Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA/Kr 1770/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę "[...]" Sp. j. [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił przebieg sprawy. W dniu 19 kwietnia 1999 r. w Urzędzie Celnym w Krakowie objęto procedurą składu celnego 9.960 par klapek plażowych zgłoszonych na podstawie dokumentu SAD nr [...], przeznaczonych dla [...] – wspólników spółki cywilnej prowadzonej pod nazwą Firma Handlowa "[...]". W dniu 20 kwietnia 1999 r. towar objęto procedura dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD nr [...].
W dniu 29 grudnia 1999 r. skarżący złożyli "Wniosek o dokonanie zwrotu należności celnych" uiszczonych od 5.006 par klapek tj. o zwrot kwoty 78.362,20 zł, która obejmowała uiszczone cło oraz opłatę celną dodatkową pobraną z tytułu chińskiego pochodzenia towaru. Do wniosku skarżący załączyli m. in. "Wyjaśnienia" podnosząc, że po wprowadzeniu towaru do sieci sklepów "[...]" stwierdzono duże ilości reklamacji a kontrahent zagraniczny wyraził zgodę na przyjęcie reklamowanych klapek plażowych.
Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie pismem z dnia 4 stycznia 2000 r. wezwał skarżących do uzupełnienia złożonego wniosku. W wezwaniu zawarto również informację, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu opłaty celnej dodatkowej, gdyż obowiązujące przepisy dopuszczają możliwość tylko zwrotu cła
Wobec nieuzupełnienia wniosku o dokumenty niezbędne do jego pozytywnego rozpatrzenia oraz brak podstaw prawnych do zwrotu opłaty celnej dodatkowej Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie decyzją z dnia 14 lutego 2000 r. odmówił zwrotu cła oraz zwrotu opłaty celnej dodatkowej.
Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 26 lipca 2001 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu celnego I instancji.
Oddalając skargę na tą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że postępowanie celne cechuje duży formalizm. Określone czynności prawne dla swej skuteczności wymagają przepisanej formy. W rozpatrywanej sprawie postępowanie celne zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia 29 grudnia 1999 r. o zwrot należności celnych na podstawie art. 248 Kodeksu celnego. W dacie złożenia wniosku obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenie należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz. U. Nr 477, poz. 871). Tryb i warunki dokonywania zwrotu lub umorzenia należności celnych zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.). Sąd wskazał, że złożony przez skarżących wniosek nie spełniał wymogów określonych wymienionymi przepisami nie tylko ze względu na formę, ale również brak odpowiedniej ilości egzemplarzy oraz brak załączników, zatem zasadne było wezwanie dokonane przez organ I instancji do usunięcia braków.
Sąd podniósł, że Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie, mimo nadania wezwaniu rygoru pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia, wniosek skarżących rozpoznał merytorycznie, wydając decyzję odmawiającą zwrotu cła i opłaty celnej dodatkowej. Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że brak jest podstaw prawnych do zwrotu cła na podstawie wnioskowanego przez skarżących art. 248 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy towar został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym i wprowadzony do obrotu na rynku polskim. Skarżący stwierdzili wadliwość towaru nie w dacie zgłoszenia celnego, jak stanowi przepis, lecz później, w związku z dużą ilością reklamacji. W ocenie Sądu, niezależnie od niespełnienia warunków formalnych do uzyskania zwrotu należności celnych, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zwrotu cła w oparciu o art. 248 Kodeksu celnego.
Sąd podzielił stanowisko organów celnych w zakresie odmowy zwrotu opłaty celnej dodatkowej na podstawie art. 248 Kodeksu celnego. Zdaniem Sądu zgłoszenie na etapie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądania zwrotu tej należności na podstawie art. 246 Kodeksu celnego nie mogło być uwzględnione, gdyż granice postępowania celnego wyznacza żądanie zawarte we wniosku wszczynającym to postępowanie lub zgłoszone w toku tego p0ostępowania, a nie na etapie postępowania sądowego.
Sąd wskazał, że żądanie skarżących dotyczyło zwrotu należności celnych, a zatem pozostawienie podania bez rozpatrzenia, jak i odmowa zwrotu tych należności daje ten sam skutek w tym sensie, że brak jest zaspokojenia zgłoszonych roszczeń.
