Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem, wydanym w sprawie ze skargi [...] w Tychach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 4 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Sąd przyjął, że zgodnie z art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Po zarejestrowaniu kwoty należności, organ celny powiadamia o tym dłużnika zgodnie z art. 230 § 1 i 4. Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Wydanie z urzędu decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określającej kwotę wynikającą z długu celnego, zarejestrowanie kwoty należności w prawidłowej wysokości i powiadomienie o tym dłużnika musi nastąpić przed upływem trzyletniego okresu przedawnienia, liczonego w tym wypadku od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 10 maja 1999 r., a zatem trzyletni okres przedawnienia upłynął w dniu 10 maja 2002 r. Organ I instancji wydał decyzję w dniu 8 maja 2002 r. i doręczył ją następnego dnia przedstawicielowi strony skarżącej, która w terminie ustawowym wniosła odwołanie. Wskutek tego decyzja ta nie stała się ostateczną. Natomiast organ odwoławczy swoją decyzję z 4 lutego 2003 r. doręczył stronie skarżącej w dniu 10 lutego 2003 r., co oznacza, że dopiero w tej dacie rozstrzygnięcie stało się ostateczne. Przepis art. 65 § 5 – Kodeksu celnego ustanawia zakaz orzekania przez organ celny po upływie trzech lat. Oznacza to, zdaniem Sądu, że przed upływem wskazanego terminu sprawa administracyjna winna być załatwiona przez wydanie decyzji ostatecznej.
W związku z tym, że organ odwoławczy wbrew temu przepisowi orzekał w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe po upływie trzech lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych, Sąd stwierdził na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Katowicach zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi, bądź jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, skarżący zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 § 2, 3 § 1 pkt 2 i 8, 65 § 4 i 5, 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.).
W uzasadnieniu skarżący podał, że w sprawie nie zachodziły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżący podniósł, że treść art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowi, że decyzja, o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Przepis art. 65 § 5 dotyczy terminu wydania decyzji przez organ I instancji. Skarżący podniósł, że termin ten został zachowany i zarzucił, że Sąd błędnie utożsamił akt wydania decyzji i powiadamiania dłużnika z ostatecznością decyzji wymiarowej. Stwierdził, że kwota należności celnych została zarejestrowana w terminie określonym w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, w związku z tym w sprawie nie może być mowy o przedawnieniu tych należności.
Decyzja organu odwoławczego stanowiła instancyjną kontrolę legalności decyzji organu pierwszej instancji i utrzymując w mocy tę decyzję nie zawiera rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę dokonaną przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji wydanie decyzji przez organ odwoławczy nie podlegało czasowemu ograniczeniu, przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
W konkluzji skarżący stwierdził, że w sprawie nie zachodziła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wynikające ze skargi kasacyjnej zagadnienie prawne dotyczy skutków prawnych upływu 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego – w toku postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu.
W myśl art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:
- a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego
- b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub
- c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przewidziany w art. 65 § 5 Kodeksu celnego trzyletni termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną.
Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że termin do wydania decyzji został ustalony w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ tego terminu w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony i to także w warunkach, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Wbrew odmiennym ustaleniom Sądu I instancji organ odwoławczy może natomiast, aż do upływu 5-letniego terminu przedawnienia długu celnego przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w kształcie, jaki nadał jej ten organ, ale także wydać na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej decyzję reformatoryjną i ustalić kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości niższej niż uczynił to organ pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 10 maja 1999 r., a decyzja organu celnego pierwszej instancji została wydana w dniu 8 maja 2002r. i doręczona stronie w dniu 9 maja 2002 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, natomiast decyzja organu odwoławczego została doręczona stronie w dniu 10 lutego 2003 r., a zatem przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego.
Wbrew zatem ustaleniom zawartym w zaskarżonym wyroku decyzja organu odwoławczego została wydana bez naruszenia zakazu sformułowanego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, co oznacza, że w sprawie nie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).