Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt I SA/Bd 341/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę J. D. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie [...] ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 5 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 2 marca 2004 r. oddalił skargę J. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 5 czerwca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu z dnia 11 marca 2003 r. uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe.
Strona skarżąca wniosła w dniu 20 maja 2004 r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji mająca charakter decyzji deklaratoryjnej potwierdziła powstanie z dniem 25 kwietnia 2000 r. określonego stanu prawnego i kwota niedopłaty została zarejestrowana na zasadzie art. 230 ustawy Kodeks celny. Zdaniem skarżącego, nie ponosi on odpowiedzialności za powstały dług celny, a Sąd prowadząc postępowanie nie stwierdził i nie usunął naruszenia prawa w zakresie ujawnionej okoliczności, co jest przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt [...], odrzucił skargę J. D. o wznowienie postępowania.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym brak było podstaw do wznowienia postępowania.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze o wznowienie postępowania Sąd stwierdził, iż powiadomienie o zarejestrowaniu kwoty należności nie wpływa na uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, jak i na wysokość długu celnego. Jest to bowiem czynność materialno-techniczna. Kwestia prawidłowego poinformowania dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego może mieć znaczenie dla egzekwowania należności celnych, natomiast nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia wysokości należności celnych. Przyczyna restytucyjna charakterystyczna dla instytucji wznowienia postępowania polega bowiem na tym, że opiera się na okolicznościach, które pozostają w związku przyczynowym z treścią rozstrzygnięcia sprawy (art. 273 § 2). Nie mogą być więc brane pod uwagę przyczyny, które nie wchodziły w zakres okoliczności które składały się na podstawę stanu rzeczy istniejącego w chwili orzekania przez Sąd.
W skardze kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 października 2004 r. skarżący J. D. zaskarżył postanowienie w całości i wniósł o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów art. 2 Konstytucji na skutek nieuznania przez Sąd, że wniesienie w dniu 20.05.2004 r. skargi o wznowienie, po wykryciu przez skarżącego w dniu 31.03.2004 r. wady decyzji określającej, nastąpiło w terminie wskazanym przez przepis art. 277 p.p.s.a. oraz nieuznania, że brak zawiadomienia strony w decyzji określającej o zarejestrowaniu kwoty długu celnego jest przyczyną restytucyjną, gdyż pozostaje w związku z identyfikacją stosunku prawnego i obowiązków strony z decyzji oraz związania decyzją organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że nowe okoliczności faktyczne lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są istotne dla sprawy. Skarżący stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd błędnie przyjął, iż ta przesłanka nie została spełniona na gruncie art. 273 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do wskazanych nowych okoliczności, tzn. ujawnienia przez stronę, że decyzja określająca nie zawiera zawiadomienia o retrospektywnym zarejestrowawaniu kwoty niedopłaty długu celnego w związku z czym strona nie ponosi odpowiedzialności za tę część długu, jako że nie została poinformowana o jego zarejestrowaniu.
Zdaniem skarżącego, Sąd błędnie przyjął na gruncie art. 230 ustawy Kodeks celny, że brak zawiadomienia o zarejestrowaniu długu celnego z decyzji określającej pozostawał bez wpływu na wysokość długu celnego, a tym samym, że brak zawiadomienia o retrospektywnym zarejestrowaniu długu celnego nie uchybia identyfikacji stosunku prawnego i obowiązków strony. Brak zawiadomienia strony o zarejestrowaniu długu celnego tworzy na gruncie art.230 ustawy Kodeks celny sytuację, w której dłużnik nie może ponosić odpowiedzialności za dług celny, gdyż brak zawiadomienia o zarejestrowaniu nie nakładał na stronę obowiązku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
skarga kasacyjna wniesiona została w trybie art. 173 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę - uległy naruszeniu.
Treść przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawę więc może stanowić:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Do wymagań jakim winna odpowiadać skarga kasacyjna należy zaliczyć według przepisu art. 176 cyt. ustawy, wskazanie zaskarżonego orzeczenia ze sprecyzowaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § l cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Kasacja więc powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które - zdaniem wnoszącego kasację - uległy naruszeniu. Z urzędu sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Ponieważ jest to postępowanie wyjątkowe, przy stosowaniu przepisów o wznowieniu należy stosować wykładnie ścisłą, odrzucając interpretację rozszerzającą. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania ograniczone jest terminem, a nadto skarżący winien wykazać przesłanki dopuszczalności wznowienia.
Słusznie zauważył sąd orzekający, że instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia – orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego brakami formalnymi, bez względu na ich wpływ na rozstrzygnięcie, właściwe przyczyny restytucyjne oraz fakt wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą.
Strona skarżąca jako podstawę wznowienia powołuje przepis art. 273 § 2 u.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Stwierdzić więc należy, że podstawą wznowienia przewidzianego w powołanym wyżej przepisie jest późniejsze – po uprawomocnieniu się orzeczenia, wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zwrot użyty w omawianym przepisie "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i podówczas nieujawnionych, bo nieznanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę. Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy, co jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 05.05.1967 r. I PZ 20/67 – nie należy do jej funkcji. Jednak już z uzasadnienia skargi skierowanej do WSA wynika, że podnoszona podstawa prawna wznowienia nie ma miejsca.
Skarżąca wywodzi, że podstawę wznowienia określoną w art. 273 § 2 u.p.s.a. stanowi w istocie naruszenie art. 230 § 1 i 4 ustawy – Kodeks celny. Stwierdzić należy, że przedmiotem sprawy SA/Bd 2166/03 było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i ustalenie kwoty długu celnego. O wysokości ustalonego przez organy celne długu celnego skarżąca została powiadomiona przez fakt doręczenia decyzji organów obu instancji. Nie można więc mówić o późniejszym wykryciu takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, bowiem skarga kasacyjna ich nie wskazuje, które by mogły wyczerpać przesłanki ustawowe. Gdyby rzeczywiście strona nie została powiadomiona o wysokości długu celnego przez fakt doręczenia decyzji, wówczas zupełnie inna byłaby sytuacja prawna, lecz w dalszym ciągu nie wyczerpująca treści art. 273 § 2 u.p.s.a.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że wobec tak sprecyzowanej przesłanki, na podstawie której miałoby nastąpić zdaniem skarżącej wznowienie postępowania, to zasadnie WSA uznał, że nie jest to w istocie przesłanką wznowienia, o której stanowi art. 273 § 2 u.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z dnia 28.10.1999 r. sygn. II UKN 174/99; z dnia 29.01.1968 r. I CZ 122/67, OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154, w uzasadnieniu uchwały SN z dnia 28.10.1981 r. I CO 5/81, OSNCP 1982 nr 5-6, poz. 77 oraz w uzasadnieniu postanowienia SN z dnia 30.05.1996 r. I CRN 101/95, OSNC 1996 nr 10, poz. 138).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 02 marca 2004r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 02 marca 2004r