Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 1207/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. H. S.A. w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2000 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny. Urząd Patentowy RP w dniu [...] sierpnia 1999 r. w trybie Porozumienia Madryckiego uznał ochronę wynikającą z rejestracji międzynarodowej znaku towarowego SOBIESKI 629576 A z pierwszeństwem od dnia 4 grudnia 1997 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. unieważniającą prawo z rejestracji znaku towarowego SOBIESKI IR - 629576A, Urząd Patentowy unieważnił decyzję z dnia [...] sierpnia 1999 r., która została sporządzona w oryginale w języku francuskim.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. S.A. zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 49 ust. 1 pkt 3, art. 8 w zw. z art. 11, art. 29, art. 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ustawy o znakach towarowych z dnia 31 stycznia 1985 r. oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. w zw. z art. 252 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. oraz wniosła o stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę B. G. P. Sp. z o.o. w W. wniósł o utrzymanie w mocy decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2000 r. i przyznanie zwrotu kosztów postępowania. Wnioskodawca wskazał, że ma interes prawny w unieważnieniu rejestracji IR – 629576 A, ponieważ rejestracja znaku towarowego narusza jego prawa przyznane przepisami ustawowymi.
Oddalając skargę A. H. S.A. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że według art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych Wyjątki od tej zasady są możliwe jedynie ze względu na ochronę praw mniejszości narodowych. Zakres podmiotowy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzędowym określa art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim. W zawartym tam katalogu organów, instytucji i urzędów wykonujących zadania publiczne mieści się Urząd Patentowy RP. Ustawa nakazuje wszystkim podmiotom realizującym zadania publiczne na terenie Polski dokonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Przepisy szczególne, tak zresztą jak rozwiązania międzynarodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez Urząd Patentowy czynności urzędowych w języku obcym. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje bez wątpienia władcze czynności organów państwowych, w tym decyzje administracyjne.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja wyeliminowała z obrotu prawnego decyzję sporządzoną w języku francuskim, a więc dotkniętą poważną wadą prawną, uzasadniającą stwierdzenie nieważności (art. 156 § l pkt 2 kpa). W utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 27 Konstytucji RP i art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji dotkniętej taką wadą (wyrok NSA z 21 maja 2002 r, sygn. akt II SA 4033/01; wyrok WSA z 24 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 3396/02). W opisywanym stanie faktycznym decyzja dotknięta wadą prawną została wyeliminowana z obrotu prawnego i właściwy skutek został osiągnięty, nie zachodziła więc konieczność wzruszania postępowania.
W ocenie Sądu wskazane wyżej naruszenia prawa stanowiły wystarczającą podstawę oddalenia skargi, w związku z czym Sąd nie wziął pod uwagę argumentacji przedstawionej przez strony.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący B. S.A., dopuszczony do postępowania w charakterze strony i ubiegający się w trybie Porozumienia Madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków z 1891 r. o ochronę w Polsce słownego znaku towarowego SOBIESKI dla towarów z klasy 3, na podstawie rejestracji międzynarodowej nr IR 629576A, rozszerzonej na Polce na postawie wniosku z dnia 4 grudnia 1997 r., zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o:
- przeprowadzenie rozprawy z udziałem Skarżącego,
- zmianę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2004 r., polegającą na jego uchyleniu oraz na uwzględnieniu rozpatrywanej skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z dnia 17.
- 2000 r. - sygn. akt [...], w sprawie z wniosku B. G. P. Sp. z o.o., W., o unieważnienie rejestracji międzynarodowej nr IR 629576 A znaku towarowego SOBIESKI (kl.
- i uchylenie tej decyzji lub skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego,
- zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Skarżącego, to owych naruszeń należy ustosunkować się nierozłącznie. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polega między innymi na pozostawieniu bez rozpoznania wszystkich argumentów i wniosków skarżącego zawartych w skardze oraz prezentowanych na rozprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i wydaniu orzeczenia na podstawie prawnej, do której skarżący nie mógł ustosunkować się w toku instancji przed zapadnięciem zaskarżonego wyroku. Konsekwencją naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, było utrzymanie w mocy merytorycznie nieuzasadnionej decyzji Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego o unieważnieniu rejestracji międzynarodowej nr IR 629576A wywierającej skutek na terytorium Polski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja prawidłowo eliminowała z obrotu wcześniejszą decyzję o uznaniu ochrony wynikającej w rejestracji międzynarodowej nr IR 6297576A z tego jedynie względu, iż nie była wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami o języku polskim. Zarzut taki nie był przedstawiany skarżącemu na żadnym etapie postępowania. Zgłaszający nie miał możliwości ustosunkowania się do takiego zarzutu ani zwrócenia się do Urzędu Patentowego RP o wydanie decyzji prawidłowej. Jest to sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ustanowioną przez Kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) oraz sprzeczne z art. 5 ust. 6 Porozumienia Madryckiego, zgodnie z którym niedopuszczalne jest unieważnienie znaku międzynarodowego bez umożliwienia uprawnionemu dochodzenia swoich praw we właściwym czasie. Dopiero w skardze kasacyjnej skarżący miał możliwość podniesienia argumentów dotyczących języka, w jakim nastąpiło uznanie skutków rejestracji międzynarodowej nr IR 629576A w Polsce. Powyższe okoliczności uzasadniają, zdaniem skarżącego, zarzut naruszenia norm procesowych, mającego wpływ na wynik postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niesłusznie pozostawił bez rozpoznania wnioski skargi i pomimo iż postępowanie przed Urzędem Patentowym RP toczyło się prawidłowo w języku polskim, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie skarżącego, oddalenie skargi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bez zbadania okoliczności sprawy podnoszonych przez skarżącego nastąpiło z naruszeniem zasad określonych w art. 7 kpa, tj. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. Utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku może okazać się również sprzeczne z interesem społecznym.
W opinii skarżącego, w stosunkach zewnętrznych, jakimi są działania Urzędu Patentowego RP w ramach Porozumienia Madryckiego, zachodzą okoliczności, z istoty których "wynika konieczność posłużenia się językiem obcym". W uchwale zaś Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r. (przywołanej przez Sąd w zaskarżonym wyroku) zarzucono, że podmioty zobowiązane do posługiwania się językiem polskim przy realizacji ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji powinny posługiwać się obowiązującym językiem urzędowym, chyba że z istoty tych czynności wynika "konieczność posłużenia się językiem obcym". W świetle art. 1 ustawy o języku polskim przepisy tej ustawy dotyczą ochrony języka polskiego i używania go w działalności publicznej oraz w obrocie prawnym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl ustaleń Trybunału Konstytucyjnego może to oznaczać, że w stosunkach zewnętrznych – a takim są działania Urzędu Patentowego RP, w ramach Porozumienia Madryckiego, zachodzą okoliczności, z istoty których wynika konieczność posłużenia się językiem obcym, tym bardziej, iż zgodnie z reguła 7 Regulaminu Wykonawczego do Porozumienia Madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków – językiem roboczym Biura Międzynarodowego przy stosowaniu porozumienia jest język francuski.
Zdaniem skarżącego, działania Urzędu Patentowego RP w trybie administracyjnym w zakresie wydania decyzji o uznaniu skutków rejestracji międzynarodowej nr IR 629576A w Polsce miały charakter władczy wobec skarżącego, niezależny od jego starań i woli. Fakt wydania decyzji w języku francuskim nie był zaskoczeniem dla skarżącego, gdyż jest to język roboczy tego Porozumienia. Zgłaszający nie mógł spodziewać się, że użycie języka Porozumienia może w przyszłości spowodować pozbawienie go legalnie nabytego prawa. Jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i niemożłiwe do zaakceptowania przez skarżącego, aby konsekwencje kwestionowanych działań Urzędu Patentowego RP – w najmniejszym stopniu niezawinione przez skarżącego, obciążały go w sposób tak dotkliwy – jak nieodwracalne pozbawienie go prawa wyłącznego do znaku SOBIESKI, nabytego w toku wieloletniego i kosztownego postępowania administracyjnego.
