Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 659/02 po rozpoznaniu skargi [...] s.c. w Wałczu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego – oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że spółka cywilna [...] w Wałczu [...] w dniu 8 stycznia 1999r. na podstawie SAD nr [...] dokonała zgłoszenia celnego towaru w postaci odzieży używanej, importowanej z Niemiec, deklarując kwotę długu celnego obliczoną z zastosowaniem stawki celnej obniżonej na podstawie dołączonych do zgłoszeń celnych faktur zawierających deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej. Faktura o nr 0599 została przekazana wraz z prośbą o dokonanie weryfikacji deklaracji duńskim władzom celnym, które pismem z dnia 9 sierpnia 2000r. poinformowały, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego.
W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie tego zgłoszenia celnego, a następnie decyzją z dnia 10 sierpnia 2001r. nr [...] uznał to zgłoszenie celne za nieprawidłowe i ponownie określił kwotę długu celnego, przyjmując do jej wymiaru stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100%.
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia z dnia 21 lutego 2002 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania strony uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia wysokości stawki celnej i kwoty długu celnego od towaru ujętego w pozycji 1 w/w zgłoszenia celnego i wymierzył w odniesieniu do sprowadzonego towaru cło z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej w wysokości 21,4% wartości celnej towaru, w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.
Rozpoznając skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał za bezsporne, że do wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji doszło w wyniku przeprowadzenia przez ten organ postępowania w ramach tzw. kontroli postimportowej, a więc postępowania przewidzianego przepisami art. 83 Kodeksu celnego. Sąd podkreślił, że dokonane przez organ celny w ramach tego postępowania czynności miały na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniach celnych, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu – na podstawie deklaracji eksportera na fakturach – pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Organy celne dokonały weryfikacji deklaracji eksportera w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, który jako ratyfikowana umowa międzynarodowa wraz z załącznikami i protokółami – zgodnie z art. 87 Konstytucji RP – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i na mocy art. 91 Konstytucji ma pierwszeństwo stosowania przed ustawami, tj. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową.
Sąd uznał, że brak jest podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego.
Za zupełnie chybiony Sąd uznał zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez organ celny podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest wynikająca z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego (celnego) w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych). Zdaniem Sądu to importer ponosi w istocie rzeczy ryzyko prawidłowości dokonanego przez siebie zgłoszenia celnego, w szczególności prawidłowości i prawdziwości otrzymanych od eksportera dokumentów, z których wynikają dane służące temu zgłoszeniu., a organy celne nie mają obowiązku każdorazowej szczegółowej ich weryfikacji przed przyjęciem tego zgłoszenia.
Z uwagi na to, że w sprawie nie występuje naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.
Od powyższego wyroku [...] s.c. w Wałczu reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata Andrzeja Zielińskiego złożyli skargę kasacyjną na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
- - przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 274 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 121 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 2 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej poprzez rażące naruszenie zasady zaufania do organów celnych.
- - przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) nieważność postępowania – art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż w rozpoznawaniu sprawy w I instancji uczestniczyło dwóch sędziów NSA a tylko jeden sędzia WSA.
Dyrektor Izby Celnej nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest – poza przytoczeniem naruszonego przepisu – wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany. Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (§ 1 i 2 art. 183 p.p.s.a.). Oznacza to, że o zakresie kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną.
Z powyższych rozważań wynika, że kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego – przez wojewódzki sąd administracyjny, a w sprawach ze skarg kasacyjnych, wniesionych w trybie art. 101 Przepisów wprowadzających – przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przechodząc do zarzutu dotyczącego, zdaniem skarżącego, naruszenia prawa materialnego, to stwierdzić należy, że zarzut ten jest natury procesowej, bowiem nie dotyczy błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa. Podnieść należy, że jest on o tyle nietrafny, że zarzut kasacyjny winien wykazać uchybienia sądu I-szej instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku, nie zaś naruszenia stosowania przez organy celne przepisów Ordynacji podatkowej. Artykułu 2 cytowanego przez kasację Konstytucji RP nie należy również stosować wprost. Na marginesie stwierdzić należy, że przepis art. 274 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w prawie celnym, bowiem zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Przepis art. 274 § 1 pkt 3 znajduje się w dziale V, nie może więc w sprawie mieć zastosowania. Wywody dotyczące naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej są chybione, bowiem pomijają treść art. 64 § 1, 2, 2a i 3 Kodeksu celnego. To strona składa zgłoszenie celne, które powinno być dokonane na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną i zawierać wszystkie elementy niezbędne dla danej procedury oraz powinno być podpisane przez zgłaszającego. Tylko wówczas gdy składane zgłoszenie celne nie odpowiada wymogom formalnym, określonym w paragrafach 1 i 2 art. 64, organ celny odmawia jego przyjęcia.
