Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 września 2004 r., sygn. akt 3/I SA/Po 349/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Agencja Celna "[...]" działająca z upoważnienia M. S. - właściciela przedsiębiorstwa o nazwie Firma Produkcyjno - Handlowa "[...]", zgłosiła w dniu 30.05.2000 r. w Urzędzie Celnym w Rzepinie według dokumentu SAD nr [...] do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, używany samochód marki "Volvo" V 70 T 5, wyposażony w silnik o zapłonie iskrowym o pojemności 2319 cm3, wyprodukowany w 2000r., deklarując kod PCN 8704 31 99 9. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę z dnia 25.05.2000r. nr 9910053 dotyczącą zakupu pojazdu, opinię techniczną z dnia 29.05.2000r. SRTS i RD nr Z/KJ44/2000. Po przeprowadzeniu rewizji, towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
Dyrektor Urzędu Celnego w Rzepinie postanowieniem z dnia 23.06.2000 r. nr [...] wszczął postępowanie celne dotyczące klasyfikacji taryfowej towaru. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, iż nieprawidłowo zadeklarowano samochód do kodu 8704 31 99 9 właściwego dla pojazdów samochodowych do transportu towarowego z silnikami tłokowymi wewnętrznego spalania o zapłonie iskrowym, o masie całkowitej nie przekraczającej 5 ton, używanych.
W dniu 19.06.2001r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rzepinie wydał decyzję nr [...], w której uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie opisu towaru oraz jego klasyfikacji taryfowej, klasyfikując samochód do pozycji 8703 (kod PCN 8703 23 90 1) właściwej dla pojazdów przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo towarowymi (kombi). Dokonał w związku z tym wymiaru cła faktów wynikających z dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego po skonfrontowaniu ich ze stanem technicznym pojazdu.
Od powyższej decyzji M. Stępa złożył odwołanie wnosząc o zmianę decyzji i orzeczenie o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe lub ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Prezes GUC decyzją z dnia 19.06.2001r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję twierdził, że przyjęcie zgłoszenia celnego nie jest decyzją administracyjną, i organ celny skorzystał z tych uprawnień i po przeprowadzeniu kontroli, w ciągu 3 lat od daty przyjęcia, rozstrzygając w formie decyzji administracyjnej w trybie art. 65 § 4 o kwocie długu celnego. Dalej organ odwoławczy wywodził, że w Taryfie do pozycji 8703 klasyfikuje się samochody i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż objęte pozycją 8702) łącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Powyższe znajduje również potwierdzenie w "Wyjaśnieniach do Taryfy celnej" stanowiących, że pozycja 8703 obejmuje również samochody osobowo-towarowe.
W skardze M. Stępa domagał się uchylenia powyższej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 85 § l Kodeksu celnego i przepisów rozporządzenia RM z dnia 24.08.1999 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej oraz rozporządzenia RM z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej.
Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że podtrzymuje argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 września 2004 r., sygn. akt 3/I SA/Po 349/02, oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej.
W opinii Sądu, nie znajduje uzasadnienia zarzut nieważności postępowania wskutek wadliwego oznaczania w decyzjach przez organy celne strony postępowania. Niedopełnienie przez organ celny wymogu oznaczenia w treści decyzji jej adresata - jako osoby fizycznej, nie wpłynęło na prawa skarżącego jako strony postępowania administracyjnego. Świadczy o tym chociażby fakt wniesienia przez skarżącego odwołania. Uwzględniając powyższe należało uznać, iż uchybienie, jakiego dopuściły się organy celne, nie mogło skutkować stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji.
Bezzasadnie skarżący zarzucił organowi celnemu naruszenie art. 85 § l Kodeksu celnego oraz błędnym było twierdzenie skarżącego, że przyjęcie zgłoszenia celnego jest decyzją administracyjną. Jest to czynność o charakterze materialno - technicznym, którą organ celny nie przesądzał o prawidłowości zgłoszenia.
Zdaniem Sądu, nie zachodzą podstawy do uznania za trafny zarzut niezwrócenia się przez organ celny do producenta pojazdu w kwestii klasyfikacji pojazdu i zasadności twierdzenia, że to kraj pochodzenia i producent powinni wyrazić opinię co do klasyfikacji samochodu. Organy celne nie naruszyły przepisów postępowania nie zwracając się w powyższej kwestii do organów celnych państw obcych.
Sąd uznał również za nieuzasadniony zarzut wadliwej oceny mocy dowodów przez organy celne, w szczególności w odniesieniu do opinii niemieckiego stowarzyszenia "DEKRA". Ocena dowodów dokonana przez organy celne nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. W niemieckim dokumencie identyfikacyjnym samochód został określony przez producenta jako osobowy, a liczba miejsc siedzących łącznie z kierowcą na 5 osób. Po skreśleniach w dokumencie tym samochód określono jako ciężarowy z zamkniętą skrzynią, o ładowności 488 kg. Potwierdzając zmiany wpisów rzeczoznawca stowarzyszenia "DEKRA" w swej opinii nie odniósł się do faktu braku adnotacji o ewentualnych zmianach konstrukcyjnych pojazdu. Niespornym jest, że producent określał pojazd jako samochód osobowy i nie do organów celnych należy określenie, jakie zmiany konstrukcyjne pojazdu osobowego są konieczne do zmiany typu pojazdu i jego przeznaczenia. Nietrudno przy tym zauważyć przyjęcie zasady związania organów celnych tego rodzaju opiniami zagranicznych (i krajowych) stowarzyszeń, orzeczeniami homologacyjnymi, prowadziłoby do wykorzystywania ich przez importerów do realizacji doraźnych celów podatkowych. By temu zapobiec społeczność międzynarodowa przyznała kompetencje do wydawania opinii w sprawach klasyfikacji taryfowej towarów Radzie Współpracy Celnej. Organy celne zasadnie wskazały w toku postępowania na taką opinię. Ubocznie zwrócić należy uwagę na fakt, że skarżący w toku postępowania celnego nie złożył świadectwa homologacji typu pojazdu, wydanego przed zgłoszeniem pojazdu do odprawy celnej, stwierdzającego, że sprowadzony pojazd jest samochodem ciężarowym. Charakter świadectwa homologacji, jako dokumentu urzędowego (a więc nie decyzji o charakterze prejudycjalnym), stanowiłby dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, aczkolwiek związane z tym dokumentem domniemanie prawdziwości jego treści mogłoby zostać obalone przez przeprowadzenie przeciwdowodu przez organy celne (art. 194 § 3 O.p.).
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem klasyfikacja taryfowa spornego pojazdu nie budzi zastrzeżeń. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zgodne jest z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej skoro zawiera ono wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz prawne.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 września 2004 r. skarżący M. S. zaskarżył wyrok w całości i wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
- rażące naruszenie przepisów postępowania tj.:
- art. 210 §1 pkt 3 w zw. z art. 133 i art. 135 Ordynacji podatkowej, skutkujące nieważnością zaskarżonych decyzji, tj.
- decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 27.12.2001r. nr.DOT-I-5550-4681/01/12573/KL oraz
- decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rzepinie nr 11-TWC-5540-113/2000/LP/DB z dnia 19.06.2001r.
Zdaniem skarżącego, Sąd powinien uwzględnić zarzut nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż nie może budzić wątpliwości fakt, iż decyzje te rażąco naruszają powołane wyżej przepisy prawa. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość osoby M. S. jako strony z Firmą Produkcyjno-Handlową [...], a skarżący nie miał i nie mógł mieć wątpliwości co do tego, iż do niego skierowano te decyzje. Nie zgodził się także ze stanowiskiem sądu nieuwzględniąjącym zarzutu wadliwej oceny dowodów przez organy celne.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, iż organ sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego i nie jest związany granicami materiału dowodowego, wnioskami strony, podaje także, iż ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego. Z takim stanowiskiem, zdaniem skarżącego, nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 180 i 188 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego, jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodów należy uwzględnić jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Organy celne powinny dopuścić dowód z opinii, a nie opierać się tylko na interpretacji przepisów oraz sprawdzić stan faktyczny, tym bardziej, że organ dokonał weryfikacji (kontroli zgłoszenia celnego).
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu:
- art. 85 § 1 ustawy z dnia 09.01.1997r. - Kodeks Celny,
- §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej,
- §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.08.1999r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej polegające na nieprawidłowym zakwalifikowaniu w zakresie opisu i klasyfikacji taryfowej pojazdu VOLVO Y70T5 do kodu PCN 38703 23 90 l zamiast do kodu PCN 87043 31 99 9.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w przedmiotowy pojazd służy zasadniczo do przewozu towarów i jako samochód ciężarowy nie może być przeznaczony zasadniczo do przewozu osób. W dniu przyjęcia zgłoszenia towar stanowił samochód ciężarowy i stan jego nie zmienił się od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Skarżący zakupił bowiem samochód ciężarowy, co wynika bowiem z załączonych do SAD-u dokumentów w postaci karty pojazdu oraz ekspertyzy DEKRA. Również w Niemczech przedmiotowy samochód zarejestrowany był jako samochód ciężarowy. Zdaniem strony, w orzeczeniu sądu zachodzą sprzeczności, ponieważ aby samochód ten był zdolny do przewozu osób należałoby dokonać w nim zmian konstrukcyjnych polegających na zamontowaniu siedzeń, pasów bezpieczeństwa. Powinna być więc zastosowana taryfa 8704, gdyż nie budzi wątpliwości, że pojazd jest pojazdem ciężarowym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może być oparta na następujących podstawach:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach prawnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W ocenie skarżącego zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przez Sąd przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy rozważyć zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem strony skarżącej, miały znaczenie dla ustaleń faktycznych. Dla oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego mają bowiem znaczenie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia przepisów postępowania przez WSA w Poznaniu jest nieuzasadniony. Art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, który według skarżącego został naruszony, stanowi, że decyzja powinna zawierać oznaczenie strony. Brzmienia tego artykułu nie można interpretować jako przeciwwskazania, aby oznaczenie to nastąpiło według nazwy firmy, pod którą skarżący M. S. prowadzi działalność gospodarczą. Należy przychylić się do zdania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że decyzje organów obu instancji zawierały wystarczające dane, pozwalające na określenie strony bez żadnych wątpliwości co do jej tożsamości. Fakt braku oznaczenia w decyzji organu celnego jej adresata jako osoby fizycznej nie miał wpływu na uprawnienia skarżącego jako strony postępowania administracyjnego i nie mógł skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji obu instancji.
