Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 września 2004r. w sprawie o sygn. akt 3 I SA/Gd 170/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 22 stycznia 2003r. wydaną w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu powyższego wyroku sąd orzekający stwierdził, uznając ustalenia Dyrektora Izby Celnej za prawidłowe, że w dniu 4 października 2002r. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni wydał decyzję, w której uznał zgłoszenie celne z dnia 27 marca 2002r. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej samochodu osobowego marki Rover 75, sprowadzonego do Polski przez P. K..
W dniu 29 października 2002r. do kancelarii Izby Celnej w Gdyni wpłynęło odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni z dnia 4 października 2002r. wniesione przez doradcę podatkowego W. G. reprezentującego P. K.. Do odwołania nie został załączony dokument pełnomocnictwa. W. G. powołał się na pełnomocnictwo wystawione przez stronę dla niego w dniu 5 czerwca 2002r., które wpłynęło do kancelarii Urzędu Celnego w Gdyni w dniu 7 czerwca 2002r. w fotokopii potwierdzonej za zgodność przez doradcę podatkowego. Ponieważ doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu celnym, Dyrektor Izby Celnej w Gdyni pismem z dnia 27 grudnia 2002r. wezwał stronę do usunięcia przedmiotowego braku formalnego w terminie 7 dni, pod rygorem uznania odwołania za niedopuszczalne. Strona została pouczona, że usunięcie braku formalnego może polegać na samodzielnym podpisaniu odwołania bądź na nadesłaniu dokumentu potwierdzającego ustanowienie pełnomocnika, który spełnia wymogi przewidziane w przepisie art. 253 Kodeksu celnego. Pismo to zostało również skierowane do wiadomości doradcy podatkowego W. G.. Zarówno strona, jak i doradca podatkowy odebrali powyższe pismo w dniu 30 grudnia 2002r.
Strona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie uzupełniła tego braku formalnego, w związku z tym Dyrektor Izby Celnej w Gdyni stwierdził niedopuszczalność przedmiotowego odwołania.
Na skutek skargi P. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że w sprawie niniejszej znajduje zastosowanie przepis art. 253 § 3 pkt 2 ustawy – Kodeks celny, a więc przedstawicielem skarżącego może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni, bez względu na wykonywany zawód, np. doradcy podatkowego. W związku z tym doradca podatkowy jako osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych mógł być ustanowiony przedstawicielem bezpośrednim. Jednocześnie sąd stwierdził na podstawie art. 254 § 2 ustawy – Kodeks celny, że przedstawiciel strony winien złożyć oryginał pełnomocnictwa. Organom celnym przedłożono kopię pełnomocnictwa poświadczoną wprawdzie za zgodność z oryginałem, lecz przez W. G., co narusza przepis art. 254 § 2 ustawy – Kodeks celny.
Sad uznał, że pismo z dnia 23 grudnia 2002r. wzywające skarżącego do uzupełnienia braków odwołania jest czytelne i zawiera wskazanie przepisu art. 254 § 2 ustawy – Kodeks celny, więc w związku z tym, że brak nie został uzupełniony, postanowienie o niedopuszczalności odwołania jest, zdaniem sądu I instancji, zasadne.
Od powyższego wyroku P. K., reprezentowany przez radcę prawnego J. O., złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zdaniem strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ocenił treść pisma Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 grudnia 2002r. przyjmując, że organowi celnemu chodziło w sposób jednoznaczny tylko o dostarczenie pełnomocnictwa w oryginale, czym naruszył art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ celny poinformował stronę, iż do odwołania nie dołączono pełnomocnictwa, nie poinformował zaś, że odpis pełnomocnictwa znajduje się w aktach. Nadto wbrew ustaleniom WSA organ celny stwierdził, że doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem w postępowaniu celnym. Treść przedmiotowego pisma organu celnego spowodowała dezorientację strony co do możliwości występowania w postępowaniu celnym jej przedstawiciela oraz złożonego przez niego pełnomocnictwa. Uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w istocie była inna treść pisma organów celnych stanowi według skarżącego naruszenie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt1 lit c i art.. 145 § 1 pkt 2 u.p.s.a. i uzasadnia, zdaniem skarżącego, uchylenie zaskarżonego wyroku.