Następnie z treści art. 65 § 1 i 2 wynika, że organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada wymogom określonym w art. 64 i jeżeli przedstawiono towar nim objęty z zastrzeżeniem art. 80 § 2. Podstawę więc do zastosowania procedury celnej stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny. W niniejszej sprawie importer zadeklarował stawkę celną i organ celny przyjął zgłoszenie celne, sprawdzając czy spełnione zostały wymogi określone w art.
64. Nie można więc uznać za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędu lub winy urzędnika, jeżeli Kodeks celny nie stwarza w tym momencie możliwości kontroli merytorycznej deklarowanej przez stronę stawki. Przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną, która jak wskazują przepisy może być weryfikowana. Nie stanowi to jednak naruszenia zasady zaufania do organów celnych, ani naruszenia art. 2 Konstytucji, bowiem postępowanie weryfikacyjne zostało unormowane w przepisach art. 70 i 83 Kodeksu celnego i importer w każdym przypadku winien się liczyć z taką możliwością.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż są one nieuzasadnione. Rozważając argumenty strony skarżącej, NSA stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne, a celem tej reformy było spełnienie konstytucyjnego wymogu dwuinstancyjności postępowania sądowego (art.176 ust. 1 Konstytucji) także w odniesieniu do sądownictwa administracyjnego. Reforma wprowadzana była w warunkach funkcjonującego do dnia 31 grudnia 2003 r. sądownictwa administracyjnego jako jednoinstancyjnego, zaś po tej dacie działalność orzeczniczą w I instancji podjęły wojewódzkie sądy administracyjne, a w II - kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny. Ta specyficzna sytuacja, gdy niejako "w biegu" następowała zmiana modelu sądownictwa administracyjnego wymagała, w pierwszym, przejściowym okresie, szczególnych regulacji związanych między innymi z zapewnieniem sprawnego funkcjonowania wojewódzkich sądów administracyjnych w warunkach, gdy nie została jeszcze powołana odpowiednia liczba sędziów tych sądów.
Jednocześnie zmniejszyły się potrzeby w zakresie kadry sędziowskiej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bowiem nie w każdej sprawie strona niezadowolona z wyroku I instancji korzysta z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego też względu niezbędne były stosowne regulacje ustrojowe.
Sprawy ustroju sądów administracyjnych zostały unormowane w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jednak nie wszystkie zagadnienia zostały uregulowane odrębnie. W myśl art. 29 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych, a do takich należą zagadnienia składów sędziowskich orzekających w wojewódzkich sądach administracyjnych, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Te ostatnie przewidują, że w składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. Jednakże ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z zm.), dalej: Przepisy wprowadzające, przewidziała, że osoby powołane na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych pozostają sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 93).
Oznacza to jednak zachowanie przez tych sędziów tytułu i statusu oraz wszelkich uprawnień należnych sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale nie stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przyczyn związanych z reformą, w początkowym okresie jej wdrażania niemalże wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostali delegowani do orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych, w których nie było jeszcze wystarczającej ilości sędziów, a następnie większość sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (220) została przeniesiona na stanowiska sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkich sądów administracyjnych z zachowaniem statusu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe działania, mające na celu sprawne funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego w zreformowanym kształcie, miały oparcie w przepisach ustawy - Przepisy wprowadzające. Stosownie do art. 94 § 1 tej ustawy, w okresie trzech miesięcy od daty wejścia w życie ustawy ustrojowej, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu, mógł przenieść sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił służbę z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W składzie orzekającym w niniejszej sprawie w I instancji zasiadało dwóch sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i byli to sędziowie przeniesieni na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz jeden sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wykładnia art. 46 u. s. p., który z mocy art. 29 prawa o ustroju sądów administracyjnych stosuje się nie wprost, lecz odpowiednio, w zestawieniu z art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające skłania do przekonania, że użyte w pierwszym z tych przepisów określenie "sędzia innego sądu" nie obejmuje sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeniesionych na zasadach i w warunkach określonych w tym ostatnim przepisie na stanowiska sędziów WSA. Odpowiednie stosowanie przepisów u.s.p. polega bowiem w szczególności na uznaniu za prawidłowe składów orzekających Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, utworzonych zgodnie z wymaganiami stanowiącego lex specialis przepisu art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające. Zatem zarzut, dotyczący naruszenia prawa w sposób określony w art. 183 § 2 pkt. 4 p. s. a., prowadzący do nieważności postępowania, uznać należy za nieusprawiedliwiony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 181 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną.