/DP/I/2002/MW w przedmiocie zawieszenia uchwały.
Wymienioną decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję wydaną na podstawie art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86 ze zm.), którą to decyzją zawiesił § 1 ust. 4 uchwały Nr 129/2002 Krajowej Rady Doradców Podatkowych z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie upoważnienia do negocjacji, opiniowania i zawierania umów najmu lokali biurowych dla regionalnych oddziałów Krajowej Izby Doradców Podatkowych. W uzasadnieniu podał, że zakwestionowany przepis narusza postanowienie § 28 statutu Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Zgodnie z treścią § 28 statutu rozporządzanie majątkiem oraz zaciąganie zobowiązań majątkowych w imieniu Izby wymaga zachowania formy pisemnej poprzez złożenie oświadczeń woli przez co najmniej dwóch członków prezydium Rady, w tym przewodniczącego i wiceprzewodniczącego. Ponadto, zdaniem Ministra Finansów, nie wchodzi też w grę możliwość ustanowienia substytucji pełnomocnictwa przez osoby wymienione w § 28 statutu, gdyż takiej możliwości nie przewidują przepisy ustawy o doradztwie podatkowym oraz postanowienia statutu.
Krajowa Rada Doradców Podatkowych w skardze do Sądu na ostateczną decyzję Ministra Finansów z dnia 18 września 2002 r. zarzuciła naruszenie art. 47 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 61 ustawy o doradztwie podatkowym oraz § 28 statutu.
Według Krajowej Rady postanowienie § 1 ust. 4 uchwały nr 129/2002 nie narusza § 28 statutu, ponieważ możliwość upoważnienia członków zarządu regionu do zawarcia zaaprobowanej umowy ma w tym przypadku charakter pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 95 § 2 k.c.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Krajowej Rady Doradców Podatkowych stwierdził, że postanowienie § 1 ust. 4 uchwały nr 129/2002 Krajowej Rady nie jest w pełnym zakresie zgodne z § 28 statutu izby, a zatem istniały podstawy do zawieszenia postanowienia § 1 ust. 4 ww. uchwały. Treść § 1 ust. 4 uchwały nr 129/2002 reguluje dwie sytuacje. Pierwsza z nich to upoważnienie dla przewodniczącego, wiceprzewodniczących i skarbnika do zawarcia umowy najmu. Druga sytuacja dotyczy kwestii upoważnienia członków zarządu regionu do zawarcia umowy najmu. Zdaniem Sądu, istnieje możliwość udzielenia pełnomocnictwa członkom zarządu regionu do zawarcia umowy najmu, o ile takie pełnomocnictwo zostanie udzielone w sposób zgodny z § 28 statutu. Zakwestionowany przepis zawiera upoważnienie dla przewodniczącego, wiceprzewodniczących i skarbnika do zawarcia umowy najmu. W świetle tego postanowienia każda z wyżej wymienionych osób, składając w imieniu Izby jednoosobowo oświadczenie woli w przedmiocie umowy najmu, jest upoważniona do zawarcia takiej umowy. Taki sposób reprezentowania Izby byłby niezgodny z § 28 statutu.
Krajowa Rada Doradców Podatkowych, działając na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej u.p.s.a., w zw. z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), wniosła od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną.
W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie z art. 174 ust. 1 u.p.s.a. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 47 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 61 ustawy o doradztwie podatkowym oraz § 28 statutu Krajowej Izby Doradców Podatkowych, wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;
- zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej Rady, zgodnie z § 1 ust. 4 uchwały nr 129/2002 upoważnia się do zawarcia umowy najmu przewodniczącego KRDP, wiceprzewodniczących i skarbnika. Z przepisu tego jednoznacznie wynika uprawnienie do zawarcia umowy najmu dla następujących podmiotów: przewodniczącego KRDP wspólnie ze skarbnikiem oraz co najmniej jednego wiceprzewodniczącego wspólnie ze skarbnikiem.
Porównując zaś dyspozycję § 28 statutu KIDP oraz § 1 ust. 4 uchwały KRDP nr 129/2002 można jednoznacznie stwierdzić, że regulacje wymienionej uchwały nie są w żaden sposób sprzeczne z postanowieniami statutu KIDP. Uchwała nr 129/2002 spełnia wszystkie wymogi jakie wynikają ze statutu KIDP i równocześnie zawęża krąg podmiotów uprawnionych do zawierania umów najmu poprzez wyraźny zapis aby drugim członkiem prezydium zawierającym umowę był zawsze skarbnik KRDP, co ma zapewniać większą kontrolę zawieranych umów.
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu podtrzymał wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej u.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Naruszenie prawa materialnego może więc polegać na:
- błędnym przyjęciu, że istnieje norma prawna faktycznie nieistniejąca lub na zaprzeczeniu istnienia normy prawnej faktycznie istniejącej (jest to tzw. pogwałcenie prawa w ścisłym tego słowa znaczeniu),
- błędnym zrozumieniu treści lub znaczenia normy prawnej (naruszenie prawa przez błędną jego wykładnię);
- błędnym przyjęciu lub zaprzeczeniu związku, jaki zachodzi między faktem ustalonym w procesie a normą prawną (naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie).
