Uzasadnienie
W Y R O K
W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 15 marca 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia NSA - Kazimierz Jarząbek
Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński
- - Maria Myślińska (spr.)
Protokolant - Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Ka 318/03 w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 8 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego
- 1. Oddala skargę kasacyjną.
- 2. Zasądza od G. Z. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Katowicach 600 zł (sześćset zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Ka 318/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 8 stycznia 2003 r. Nr [...] – w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu Ford Escort na polski obszar celny – w części dotyczącej Wojciecha Smolorza, w pozostałym zakresie oddalił skargę z następującym uzasadnieniem.
W dniu 19 marca 2001 r. Agencja Celna działająca w imieniu Wojciecha Smolarza zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci samochodu osobowego marki Ford Escort na podstawie jednolitego dokumentu SAD nr [...], który objęto wnioskowaną procedurą.
W trakcie postępowania wszczętego z urzędu przez Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach w celu ustalenia prawidłowej kwoty wynikającej z długu celnego ustalono, że w wyniku kontroli giełdy samochodowej w Gliwicach, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji w dniu 26 września 1999 r. ujawniono oferowany do sprzedaży przedmiotowy samochód, posiadający jugosłowiańskie numery rejestracyjne, którego właścicielem okazał się G. Z.. Z dalszych ustaleń Policji wynikało, że pojazd ten został wprowadzony na polski obszar celny bez zachowania procedur celnych przez bliżej nie znanego obywatela Albanii, który był winien G.Z. pieniądze. W związku z faktem, iż samochód pochodził z przestępstwa, wszczęto, a następnie w dniu 22 lutego 2000 r. umorzono dochodzenie w tej sprawie. Pojazd ten został w dniu 29 lutego 2000 r. wydany G. Z., który w dniu 19 marca 2001 r. sprzedał go W. S. i w tym dniu ww. dokonał zgłoszenia celnego tegoż samochodu.
Decyzją z dnia 28 marca 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Katowicach uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe, stwierdzając, że dług celny powstał w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu na polski obszar celny i określił na nowo kwotę wynikającą z długu celnego w odniesieniu do W. S.i G. Z..
W wyniku wniesionych przez G. Z. oraz W. S. odwołań, Dyrektor Izby Celnej w Katowicach decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko tego organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego na skutek skargi na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach stwierdził, że podstawową kwestią dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy samochód marki Ford Escort, rok produkcji 1995, nr nadwozia [...], będący w dniu sprzedaży 19 marca 2001 r. na jugosłowiańskich numerach rejestracyjnych, objęty procedurą dopuszczenia do obrotu w wyniku zgłoszenia dokonanego przez jego nabywcę Wojciecha Smolorza został sprowadzony na polski obszar celny legalnie, czy nielegalnie oraz kiedy.
Sąd wskazał, że z treści art. 2 w zw. z art. 36 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 39 Kodeksu celnego wynika, iż obowiązek przedstawienia towarów organowi celnemu ciąży na osobie do tego zobowiązanej, która wprowadziła towar, lub na osobie, która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu. Jest to tzw. powinność celna, czyli obowiązek dostarczenia i okazania towaru oraz dokumentów dotyczących towaru, a na żądanie organu celnego – udostępnienie towaru do rewizji celnej. Za bezsporne należało zdaniem sądu uznać, że samochód ten został dostarczony z zagranicy G. Z. do jego miejsca zamieszkania w Polsce przez bliżej nieokreślonego mężczyznę obywatela Albanii w ramach spłaty długu, a ponadto, że samochód ten został ujawniony 29 września 1999 r. przez funkcjonariuszy Policji w wyniku kontroli giełdy samochodowej w Gliwicach oraz że od momentu jego ujawnienia do dnia sprzedaży był na jugosłowiańskich numerach rejestracyjnych.