Od powyższego wyroku "[...]" Sp. j. [...] z siedzibą w Krakowie złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 248, art. 3 § 1 pkt 8, art. 246 § 1-5 Kodeksu celnego, art. 207 Ordynacji podatkowej oraz przepisów postępowania tj. art. 35 § 1, art. 37 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 pkt 1, art. 4 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podnieśli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia prawa przyjmując, że na podstawie art. 248 Kodeksu celnego nie przysługuje jej zwrot należności celnych, a art. 246 § 1-5 Kodeku celnego nie ma zastosowania w sprawie. Podkreślili, że zgodnie z procedurą wywozu wywieźli towar za granicę, a tożsamość przedmiotowego towaru nie budziła wątpliwości. Ponadto skarżący podnieśli, że Sąd naruszył przepisy postępowania przez przyjęcie, że doradca podatkowy nie może reprezentować skarżących przed sądem administracyjnym, przez co zostali pozbawieni prawa do obrony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. Ze względu na przyjęty model orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, ustawodawca stawia wysokie wymagania skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz m.in. wskazywać podstawy kasacyjne poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym, według strony skarżącej, uchybił sąd, oraz określenie sposobu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia naruszenia prawa procesowego – wskazać dodatkowo, że to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie P.p.s.a. korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też do stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może być oparta na następujących podstawach:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący oparli skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a. Wobec podniesienia przez skarżących zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania objętych drugą podstawą kasacyjną, ocenę zasadności wniesionej skargi kasacyjnej należy rozpocząć od tych przepisów.
Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucali naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1, 37 § 1 i 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że doradca podatkowy nie może nie może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być adwokat lub radca prawny (...) a także inna osoba, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.
Takim przepisem szczególnym jest art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86 ze zm.). W myśl tego przepisu doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Należy jednak zwrócić uwagę, że w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradcach podatkowych wymieniono czynności doradztwa podatkowego a wśród nich nie występują sprawy z zakresu prawa celnego.
Ustawodawca uznając celowość dopuszczenia doradcy podatkowego do czynności w postępowaniu administracyjnym przed organem celnym dokonał stosownej nowelizacji art. 253 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802)dodając przepisem art. 1 pkt 62 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny (Dz. U. Nr 102, poz. 1122) do osób uprawnionych do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego – doradcę podatkowego. Przepis ten wszedł w życie w dniu 10.08.2003 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że organy administracji celnej od dnia 1.09.2003 r. otrzymały również status organów podatkowych, w niczym nie zmienia zakresu uprawnień doradców podatkowych i nie rozszerza ich uprawnień na czynności z zakresu prawa celnego. Oznacza to, że doradca podatkowy w obecnym stanie prawnym nie może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowym w sprawie z zakresu prawa celnego.
Bezzasadny jest więc zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania przez uznanie, iż doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 174 ust. 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego polega na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej obejmującej zarzut błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sad I instancji jest wyraźne wykazanie na czym polega wadliwa interpretacja dokonana przez ten Sąd a także wyjaśnienie jak – zdaniem skarżącego – przepisy te powinny być rozumiane.
Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na prawidłowym odniesieniu normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, właściwym skonfrontowaniu okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddaniu tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wymienia tylko przepisy prawa materialnego, natomiast nie precyzuje na czym ich naruszenie miało polegać. Kasacja nie określa formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie czy naruszenie konkretnych przepisów polegało na błędnej wykładni, czy też na niewłaściwym zastosowaniu. W przypadku powołania się strony w kasacji na podstawę przewidzianą w art. 174 ust. 1 P.p.s.a. istnieje obowiązek wskazania w czym się ma wyrażać mylne rozumienie w zaskarżonym orzeczeniu treści bądź znaczenie określonego przepisu prawa materialnego oraz na czym polegać ma niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Bez posiadania przez Naczelny Sąd Administracyjny znajomości argumentów skarżącej na rzecz przytoczonej podstawy kasacyjnej nie jest możliwa kontrola kasacyjna stanowiska skarżących w tym zakresie.
Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 183 § 1 i 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.