Wbrew wywodom zawartym w kasacji, w niniejszej sprawie nie występuje żadna z wyżej wymienionych sytuacji.
Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. 2002 r. Nr 9, poz.
- w Rozdziale 8 zawiera przepisy prawa dotyczące samorządu doradców podatkowych. W myśl art. 47 doradcy podatkowi tworzą samorząd doradców podatkowych, zwany Krajową Izbą Doradców Podatkowych.
Przynależność doradców podatkowych do Krajowej Izby Doradców Podatkowych jest obowiązkowa i powstaje z chwilą wpisu na listę. Samorząd doradców podatkowych jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko ustawom. W art. 62 i 63 ustawy zostały dokładnie określone kryteria i formy interwencyjnej funkcji administracji rządowej - nadzór - który powierzono ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych - dalej Ministrowi Finansów. Wedle art. 62 Przewodniczący Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych przekazuje Ministrowi Finansów statut Krajowej Izby Doradców Podatkowych, w terminie 14 dni od zakończenia zjazdu. Minister Finansów, w terminie 45 dni od dnia otrzymania statutu może wydać decyzję administracyjną o zawieszeniu uchwały zatwierdzającej statut z powodu niezgodności z prawem.
Zaś stosownie do treści art. 63 tej ustawy Przewodniczący Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych przekazuje Ministrowi Finansów uchwały Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych. Także Przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych przekazuje temuż Ministrowi uchwały przyjęte przez Krajową Radę. Minister Finansów w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwał, o których mowa wyżej, może wydać decyzję administracyjną o zawieszeniu uchwały lub niektórych jej postanowień z powodu niezgodności z prawem lub statutem.
Z powyższego wynika, że nadzór organu administracji rządowej - Ministra Finansów nad samorządem doradców podatkowych sprowadza się li tylko do kontroli zgodności z prawem lub statutem uchwał lub ich niektórych postanowień podejmowanych przez Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych bądź Krajową Radę Doradców Podatkowych.
Zadania Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych zostały określone w art. 51 ust. 1 pkt 1-11, ust. 2 i ust. 3 ustawy o doradztwie podatkowym. Natomiast art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Krajowa Rada Doradców Podatkowych kieruje, w zakresie swoich zadań, działalnością samorządu w okresach między Krajowymi Zjazdami Doradców Podatkowych". Zadania te zostały określone w ust. 2 pkt 1-8 art. 56.
Art. 61 ustawy o doradztwie podatkowym m.in. stanowi, że "sposób składania oświadczeń woli w sprawach majątkowych przez Krajową Radę Doradców Podatkowych określa statut Krajowej Izby Doradców Podatkowych". Ten zapis ustawowy został skonkretyzowany w § 28 statutu Krajowej Izby Doradców Podatkowych - uchwalonego w dniu 27 stycznia 2002 r. przez Pierwszy Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych - który otrzymał brzmienie "Rozporządzanie majątkiem oraz zaciąganie zobowiązań majątkowych w imieniu Izby wymaga zachowania formy pisemnej poprzez złożenie oświadczenia woli przez co najmniej dwóch członków Prezydium Rady, w tym przewodniczacego lub wiceprzewodniczącego".
Wedle art. 54 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy prezydium Krajowej Rady Doradców Podatkowych stanowią przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych, wiceprzewodniczący, sekretarz i skarbnik.
Przepis § 28 statutu wskazuje na zamknięty krąg osób - prezydium Krajowej Rady - które są uprawnione do składania w przepisanej formie oświadczeń woli w imieniu Izby w sprawach majątkowych i nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków.
Jedną z tych osób, które są uprawnione do podejmowania czynności prawnych, o których mowa w § 28 musi być przewodniczący Rady lub wiceprzewodniczący, drugą zaś osobą, która musi brać udział w tych czynnościach może być wiceprzewodniczący, sekretarz lub skarbnik.
Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że Krajowa Rada Doradców Podatkowych nie jest uprawniona do zmiany postanowień zawartych w § 28 statutu, przez wyłączenie z kręgu osób tworzących jej prezydium sekretarza od brania udziału w powyższych czynnościach prawych, jak też upoważnienia członków prezydium za wyjątkiem sekretarza do zawierania jednoosobowo umowy oraz członków zarządu regionu do zawarcia zaaprobowanej umowy najmu.
Postanowienia te zawarte w § 1 pkt 4 zawieszonej uchwały nie są zgodne z art. 54, 61 ustawy o doradztwie podatkowym oraz § 28 statutu.
W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 47 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 61 cytowanej ustawy oraz § 28 statutu okazały się nieuzasadnione.
Dokonana zatem przez Sąd ocena prawna zaskarżonej decyzji nie narusza powyższych przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionej podstawy, w związku z czym podlega oddaleniu na podstawie art. 184 u.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało na przepisie art. 204 pkt 1 u.p.s.a.