B. A. T. P. S.A. (następca prawny B. G. P. Sp. z o.o.) w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Treść przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawę więc może stanowić:
- naruszenie prawa materialnego przez błędna jego wykładnie lub niewłaściwe jego zastosowanie;
- naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Do wymagań jakim winna odpowiadać skarga kasacyjna należy zaliczyć według przepisu art. 176 cyt. ustawy, wskazanie zaskarżonego orzeczenia ze sprecyzowaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Kasacja więc powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które – zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, przewidziane w ustawie procesowej, nawiązują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1), a w sprawach własności przemysłowej także ewentualnym przymusem sporządzenia takiej skargi przez rzecznika patentowego (art. 175 § 3 pkt 2). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego.
Wniesiona skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające m.in. na pozostawieniu bez rozpoznania wszystkich argumentów i wniosków skarżącej zawartych w skardze oraz prezentowanych na rozprawach i wydaniu orzeczeń na podstawie prawnej, do której skarżąca nie mogła ustosunkować się w toku instancji przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Wskazała w tym zakresie na naruszenie przez Sąd art. 7 kpa oraz art. 5 ust. 6 Porozumienia Madryckiego, zgodnie z którym niedopuszczalne jest unieważnienie znaku międzynarodowego bez umożliwienia uprawnionemu dochodzenia swoich praw we właściwym czasie. W przedmiotowej sprawie Sąd nie mógł jednak naruszyć art. 7 kpa, gdyż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają przed tym Sądem zastosowania, a tylko przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie naruszył również art. 5 ust. 6 Porozumienia Madryckiego, gdyż skarżąca nie została pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw we właściwym czasie, skoro brała aktywny udział zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej zdaje się wynikać, iż skarżąca dopatruje się naruszenia tego przepisu w tym, iż postępowanie przed Urzędem Patentowym w sprawie unieważnienia spornego prawa z rejestracji znaku towarowego dotyczyło przesłanek wymienionych w art. 8 pkt 1 i 2 w związku z art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), a Sąd bez rozważenia tych przesłanek za wystarczającą podstawę unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego uznał fakt, że decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia 18 sierpnia 1999 r. nie została sporządzona w urzędowym języku polskim, lecz w języku francuskim.
Otóż na takie postępowanie Sądu zezwalała treść przepisu art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niezwiązanie granicami skargi oznaczało, że Sąd miał nie tylko prawo ale i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego także wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie był przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Sąd pierwszej instancji nie przekroczył przy tym "granic sprawy", w której skarga została wniesiona, gdyż ze swoimi ocenami nie "wkroczył" w sprawę nową, która powinna być przedmiotem odrębnego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadniony uznał również zarzut dotyczący naruszanie prawa materialnego, a mianowicie art. 27 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). Według art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych. Wyjątki od tej zasady są możliwe jedynie ze względu na ochronę praw mniejszości narodowych. Przepisy szczególne tak zresztą jak i zobowiązania międzynarodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez Urząd Patentowy czynności urzędowych w języku obcym. Wbrew zarzutom skargi Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku szczegółowego ustosunkowania się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 1997 r., nr W 7/76, w której Trybunał wyjaśnił m.in., iż do zakresu pojęcia "urzędują" w języku polskim należą wszelkie czynności (...), chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym, gdyż ta uchwała Trybunału dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie Konstytucji RP oraz powołanej wyżej ustawy o języku polskim, a w tych ostatnich przepisach nie przewidziano wyjątków w postaci konieczności posłużenia się językiem obcym z uwagi na istotę dokonywanych czynności.
Trudno też mówić o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 1 pkt2 i3 ustawy o języku polskim, skoro zgodnie z tymi przepisami ustawa dotyczy używania języka polskiego w realizacji zadań publicznych i używania języka w obrocie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniana ustawa nakazuje wszystkim podmiotom realizującym zadania publiczne na terenie Polski dokonywania wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1 ustawy). Zakres podmiotowy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzędowym określa art. 4 tej ustawy, a w zawartym tam katalogu organów, instytucji i urzędów wykonujących zadania publiczne mieści się niewątpliwie Urząd Patentowy RP.
Mając to wszystko n a uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 181, 183 i 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.