Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 lipca 2004 r. o sygnaturze SA/Sz 2346/02 – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę w sprawie ze skargi "[...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 10 września 2002 r. o nr [...] w przedmiocie długu celnego. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji które stwierdziły, że procedura tranzytu, którą objęto towar wymieniony w karnecie [...] zarejestrowany w Urzędzie Celnym w Świnoujściu pod pozycją ewidencji [...] z 31 stycznia 2002 r. nie została zakończona. Towar usunięto spod dozoru celnego. Powstał więc z dniem 2 lutego 2002 r. dług celny w kwocie 33.270 zł. obciążający [...]S.A. w Warszawie. Wynika to z treści art. 13§1 i 3, 23§1, 35§1 i 3, 36§1 pkt 1, 84, 85§1, 89§1,95, 97§3, 101§1 i 2, 211§2 i 3, 214§2, 222 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm.) w związku z art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz.U. nr 137 poz.926 ze zm.) a także z art. 36 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975 r. (załącznik do Dz.U. nr 17 poz 76) a ratyfikowanej przez Polskę 12 czerwca 1980 r. (Dz.U. z 1984 r. nr 17 poz 76 ze zm.).
Powyższa ocena została sformułowana w związku z następującymi okolicznościami sprawy.
W dniu 30 stycznia 2002 r. w Urzędzie Celnym w Kopenhadze objęto procedurą tranzytu według karnetu wyżej wymienionego odzież używaną o wartości 7.837,50 EUR przeznaczoną dla odbiorcy na Ukrainie. Następnie w dniu 31 stycznia 2002 r. towar przedstawiono w Urzędzie Celnym Świnoujściu, gdzie został zarejestrowany pod powyższą pozycją. Towar ten przewożony był środkami transportu przez firmę przewozową "[...]" S.A. z siedzibą w Błoniu z Dani do Polski. Towar powinien być dostarczony w terminie do 4 lutego 2002 r. do Oddziału Celnego w Dorohusku. W nocy z 1 na 2 lutego dokonano kradzieży środka przewozowego wraz z towarem, co zostało zgłoszone przez kierowcę w Komendzie Miejskiej Policji w Koninie. W związku z brakiem zakończenia procedury tranzytu, wszczęte zostało postępowanie w sprawie.
Przyjęto, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku i z chwilą usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Towar uważa się za ostatecznie utracony wówczas, gdy nie może już zostać przez nikogo wykorzystany. W przypadku utraty towaru w wyniku kradzieży, nie jest traktowany jako całkowicie zniszczony lub ostatecznie utracony. Z uwagi na to, że spółka "[...]" była upoważniona do korzystania z procedury tranzytu, obciąża ją dług celny. Towar ten został objęty także taką procedurą.
Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej "[...]" S.A. z siedzibą w Warszawie zaskarżyła w całości wyrok zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 21 Konwencji TIR z 14 listopada 1975 r. (Dz. U. nr 17 poz.
- 76) ratyfikowanej przez Polskę dnia 12 czerwca 1980 r. (wyżej powołanej), art. 99§1 i 101§1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. nr 23 poz.117 ze zm.)
W uzasadnieniu podała, że nie jest prawdą aby odpowiedzialność za dług celny ponosi podmiot na którego wystawiony został karnet TIR. Takie ustalenie narusza art. 101§1 – Kodeksu celnego w związku z art. 99§1 tego Kodeksu. Zgodnie z tymi przepisami głównym zobowiązanym jest osoba, która przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. Oznacza to, że ten podmiot jest głównym zobowiązanym a w konsekwencji dłużnikiem celnym. W tej sytuacji skoro skarżąca nie składała zgłoszenia celnego, nie jest dłużnikiem celnym a wyrok narusza też art.38 Konwencji TIR.
Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wniósł oddalenie skargi kasacyjnej. Podał, że zaskarżony wyrok zgodny jest z obowiązującym prawem a podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 173§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1570) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175§1, 176 oraz 177§1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.
Przepis art. 183§1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183§2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Powołany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego w świetle dotychczasowych ustaleń Sądu w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest pozbawiony słuszności.
Skarżący niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego sprowadza w istocie do zakwestionowania braku przymiotu strony. Brak przymiotu strony łączy z faktem, że choć karnet-TIR został na niego wystawiony nie ponosi odpowiedzialności za dług celny skoro nie był przewoźnikiem spornej przesyłki. Sąd zaś odpowiedzialność za dług celny połączył z faktem na kogo został wystawiony karnet TIR nie podając podstawy prawnej.
Z ustaleń Sądu wynika, że towar przewożony był środkiem transportu przez firmę przewozową "[...]" S.A. z siedzibą w Błoniu koło Warszawy. Podmiot ten zarówno w karnecie TIR poz.8 i międzynarodowego listu przewozowego CMR o nr 0132644 w rubryce 17 został określony jako kolejny przewoźnik a list ten przez tego przewoźnika został także podpisany. Jaką rolę w tym postępowaniu spełniał ten przewoźnik, tego Sąd nie ocenił, choć skarga te okoliczności też podnosiła przed sądem I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to stanowi naruszenie art. 141§4 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mogło mieć istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w związku z treścią art. 145§1 pkt.1 lit. "c" i art. 193 tej ustawy.
Powyższe oznacza, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy należało ocenić – jaki jest krąg głównych zobowiązanych w procedurze tranzytu i czy odpowiedzialność za dług celny łączyć można tylko z posiadaniem karnetu-TIR.
Sąd ocenę swoją wywiódł z treści art. 21 powołanej Konwencji oraz art.101§1 i 2 – Kodeksu celnego, zaś skarga kasacyjna z treści art. 99§1 – Kodeksu celnego. Należało zatem ocenić – czy istnieje związek pomiędzy tymi regulacjami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak, gdyż przepis art. 101§1 i 2 – Kodeksu celnego określa- kto jest uprawnionym do korzystania z procedury tranzytu i jakie obowiązki obciążają głównego zobowiązanego. Przepis zaś art. 99§1 – Kodeksu celnego definiuje – kogo należy zaliczyć do głównego zobowiązanego. Ustawodawca w art. 99§1 Kodeksu celnego zdefiniował pojęcie głównego zobowiązanego a czego nie zawiera art. 101§1 i 2 – Kodeksu celnego, obligując jedynie głównego zobowiązanego do przestrzegania przepisów procedury tranzytu.
Głównym zobowiązanym według art. 99§1 – Kodeksu celnego to osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne, wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. Oznacza to, że procedura tranzytu jest trybem szczególnym i pozwala na przemieszczanie z zastosowaniem między innymi karnetu – TIR o którym mowa w art. 97§1 i 3 – Kodeksu celnego. W sytuacji gdy art. 99§1 – Kodeksu celnego wyjaśnienie pojęcia "głównego zobowiązanego" łączy z podmiotem dokonującym zgłoszenie celne (jako wyrażającego wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu), to nie można pomijać regulacji zawartej w art. 97§5 Kodeksu celnego. Przepis ten upoważnił ministra właściwego do spraw finansów publicznych, aby w drodze rozporządzenia określił tryb i warunki procedury tranzytu, wzory wniosków o objęcie towaru procedura tranzytu oraz dokumenty, na podstawie których może nastąpić objęcie towaru tą procedurą.
Minister Finansów wykonując delegację ustawową wydał rozporządzenie w dniu 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. nr 117 poz. 1250 ze zm.) obowiązującego w dacie wydania spornych decyzji. Do treści tegoż rozporządzenia Sąd I instancji w ogóle się nie odniósł. Rozporządzenie to szczegółowo reguluje procedurę tranzytu, tryb i warunki z zastosowaniem Karnetu – TIR. Wyjaśnia też pojęcie "głównego zobowiązanego" we wspólnej procedurze tranzytowej. Zakreśla uprawnienia i obowiązki między innymi dla przewoźnika, określa także rolę i znaczenie dla innych dokumentów w tym listu przewozowego CMR uwidocznionego w omawianym karnecie – TIR. Instrukcja stosowania karnetu – TIR stanowi załącznik nr 45 do rozporządzenia. Podkreślić przy tym należy, że przepisy powołanego rozporządzenia w zakresie wspólnej procedury tranzytowej zostały wydane w oparciu o Konwencję sporządzoną w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. do której Polska przystąpiła i ratyfikowała 20 maja 1996 r. (Dz.U. nr 46 z 1998 r. poz. 290) jak też o procedurę tranzytu z zastosowaniem karnetu TIR wydaną w oparciu o Konwencję sporządzoną w Genewie dnia 14 listopada 1975r. ratyfikowaną przez Polskę 12 czerwca 1980 r. (Dz.U. z 1984 r. nr 17 poz. 76 ze zm.) i Konwencję o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. nr 49 poz.238 ze zm.)
Przy ponownej ocenie nie można wobec tego pomijać regulacji zawartej w wyżej cytowanych przepisach mając na uwadze przyjęty ostateczny, ustalony stan faktyczny sprawy i treść art. 134 – cytowanego wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W niniejszym postępowaniu Sąd ograniczony jest zarzutami skargi kasacyjnej zgodnie z cytowanym wyżej art. 183§1 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniesiony zatem rodzaj naruszeń prawa materialnego w kontekście naruszeń o których mowa wyżej nie uprawniał Naczelnego Sądu Administracyjnego do zastosowania art. 188 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a więc wydania wyroku reformatoryjnego. Wynika to z przepisów określających uprawnienia orzecznicze Sądu I instancji do których odsyła art. 193 – ustawy.
Z przyczyn powyższych na podstawie art. 185§1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu a wyrok Sadu I instancji uchyleniu celem ponownego rozpoznania.
Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 203 pkt 1; 205§1,2,3 ustawy wyżej cytowanej i §18 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1348 z 2002 r. z późn. zm.).