Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dn.8 lipca 2004 r. sygn. akt. SA/Sz 727/02 oddalił skargę M. P., E. P., M. S.c. "[...]" Import-Eksport w Szczecinku na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dn. 18 marca 2002 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dn.19. 09.2001 r. Nr [...], którą po wznowieniu postępowania uchylone zostały decyzje tego organu z dn.
- 10.1998r. i z dn.
- 09. 1998 r. uznające za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej zgłoszenia celne SAD nr [...] z dn.03.10. 1998 r. i [...] z dn.
- 09.1998 r. oraz określona została kwota długu celnego w podwyższonej wysokości, wg stawki 60%, z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonej z Niemiec przez s. c. "[...]" używanej odzieży.
Uznając za miarodajne dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, Sąd stwierdził, że decyzjami z dn.03.10.1998r. i z dn.21.
- 1998 r. o nr odpowiadających nr zgłoszeń celnych SAD Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzoną z Niemiec przez s. c. "[...]" odzież używaną i określił dług celny według obniżonej stawki celnej, określonej dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej. Sąd wskazał, że pismem z dn.23. 08.2000r. niemieckie władze celne poinformowały, iż sprowadzona odzież używana nie ma statusu towarów pochodzących z Unii Europejskiej. W tej sytuacji Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie po wznowieniu postępowania zakończonego decyzjami z dn.21.
- 1998 r. i z dn.03.
- 1998 r. uchylił te decyzje w części dotyczącej zastosowania obniżonej stawki celnej związanej z tym kwoty długu celnego i ponownie określił kwotę długu celnego według stawki wyższej i w podwyższonej wysokości, zaś Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał tę decyzję w mocy swą decyzją z dn. 18 marca 2002 r.
Oddalając skargę na wymienioną wyżej decyzję Prezesa GUC, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że nie zachodzą podstawy do uznania, iż nie odpowiada ona przepisom prawa. Sąd wskazał, że cła, stosownie do art. 13 § 1 Kodeksu celnego określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych a taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne i stawki preferencyjne. Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt. 1 postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.
- 12. 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 148, poz. 10 47) oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art.21 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania wobec niektórych towarów obniżonych stawek celnych, w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech warunków:
- pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu 4,
- udokumentowania tego pochodzenia świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,
- bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Sąd wskazał, że niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru (art.70 § 1 kod. cel.), istnieje możliwość kontroli postimportowej przewidziana w art. 83 kod. cel. i ta możliwość została w niniejszej sprawie wykorzystana. Celem dokonanych przez organ celny w ramach tego postępowania czynności było sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu-na podstawie deklaracji eksportera na fakturze- pochodzenia towarów z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Weryfikacji tej dokonano w trybie art. 32 Protokołu Nr 4, występując do władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie czy sprowadzone towary mają status towarów "pochodzących" w rozumieniu tego Protokołu. Weryfikacja wykazała, że będąca przedmiotem eksportu odzież używana nie korzysta ze statusu produktów pochodzących z krajów Unii Europejskiej. Ten tryb weryfikacji dowodów pochodzenia jest jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów a jego wyniki są wiążące dla polskich organów celnych. Sąd podkreślił, że postanowienia Układu Europejskiego wraz z stanowiącymi integralną jego część protokołami i załącznikami, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową. W świetle tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie za nietrafne uznał zarzuty strony dotyczące rozumienia pojęcia "towary pochodzące" przyjętego w krajach Unii Europejskiej jak i zarzuty dotyczące nie zapewnienia stronie możliwości wzięcia udziału w postępowaniu weryfikacyjnym przed zagranicznymi służbami celnymi. Za niezasadny uznał Sąd także zarzut naruszenia art. 65 § 5 Kod. cel. na skutek doręczenia stronie decyzji organu I instancji po upływie trzech lat od przyjęcia zgłoszenia celnego z dn.
- 09. 1998 r. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że doręczenie nastąpiło w sposób zastępczy z dniem 19 września 2001 r., t.j. z upływem 7-dniowego terminu przechowywania pisma w urzędzie pocztowym w warunkach określonych w art.150 § 1 Ordynacji podatkowej, dalej: o.p. Odnosząc się do argumentacji skargi, w której w powołaniu na pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt. 3I SA/Wr 4181/02, wyrażono przekonanie, że trzyletni termin z art. 65 § 5 kod. cel. po upływie którego nie może być wydana decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe miał dotyczyć także decyzji organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, iż poglądu tego nie podziela, bowiem zarówno wykładnia językowa jak i celowościowa prowadzą do wniosku, że jest to termin do wydania decyzji w I instancji.
W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W powołaniu na art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r.- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.s. a. zarzuciła:
1.naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.s.a. przez wadliwe przeprowadzenie kontroli legalności decyzji administracyjnej, na skutek błędnej wykładni art. 150 § 2 in fine o. p. Sąd nie wziął pod uwagę tego, że przewidziane tym ostatnim przepisem domniemanie doręczenia zostało przez stronę obalone. Skoro strona odebrała przesyłkę w dniu 2 października 2001 r. to oznacza to według skargi kasacyjnej, że awizo z winy poczty przewidywało dłuższy termin odbioru przesyłki. Naruszenie art.3 § 1 p. s. a. nastąpiło wedle skarżącej także na skutek " wadliwej wykładni postanowień art. 150 § 2 in fine O.p. w związku z art. 65 § 5 oraz niezależnie w zw. z art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.............które wbrew zaskarżonemu orzeczeniu nie pozostają w związku, bo doręczenie zastępcze nie znajduje zastosowania do uprawnień i obowiązków materialnoprawnych...."oraz;
art. 134 § 1 p.s.a. przez nie rozważenie zastosowania w sprawie art. 230 § 4 Kod. cel., który wedle skarżącej winien być brany pod uwagę przez Sąd " bez względu na tryb w jakim toczyło się postępowanie administracyjne".
Powyższe naruszenia miały wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż doprowadziły do nie stwierdzenia wady zaskarżonej decyzji polegającej na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji wydanej " po upływie terminu przedawnienia administracyjnoprawnego".
- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 65 § 5 w zw. z art.65 § 4 Kod. cel. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że termin trzyletni określony w pierwszym z przepisów nie dotyczy decyzji odwoławczych a odnosi się jedynie do decyzji I instancji. Naruszone zostały według skargi kasacyjnej także przepisy art. 230 § 4 w zw. z 230 § 1 Kod. cel. przez ich niezastosowanie. Zastosowanie tych przepisów "....skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ dług celny co do części spornego towaru objętego niniejszą sprawą powstał w dniu 21 września 1998 r., Stronę zaś powiadomiono o domiarze długu celnego nie wcześniej niż w dniu 02 października 2001 r." Pismem procesowym z dn. 15.12.2004 r. pełnomocnik procesowy skarżących cofnął skargę kasacyjną w części dotyczącej zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dn. 03.10. 1998 r. i jednocześnie podtrzymał ją w pozostałym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów kasatora. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia ściśle sformalizowanym i prócz wymagań przepisanych dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym, winna zawierać, poza oznaczeniem zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części i wnioskiem o uchylenie lub zmianę orzeczenia- przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie(art. 176 p.s.a.). Stosownie do art.174 p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarga kasacyjna zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności odniesienia wymaga zarzut procesowy, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być badane na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Zarzucając naruszenie art. 3 p.s.a. w zw. z art. 150 § 2 ordynacji podatkowej skarżący kwestionuje prawidłowość przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń organu odwoławczego w zakresie rodzaju oraz daty doręczenia spółce decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dn.11 września 2001 r. Według ustalenia przyjętego przez Sąd było to doręczenie zastępcze i nastąpiło z dniem 19 września 2001 r. tj. z upływem 7- dniowego okresu przechowywania pisma w urzędzie pocztowym w warunkach określonych w art. 150 § 1 o. p. Autor skargi kasacyjnej z faktu, iż zawierająca decyzję I instancji przesyłka została doręczona następnie na adres spółki wyprowadza wniosek, że za datę doręczenia należy uważać datę zaistniałego po doręczeniu zastępczym doręczenia właściwego, tj. dzień 2 października 2001 r. Pogląd taki w warunkach prawidłowo dokonanego doręczenia zastępczego należałoby uznać za błędny. Skoro bowiem przepis art. 150 § 2 p.s.a. reguluje szczególny (zastępczy) tryb doręczania pism między innymi przez określenie terminu odbioru pisma złożonego prawidłowo w urzędzie pocztowym to nie można przyjąć, że z bezskutecznym upływem ostatniego dnia ustawowego terminu doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji należy oczywiście uznać, że doręczenie zastępcze pociągające za sobą wszelkie prawne skutki nastąpiło, zaś późniejsze wydanie przesyłki przez pocztę nie wywołuje skutków prawnych z doręczeniem związanych. Powyższe rozważania dotyczą sytuacji gdy doręczenie zastępcze dokonane zostało prawidłowo i spełnia wszystkie prawne wymogi wynikające z art. 150 o.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia. Musi więc zachodzić niemożność doręczenia w trybie art. 148 § 1 lub 149 o.p., pismo winno być złożone na okres 7 dni w urzędzie pocztowym a zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczone na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swe czynności zawodowe. Na znajdującym się w aktach sprawy dowodzie doręczenia przesyłki listowej nr 029506 nie wypełniono druku dotyczącego doręczenia (niedoręczenia) przesyłki, nie podano czy i gdzie przesyłka została złożona ani tego czy i gdzie pozostawiono zawiadomienie. Wbrew ustaleniom przyjętym przez Sąd I instancji brak jest- na obecnym etapie bez ewentualnego przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność spełnienia przez pocztę wymagań doręczenia zastępczego -podstaw do przyjęcia, iż nastąpiło prawidłowe doręczenie zastępcze. Ma to taki skutek, że w sytuacji braku prawidłowego doręczenia zastępczego datę doręczenia decyzji I instancji stanowiłaby późniejsza data doręczenia faktycznego tj. dzień 02. 10 2001 r.(k. 143 akt. adm.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, iż trzyletni termin przedawnienia orzekania w sprawie o uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe, liczony od daty przyjęcia zgłoszenia celnego a określony w art. 65 § 5 Kod. cel., dotyczy wydania (w tym i doręczenia) decyzji I instancji. W tym kontekście prawidłowe ustalenie daty doręczenia stronie decyzji I instancji ma istotne znaczenie dla sprawy i może wpływać na jej wynik, jeśli zważyć na datę przyjęcia zgłoszeń celnych. Wobec wykazania, że zaskarżony wyrok wydany został z uchybieniami procesowymi wskazanymi wyżej, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, niecelowe byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być bowiem, jak wskazano na wstępie, właściwie zbadane i ocenione dopiero na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Powyższe rozważania nie odnoszą się do tej części wyroku Sądu I instancji w odniesieniu do której skarga kasacyjna została cofnięta, bowiem w tym zakresie Sąd postanowił o umorzeniu postępowania na mocy art. 161 § 1 pkt. 1 p.s.a. w zw. z art. 193 p.s.a.
W pozostałym zakresie należało na mocy art. 185 § 1 p.s.a. orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie w art. 203 pkt. 2 p.s.a. i art. 206 p.s.a.