W ocenie sądu organy celne słusznie uznały, że został naruszony przepis art. 39 Kodeksu celnego, a ponadto, że skoro przedmiotowy samochód po jego wprowadzeniu na polski obszar celny nie został zgłoszony do żadnej dopuszczalnej procedury, organy celne zasadnie uznały w oparciu o art. 9 Kodeksu celnego, że nastąpiło jego nielegalne wprowadzenie. Trafnie również według sądu organ przyjął, że samochód ten nie mógł zostać objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, która pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych, przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów (art. 145 Kodeksu celnego).
Sąd podkreślił, że nielegalne wprowadzenie towaru powoduje zgodnie z art. 210 § 2 Kodeksu celnego powstanie długu celnego, zatem koniecznym było ustalenie momentu nielegalnego wprowadzenia towaru, dla którego te należności mają zostać ustalone. Zdaniem sądu, organy celne w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy przyjęły, jako datę powstania długu celnego, datę ujawnienia przedmiotowego pojazdu na terenie giełdy samochodowej w Gliwicach przez funkcjonariuszy Policji, tj. 29 września 1999r., powołując w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji § 3 art. 222 Kodeksu celnego.
Sąd orzekający uznał także za zasadne zastosowanie przez organy celne przepisu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, ustanawiającego krąg osób, które nabyły, posiadały lub posiadają towar wprowadzony nielegalnie i podlegający należnościom celnym przywozowym. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że posiadacz teraźniejszy lub przeszły może być dłużnikiem celnym, gdy zostanie wykazane, że przy zachowaniu należytej staranności osoby te mogły się dowiedzieć (zorientować się, prawidłowo ocenić), że wprowadzenie było nielegalne.
W ocenie sądu organy celne zasadnie uznały, że G. Z. jest dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Przemawiają za tym, zdaniem sądu, okoliczności związane z przejęciem (nabyciem) samochodu przez skarżącego. Został on bowiem przywieziony skarżącemu do Polski bez jakichkolwiek dokumentów – w tym celnych – w efekcie czego okazało się, że samochód pochodzi z kradzieży. Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego okoliczności te mogły budzić uzasadnione wątpliwości co do legalnego wprowadzenia tego samochodu na polski obszar celny. Ponadto sąd wskazał, że zgodnie z ustaleniami organów celnych G. Z. od 1993 r. (a więc przed wprowadzeniem samochodu na polski obszar celny) uzyskał prawo stałego pobytu. W związku z jego stałym zamieszkiwaniem w Polsce – w momencie powstania długu celnego – był osobą krajową i podlegał prawom i obowiązkom wynikającym z Kodeksu celnego.
Zdaniem sądu wnioski organów celnych wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa i znajdują potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego.
Sąd nie podzielił natomiast ustaleń organów celnych odnośnie W. S., który 19 marca 2001 r. nabył od G. Z. przedmiotowy samochód, będący na jugosłowiańskich numerach rejestracyjnych, a następnie w tym samym dniu za pośrednictwem agencji celnej dokonał zgłoszenia celnego na jednolitym dokumencie SAD oraz wpłaty należności celnych. Organy celne nie wskazały bowiem na czym polegało zaniedbanie staranności przez Wojciecha Smolorza przy dokonaniu czynności, która spowodowała, że stał się on nabywcą i obecnym posiadaczem samochodu wprowadzonego nielegalnie na polski obszar celny.
Od powyższego wyroku G. Z. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując jako podstawę kasacyjną art. 174 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i uwzględnienie skargi.
Skarżący zarzucił:
- - obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 210 § 3 Kodeksu celnego, polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest dłużnikiem celnym
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślił, iż nie można jednoznacznie uznać go za dłużnika celnego w myśl art. 210 § 3 Kodeksu celnego, albowiem przy ustaleniu "bezsprzecznym", iż samochód marki Ford został wprowadzony na polski obszar celny oraz że został on nabyty przez skarżącego nieprawdą jest jakoby nie dochował należytej staranności przy sprawdzeniu pochodzenia tego samochodu. Stwierdził, że w świetle towarzyszących nabyciu tego pojazdu okoliczności nie miał podstaw "nawet przypuszczać, iż samochód ten został wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie". Skarżący "nie widzi powodu, dla którego to właśnie on został obciążony kosztami celnymi za nielegalne wprowadzenie tego samochodu do Polski". Zarzucił organom celnym nieudolność i bezpodstawne skierowanie "w jego stronę" roszczenia celnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty, jak w uzasadnieniu decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 183 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą Sąd bierze pod rozwagę z urzędu, a której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy.
Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Skarga powinna więc zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które – zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Przymus adwokacko-radcowski do sporządzenia skargi (art. 175 § 1) ma za zadanie zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zatem prawem dopuszczalnych podstaw do przyjęcia domniemania intencji autora skargi kasacyjnej, tj. wnioskowania, jakie konkretnie przepisy prawa procesowego skarżąca Spółka miała na uwadze oraz jakiej treści rozstrzygnięcia oczekuje autor skargi kasacyjnej.
Zważyć przy tym należy na konsekwentnie podtrzymywane w orzecznictwie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie jest wskazaniem podstawy kasacyjnej powołanie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., bez podania konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które – zdaniem autora skargi – zostały naruszone (por. m.in. postanowienie z 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i WSA Nr 1, poz. 9; postanowienie z 13 lipca 2004 r., OSK 658/04, nie publ.).
Określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje obowiązek wskazania, które przepisy w postaci numeru, artykułu, paragrafu, ustępu ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r. nr 8, poz. 114).
Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżącego został naruszony. Jak również nie wystarcza sam zarzut naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia kształtowały lub miały wpływ na wynik sprawy.
Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy procesowej) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2002 r., sygn. akt IV CKN 930/00, Lex nr 55106).
W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sad Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji i jeżeli nie zostanie on podważony w kasacji w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a. NSA jest związany dokonanymi ustaleniami.
Autor skargi kasacyjnej postawił zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 210 § 3 Kodeksu celnego.
Wymieniony przepis zawiera trzy punkty regulujące różne stany faktyczne, których nie rozróżniono również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i nie odniesiono się do przepisu zastosowanego przez sąd. Sąd kasacyjny nie bada z urzędu naruszenia przepisu prawa materialnego, którego autor kasacji nie zarzucił (wyrok SN z 7.08.1997 r. CKN 249/97, OSNCI Nr 1/1998, poz. 13).
Skarga nie zawiera zarzutów naruszenia przepisów dotyczących postępowania sądowego, co ma ten skutek, że NSA związany jest ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sąd I instancji. Wadliwie sformułowana skarga kasacyjna uniemożliwia ocenę czy i jaki przepis prawa materialnego, tj. który z punktów art. 210 § 3 Kodeksu celnego, został naruszony.
Niezależnie od powyższych argumentów podkreślić należy, że związanie granicami skargi uniemożliwiałoby wydanie rozstrzygnięcia przez NSA zgodnie z wnioskiem (nawet przy zasadności zarzutu), albowiem przepisy cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. nie przewidują takiego rozstrzygnięcia jak "zmianę wyroku i uwzględnienie skargi". Naczelny Sąd Administracyjny może skargę kasacyjną:
- - odrzucić (art. 180)
- - oddalić (art. 184), a w przypadku jej uwzględnienia
- - uchylić zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie... (art. 185).
NSA może również uchylić wyrok w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania (art. 186), uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę w okolicznościach wymienionych w art. 188 oraz uchylić orzeczenie oraz odrzucić skargę lub umorzyć postępowanie w okolicznościach wymienionych w art. 189 cyt. ustawy p.p.s.a. Sąd kasacyjny nie może również domyślać się treści wniosku co do sposobu rozstrzygnięcia, zobowiązany jest natomiast ocenić zasadność wniosku w tym przedmiocie.
Z przytoczonych wyżej względów skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).