Dyrektor Izby Celnej w Gdyni nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Sporządzona w imieniu P. K. wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do treści art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Treść przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawę więc może stanowić:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie,
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Do wymagań, jakim winna odpowiadać skarga kasacyjna należy zaliczyć według przepisu art. 176 cyt. ustawy wskazanie zaskarżonego orzeczenia, ze sprecyzowaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Kasacja winna więc zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które – zdaniem wnoszącego kasację - uległy naruszeniu. Z urzędu sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej nawiązują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Wniesiona skarga kasacyjna spełnia powyższe wymogi.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej natury procesowej stwierdzić należy, że argumenty w niej zawarte nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Bezspornym jest bowiem fakt, że pismem z dnia 27 grudnia 2002r. organ celny wezwał stronę do usunięcia braków. Treść tego pisma nie budzi wątpliwości. Zostało bowiem zakwestionowane pełnomocnictwo W. G., gdyż doradca podatkowy nie mógł być w tej sprawie przedstawicielem bezpośrednim strony. Organ celny wyraźnie powołuje się w tym piśmie na treść art. 253 § 1 Kodeksu celnego, nie zaś na treść art. 254 § 2 jak twierdzi skarga.
Bezsporne jest również, że strona nie podpisała sama tego odwołania, czym by sanowała brak formalny, ale również nie ustanowiła innego przedstawiciela bezpośredniego. Słusznie więc sąd I instancji uznał, że postanowienie organu celnego stwierdzające niedopuszczalność odwołania znajduje uzasadnienie w treści art. 228 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy – Kodeks celny. Bez względu na to czy strona zgadzała się z poglądem organów celnych co do uchybień formalnych, należało braki te usunąć jeżeli nie chciała się poddać rygorowi art. 228 § 1 pkt 1, bowiem odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną, a braki formalne nie zostały usunięte.
Podnieść należy, że nie można się zgodzić z wywodami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wykraczającymi poza granice podstaw prawnych powołanych w zaskarżonym postanowieniu organu celnego. Podkreślenia wymaga, że odwołanie zostało uznane za niedopuszczalne wobec braku formalnego wynikającego z treści art. 253 § 1 ustawy – Kodeks celny. Przepis art. 253 cyt. Ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie odprawy celnej wyróżnia dwie formy przedstawicielstwa w sprawach celnych, a mianowicie przedstawicielstwo pośrednie i bezpośrednie. To ostatnie polega na tym, że przedstawiciel działa na rzecz i w imieniu innej osoby, a więc podejmowane przez niego czynności w granicach udzielonego upoważnienia pociągają za sobą skutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego i są podejmowane w imieniu reprezentowanego. Kodeks celny – w zależności od kategorii towaru, który jest przedmiotem przywozu bądź wywozu – rozróżnia osoby mogące występować przed organami celnymi w charakterze przedstawiciela.
Jeżeli postępowanie dotyczy towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej, to przedstawicielem bezpośrednim osoby w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 10 Kodeksu celnego może być wyłącznie pracownik tej osoby lub agencja celna. W odniesieniu do odpraw innych towarów niż przeznaczone do działalności gospodarczej, przedstawicielem bezpośrednim może być agencja celna lub osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Podnieść tu należy, że przedstawicielem osoby fizycznej, w wypadkach gdy rodzaj lub ilość towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, może być członek najbliższej rodziny tej osoby, który złoży wiarygodne oświadczenie o istnieniu upoważnienia do działania w jej imieniu (art. 254 § 3 Kodeksu celnego).
Za błędny należy więc uznać pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uznający w ówczesnym stanie prawnym, że doradca podatkowy mógł być jako osoba fizyczna przedstawicielem bezpośrednim. Co do treści art. 254 § 2 Kodeksu celnego nie budzi wątpliwości, że doradca podatkowy nie mogąc być przedstawicielem bezpośrednim, tym bardziej nie może poświadczyć odpisu udzielonego mu upoważnienia.
W tej sytuacji NSA uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, rozstrzygnięcie w istocie jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, NSA na podstawie art. 184 i art. 181 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną.