Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 3062/01 oddalił skargę A. G. K. Firma Handlowo – Usługowa "[...]" w Łodzi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 29 listopada 2001 r. w przedmiocie długu celnego.
W uzasadnieniu Sąd przedstawił przebieg sprawy. Decyzją z dnia 29 listopada 2001 r., Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2001 r., wydanej wobec F.H.U. "[...] – A. G.-K. z siedzibą w Łodzi, uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia 21 sierpnia 1998 r., w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego. Na podstawie wskazanego powyżej zgłoszenia celnego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej. Przeprowadzona weryfikacja wykazała, że towary objęte deklaracją eksportera nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa i uznał skargę za nieuzasadnioną
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt 1 postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 148, poz. 1047) oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Przeprowadzona weryfikacja wykazała, że będące przedmiotem zgłoszenia celnego towary w postaci odzieży używanej nie korzystają ze statusu "produktów pochodzących" z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego.
Sąd I instancji uznał za chybione zarzuty naruszenia przez organy celne przepisów postępowania celnego przez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, ponieważ podejmowane z udziałem organu państwa obcego czynności sprawdzające prawidłowość dowodu pochodzenia towaru nie są czynnościami postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów działu IV Ordynacji podatkowej i nie znajduje tu zastosowania zasada określona w art. 123 Ordynacji podatkowej określająca obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego
Zdaniem WSA chybionym jest także podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego przez doręczenie stronie decyzji organu pierwszej instancji w dniu 30 sierpnia 2001 r., tj. po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego z dnia 21 sierpnia 1998 r., na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu importowany towar. Sąd ustalił, że decyzja organu pierwszej instancji nadana została w dniu 13 sierpnia 2001 r., a awizowana w dniu 14 sierpnia 2001 r., a zatem została skutecznie doręczona w dniu 21 sierpnia 2001 r. - przed upływem 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Za nieuzasadniony Sąd uznał podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. WSA wyjaśnił, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji, a przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, nie podzielił w tym zakresie odmiennego zapatrywania leżącego u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt 3 l SA/Wr 4181/02, na który powołała się strona skarżąca.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 czerwca 2004 r. A. G. K. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotowemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona zarzuciła naruszenie:
- 1. prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: wadliwe przeprowadzenie kontroli legalności decyzji administracyjnych - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) /zwanej dalej p.p.s.a./ na skutek:
- - wadliwej wykładni postanowień art. 150 § 2 in fine ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z dnia 13 listopada 1997 r. ze zm.) /zwanej dalej O.p./. W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę możliwości obalenia domniemania przewidzianego w art. 150 § 2 in fine O.p. Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądowe oraz komentarze do Ordynacji podatkowej, które – jej zdaniem - wskazują na to, że wykładnia przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w odniesieniu do doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 13 sierpnia 2001 r. była wadliwa;
- - wadliwej wykładni postanowień art. 150 § 2 in fine O.p. w związku z art. 65 § 5 oraz niezależnie w zw. z art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 - jt z 2001 r. ze zm., dalej K. cel.), które wbrew zaskarżonemu orzeczeniu nie pozostają w związku, bo doręczenie zastępcze nie znajduje zastosowania do uprawnień i obowiązków materialnoprawnych. Doręczenie zastępcze, zdaniem strony, w ogóle nie powinno znaleźć w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowania, ponieważ termin faktycznego doręczenia jest znany i był nim dzień 30 sierpnia 2001 r.;
- - naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważenie zastosowania w niniejszej sprawie art. 230 § 4 K.cel, który powinien być rozważany przez Sąd z urzędu bez względu na tryb, w jakim toczyło się postępowanie administracyjne, tym bardziej, że naruszenie tego przepisu strona zarzuciła w swoim piśmie uzupełniającym skargę, przez co rozważenie jego naruszenia znalazło się w granicach sprawy i powinno było zostać rozpoznane przez Wojewódzki Sad Administracyjny. Ponadto Strona podniosła, że zastosowanie w sprawie nierozważonego przez Sąd art. 230 § 4 K.cel. prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja (zawierająca informację o zarejestrowaniu kwoty długu celnego - zgodnie z art. 230 § 1 K.cel.) jest wadliwa także dlatego, że została wydana również po upływie terminu przewidzianego w tymże przepisie. Co do części spornego towaru objętego niniejszą sprawą dług celny powstał bowiem w dniu 13 sierpnia 1998 r., natomiast decyzja została wydana (doręczona) dopiero w dniu 30 sierpnia 2001 r., czyli z uchybieniem zarówno trzyletniego terminu zastrzeżonego w art. 65 § 5 K.cel., jak i trzyletniego terminu zastrzeżonego w art 230 § 4 K.cel.;
które miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło do niestwierdzenia wady zaskarżonej decyzji polegającej na jej wydaniu z rażącym naruszeniem prawa, tj. utrzymaniu przez nią w mocy decyzji wydanej (doręczonej) przez organ I instancji po upływie terminu przedawnienia administracyjnoprawnego (art. 230 § 4 K cel, jak również art. 65 § 5 K.cel.), podczas gdy zarówno z punktu widzenia art. 65 § 5, jak i z punktu widzenia art. 230 § 4 K cel. przedawnienie to nastąpiło, ponieważ w niniejszej sprawie w pierwszym przypadku decyzja organu I instancji z dnia 13 sierpnia 2001 r. została wydana (doręczona) po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, zaś w drugim przypadku - powiadomienie strony o zarejestrowaniu kwoty domierzonych należności celnych nastąpiło wskazaną wyżej decyzją organu I instancji z dnia 13 sierpnia 2001 r. po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego,
2. oraz prawa materialnego, tj. postanowień art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 - jt. z 2001 r. ze zm.), poprzez błędną ich interpretację, polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż określony w art. 65 § 5 K. cel. 3-letni termin do wydania decyzji w sprawie zgłoszenia celnego, o której mowa w art. 65 § 4 K. cel., odnosi się wyłącznie do decyzji organu I instancji, podczas gdy wykładnia gramatyczna tych przepisów uzupełniona ich wykładnią celowościową, systemową, historyczną, prawnoporównawczą oraz autentyczną wskazuje, że trzyletni termin zastrzeżony w art. 65 § 5 Kodeksu celnego wiązał organy obu instancji, tzn. w tym terminie konieczne było wydanie decyzji ostatecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) /zwanej dalej p.p.s.a./ Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 cyt. wyżej przepisu w niniejszej sprawie nie zachodzą.
Stosownie do art.174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Złożoną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszeniu przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Zarzucając naruszenie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) /zwanej dalej O.p./ skarżący kwestionuje prawidłowość przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń organu odwoławczego w zakresie rodzaju oraz daty doręczenia spółce decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2001 r. Według ustalenia przyjętego przez Sąd decyzja organu I instancji nadana została w dniu 13 sierpnia, a awizowana w dniu 14 sierpnia 2001 r. i została skutecznie doręczona w dniu 21 sierpnia 2001 r., a więc przed upływem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, iż trzyletni termin przedawnienia orzekania w sprawie o uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe liczony od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, a określony w art. 65 § 5 K. cel., dotyczy wydania (w tym i doręczenia) decyzji I instancji. W tym kontekście prawidłowe ustalenie daty doręczenia stronie decyzji I instancji ma istotne znaczenie dla sprawy i może wpływać na jej wynik, jeśli zważyć na datę przyjęcia zgłoszeń celnych.
W myśl art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 tego przepisu nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Przewidziany tu trzyletni termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną.
Ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz zmianie ustawy o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) dokonano nowelizacji, polegającej na dodaniu odwołania, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji (art. 65 § 5a Kodeksu celnego) w celu wydłużenia czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Mając na uwadze ten zamiar ustawodawcy, nie można wykorzystywać faktu dodania do Kodeksu celnego przepisu art. 65 § 5a, jako argumentu na rzecz wykładni art. 65 § 5 tego kodeksu idącej w kierunku przeciwnym – prowadzącej do skrócenia okresu, dającego organowi celnemu prawo zakwestionowania zgłoszenia celnego.
Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy w stanie prawnym sprzed noweli z 23 kwietnia 2003 r., decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Ponadto organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony i to także w warunkach, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny, może on natomiast, aż do upływu 5-letniego terminu przedawnienia długu celnego przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w kształcie, jaki nadał jej ten organ, ale także wydać na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej decyzję reformatoryjną i ustalić kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości niższej niż uczynił to organ pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 21 sierpnia 1998 r., a decyzja organu celnego pierwszej instancji została wydana w dniu 13 sierpnia 2001 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, natomiast decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 29 listopada 2001 r., czyli przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego. Decyzja organu odwoławczego została zatem wydana bez złamania zakazu sformułowanego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, gdyż zakaz ten, jak to już wyżej wskazano dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącej dotyczącego nierozpatrzenia art. 230 § 4 Kodeksu celnego, nakładającego na organy celne obowiązek powiadomienia dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności celnych w terminie trzech lat. Sąd I instancji uznając zarzut naruszenia art. 65 § 5 za nieuzasadniony i wyjaśniając swoje stanowisko w tej sprawie uznał tym samym za wyjaśnioną także tę drugą kwestię.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną.
mr