Należy również podzielić stanowisko sądu I instancji nieuwzględniające zarzutu wadliwej oceny dowodów przez organy celne. Stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ocena dowodów dokonana przez organy celne była zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organy celne dokonały dokładnej analizy zebranych dowodów oraz wskazały, na których dowodach oparły swoje orzeczenia i odniosły się również do tych dowodów, które nie znalazły zastosowania w dokonanych przez nie ustaleniach faktycznych. Podkreślenia wymaga fakt, że skarżący w toku postępowania celnego nie złożył świadectwa homologacji typu pojazdu, wydanego przed zgłoszeniem pojazdu do odprawy celnej, który stwierdzałby, że sprowadzony pojazd jest pojazdem ciężarowym. Świadectwo homologacji jako dokument urzędowy, zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej, stanowiłby dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, choć organy celne miałyby możliwość obalenia domniemania prawdziwości jego treści poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu. Wobec braku tego dokumentu uznać należy, że dokonano wystarczających ustaleń faktycznych oraz prawidłowej wykładni przepisów taryfowych. Naruszenie art. 210 § 4 nie miało więc miejsca. Podobnie okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały stwierdzone wystarczająco uwzględnionymi przez sąd I instancji dowodami, wobec czego nie było obowiązku uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia innych dowodów i zaskarżony wyrok nie narusza art. 180 i 188 Ordynacji podatkowej.
Przechodząc do rozważenia zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy został naruszony art. 85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zdaniem skarżącego, w dniu przyjęcia zgłoszenia towarem był samochód ciężarowy, co wynikać ma z załączonych do SAD-u dokumentów w postaci karty pojazdu oraz ekspertyzy DEKRA. Również w Niemczech samochód ten został zarejestrowany jako samochód ciężarowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 85 § 1 Kodeksu celnego poprzez uznanie, że przedmiotowy pojazd jest pojazdem osobowym, jest bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie uznał, że przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny jest czynnością materialno – techniczną, która nie może przesądzać o prawdziwości zgłoszenia celnego. Organ celny zachowuje wciąż prawo do ingerencji w sytuację prawną towaru objętego zgłoszeniem celnym. Obowiązkiem organów celnych jest podejmowanie działań niezbędnych dla właściwego stosowania prawa celnego, co oznacza, że w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny może wydać decyzję, w której inaczej rozstrzygnie o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego). W niniejszej sprawie organ celny ustalił w tym trybie inny niż deklarowany w zgłoszeniu celnym kod sprowadzanego samochodu, do czego był uprawniony na mocy powyższego przepisu.
Podstawę decyzji organu celnego stanowił art. 85 § 1 Kodeksu celnego oraz przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej, którego załącznik stanowi obowiązująca taryfa celna. Do pozycji 8703 Taryfy celnej klasyfikuje się samochody i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż objęte pozycją 8702) łącznie z samochodami osobowo – towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Znajduje to potwierdzenie w Wyjaśnieniach do Taryfy celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r., według których w rozumieniu pozycji 8703 określenie "samochody osobowo – bagażowe" oznacza samochody przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów. Samochodem kwalifikowanym do pozycji 8073 można więc przewozić również towary, zasadniczo jednak służy on do przewozu osób. Należy uznać, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego przedmiotowy samochód został prawidłowo zaklasyfikowany do kodu PCN 8703. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd I instancji klasyfikując sporne samochody do pozycji taryfy celnej 8703 dostatecznie ustalił, że są to samochody zasadniczo przeznaczone do przewozu osób i właściwie zastosował przepisy prawa.
Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przez Sąd prawa materialnego i przepisów postępowania. Zaskarżony wyrok odpowiada zatem prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 181 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.