Uzasadnienie
W Y R O K
W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 13 grudnia 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia NSA - Czesława Socha
Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński (spr.)
- - Halina Wojtachnio
Protokolant - Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Ka 509/03 w sprawie ze skargi Zakładów Przemysłu Cukierniczego "[...]" S.A. w Raciborzu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 30 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe
- 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach;
- 2) zasądza od Zakładów Przemysłu Cukierniczego "[...]" S.A. w Raciborzu na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Katowicach kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładów Przemysłu Cukierniczego "[...]" S.A. w Raciborzu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 30 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniach 3 listopada 1999 r. i 30 grudnia 1999 r. przedstawiciel importera – Zakładów Przemysłu Cukierniczego "[...]" S.A. w Raciborzu zgłosił do odprawy celnej tłuszcze roślinne [...] celem objęcia ich procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, deklarując kod PCN 1516 20 98 0 ze stawką celną konwencyjną 14,2%.
Dyrektor Urzędu Celnego w Zebrzydowicach decyzją z dnia 22 października 2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji towarów, stawki celnej oraz kwoty cła i ponownie określił kwotę wynikającą z długu celnego, przyjmując inny kod towarów – PCN 1517 90 93 0.
Decyzją z dnia 30 stycznia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko i argumentację organu pierwszej instancji.
Sąd stwierdzając nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie uznał, że zgodnie z art. 65 § 4 i 5 oraz art. 230 § 1 i 4 Kodeksu celnego wydanie z urzędu decyzji ostatecznej uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określenie kwoty wynikającej z długu celnego, zarejestrowanie tej kwoty i powiadomienie o tym dłużnika musi nastąpić przed upływem trzyletniego terminu liczonego od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
W ocenie Sądu termin ten nie został zachowany, ponieważ organ odwoławczy doręczył stronie wydaną przez siebie decyzję ostateczną w dniu 4 lutego 2003 r., a więc po upływie trzyletniego terminu od daty przyjęcia zgłoszenia celnego (3.11.1999 r. i 30.12.1999 r.). Oznacza to, zdaniem Sądu, że organ odwoławczy orzekał o uznaniu zgłoszenia celnego wbrew zakazowi wynikającemu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
W konsekwencji naruszony został również przepis art. 230 § 4 Kodeksu celnego, ponieważ pisemne powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności nastąpiło po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego, a zgodnie z art. 226 § 4 Kodeksu celnego organ celny ma obowiązek anulowania zarejestrowanej kwoty należności, o której dłużnik nie został powiadomiony przed upływem tego terminu.
Ta regulacja prawna oznacza, zdaniem Sądu, że doręczenie stronie ostatecznej decyzji określającej w prawidłowej wysokości kwotę wynikającą z długu celnego po upływie trzech lat od powstania długu celnego jest prawnie bezskuteczne, ponieważ zarejestrowana dodatkowa kwota należności z mocy prawa podlega anulowaniu. Następuje w tym wypadku przedawnienie prawa do określenia kwoty wynikającej z długu celnego w prawidłowej wysokości.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia, uznając, że zaistniały przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a.
Dyrektor Izby Celnej w Katowicach, który w wyniku zmian organizacyjnych w administracji celnej przejął sprawy należące poprzednio do Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając, że został on wydany z naruszeniem prawa materialnego, a w szczególności art. 2 § 2, art. 3 § 1 pkt 2 i 8, art. 85 § 1, art. 65 § 4 i art. 65 § 5 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, co stanowi podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wniósł o:
- - zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu,
- - zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Odnosząc się do argumentów Sądu przytoczonych w zaskarżonym wyroku, skarżący podniósł m.in., że co prawda treść art. 65 § 5 Kodeksu celnego wskazuje, że decyzja, o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, jednakże termin ten dotyczy decyzji wydawanej przez organ pierwszej instancji.
Skarżący podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana i doręczona stronie w dniu 22.10.2002 r., a więc przed upływem trzyletniego terminu liczonego od daty przyjęcia zgłoszeń celnych (3.11.1999 r., 30.12.1999 r.).
Zdaniem skarżącego, gdyby uwzględnić stanowisko Sądu, to organ odwoławczy nie mógłby wydać żadnej decyzji po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego w sytuacji np. gdy decyzja zostałaby wydana przez organ I instancji przed upływem prekluzji. Ten stan rzeczy nie pozwalałby na przeprowadzenie postępowania odwoławczego, jak również na zrealizowanie zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 127 Ordynacji podatkowej.
Skarżący zauważył, że kwestię przedawnienia należności celnych regulują przepisy Kodeksu celnego w sposób odmienny od przepisów regulujących przedawnienie zobowiązań podatkowych zawartych w Ordynacji podatkowej.
W przedmiotowej sprawie kwota należności celnych została zarejestrowana w terminie określonym w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, w związku z tym, zdaniem skarżącego, nie może być mowy o jej przedawnieniu. Wygaśnięcie długu następuje z powodu upływu terminu dochodzenia należności, który wynosi 5 lat od daty zarejestrowania (art. 242 § 4 Kodeksu celnego) z uwzględnieniem przerw wynikających z zaistnienia zdarzeń, o których mowa w § 5 tego artykułu (wszczęcie egzekucji, wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym).
Skarżący podniósł, że Sąd dokonując interpretacji pojęcia "wydanie decyzji", użytego w art. 65 § 4 i 65 § 5 Kodeksu celnego błędnie utożsamił akt wydania decyzji i powiadomienia dłużnika z "ostatecznością" decyzji, uznając, że przepis art. 65 § 5 dotyczy decyzji organu celnego II instancji, utrzymującej w mocy decyzję wymiarową. Błędne jest w związku z tym stanowisko Sądu, że decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 Kodeksu celnego nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Ponadto skarżący powołując się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 20 stycznia 2004 r. sygn. akt V SA 3940/02 stwierdził, że decyzja organu odwoławczego stanowi instancyjną kontrolę legalności decyzji organu pierwszej instancji i utrzymując w mocy tę decyzję nie zawiera rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego, w konsekwencji jej wydanie nie podlega czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
W konkluzji skarżący stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji przez WSA w Gliwicach z powodu rażącego naruszenia prawa, polegającego na doręczeniu stronie ostatecznej decyzji określającej kwotę wynikającą z długu celnego po upływie trzech lat od daty powstania długu celnego.
Zakłady Przemysłu Cukierniczego "[...]" S.A. w Raciborzu wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wynikające ze skargi kasacyjnej zagadnienie prawne dotyczy skutków prawnych upływu 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego – w toku postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu.
W myśl art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:
- a) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub
- b) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przewidziany w art. 65 § 5 Kodeksu celnego trzyletni termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną.
Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony i to także w warunkach, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Wbrew odmiennym ustaleniom Sądu I instancji organ odwoławczy może natomiast, aż do upływu 5-letniego terminu przedawnienia długu celnego przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w kształcie, jaki nadał jej ten organ, ale także wydać na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej decyzję reformatoryjną i ustalić kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości niższej niż uczynił to organ pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie zgłoszenia celne zostały przyjęte w dniach 3 listopada 1999 r. i 30 grudnia 1999 r., a decyzja organu celnego pierwszej instancji została wydana i doręczona stronie w dniu 22 października 2002 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, natomiast decyzja organu odwoławczego została doręczona stronie w dniu 4 lutego 2003 r., a zatem przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego.
Wbrew zatem ustaleniom zawartym w zaskarżonym wyroku decyzja organu odwoławczego została wydana bez naruszenia zakazu sformułowanego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, gdyż zakaz ten, jak to już wyżej wskazano dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).