Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 lipca 2004 r. o sygnaturze SA/Sz 379/03 – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę F. H. – JF "[...]" z siedzibą w Goleniowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 5 lutego 2003 r. o nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego. Decyzja ta uchyliła decyzję organu I instancji w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne SAD o nr [...] z dnia 27 marca 1999 r. objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru w postaci odzieży używanej należało uznać za nieprawidłowe. Wymierzono dla tego towaru należność celną z zastosowaniem konwencyjnej stawki w wysokości 21,4% wartości celnej towaru. Wynikało to z art. 13§1,3, 19§1,3, 20§1,2, 83, 85§1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny (Dz.U. nr 23 poz.117 ze zm.), §1 rozporządzenia Rady ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. nr 158 opz.1036), art. 13,16,32 Protokołu 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz.U. z 1997 r. o nr 104 poz.662 i z 1999 r. nr 30 poz.1084), a także §11 ust.1 i §13 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru, sposobu jego dokumentowania oraz liczby towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. nr 130 poz.851 ze zm.)
Powyższa ocena została sformułowana w związku z następującymi okolicznościami sprawy.
Wskazane wyżej zgłoszenie celne objęte zostało wymiarem należności celnej o obniżonej stawce przewidzianej dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonej do zgłoszenia deklaracji eksportera złożonej na fakturach. Faktury te wraz z deklaracją eksportera przekazane zostały przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismem z dnia 27 listopada 2000 r. władze te poinformowały, że przeprowadzona weryfikacja wykazała brak pochodzenia tych towarów w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego. Wszczęto wobec tego z urzędu postępowanie celne. Z uwagi na to, że w toku postępowania odwoławczego importer nadesłał oryginał świadectwa pochodzenia, skorygowanego decyzją I instancji w zakresie stawki celnej i przyjęto w ostateczności konwencyjną a nie autonomiczną.
Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie przedawnienia. Przyjął, że termin określony w art. 65§5 – kodeksu Celnego dotyczy wydania decyzji przez organ I instancji w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego a więc z art. 65§4. Z uwagi na to, że termin ten w sprawie został zachowany nie można przyjąć, że o terminie tym przesądza termin wydania decyzji przez organ II instancji.
Nie dostrzegł też Sąd naruszenia przepisów postępowania jako mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi o zapewnienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym.
Powyższe oznaczało, że wydana decyzja nie narusza prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej F. H. – JF "[...]" z siedzibą w Goleniowie zaskarżył w całości wyrok zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości z uwzględnieniem kosztów postępowania na jego rzecz od strony przeciwnej. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzucił naruszenie art. 65§5 w związku z art.65§4 ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny (Dz.U. nr 75 poz.802 tj. z 2001 r. ze zm.) a polegające na błędnej ich wykładni.
W uzasadnieniu podał, że przyjęcie przez Sąd 3- letniego terminu wyłącznie do decyzji organu I instancji nie jest prawidłowe. Właściwa interpretacja powołanych przepisów wskazuje na konieczność zachowania przedmiotowego terminu do decyzji ostatecznych a nie jedynie decyzji organu I instancji. Przemawia za tym wykładnia celowościowa, systemowa, historyczna, prawnoporównawcza oraz autentyczna. Organy w sprawie naruszyły ustawowy zakaz wydawania decyzji. Należało zatem umorzyć postępowanie na podstawie art. 208 – Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu Celnego. Oznacza to, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja obarczona wadą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Rozpoznawana skarga kasacyjna jest identyczna z kilku innymi jakie zostały wniesione przez skarżącego od Wyroków Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Szczecinie dotyczących tego samego rodzaju spraw, w których mimo nieco odmiennie prezentowanych motywów Sąd odniósł się do tej samej w istocie problematyki prawnej. Jednorodne we wszystkich sprawach stany faktyczne oraz identyczna lub podobna argumentacja wykorzystana przez strony w postępowaniu administracyjnym i sądowym usprawiedliwiałyby posłużenie się w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zbliżoną do siebie lub taką samą argumentacją. Dotyczy ona głównie oceny wymogów formalnych skargi kasacyjnej i szeregu kwestii prawnych powstających na tle kluczowego problemu związania organów celnych terminem wydania decyzji i przedawnienia.
Powołana przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja odwołująca się do wykładni art.65§5 Kodeksu Celnego dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 4181/02 nie uzasadnia wniesionej skargi kasacyjnej, gdyż wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2004r. sygn. akt GSK 1087/04. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za nieprawidłowe, nie podzielając argumentów przytaczanych na jego uzasadnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił wykładnię art. 65§4 i §5 Kodeksu Celnego dokonaną w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt GSK 1087/04 uznając, że ma ona adekwatne zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na podobieństwo stanu faktycznego i prawnego ze sprawą będącą przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego we wskazanym wyroku WSA we Wrocławiu.
Wynikające ze skargi kasacyjnej zagadnienie prawne dotyczy skutków prawnych upływu 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65§5 Kodeksu celnego – w toku postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu.
W myśl art. 65§5 Kodeksu celnego, decyzja o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei zgodnie z art. 65§4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której: a) uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:
- b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub
- c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b)
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przewidziany w art. 65§5 Kodeksu celnego trzyletni termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe dotyczy wydania i doręczenia decyzji stronie przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji właśnie tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego (art. 283 pkt 1 w związku z art. 65§4 pkt 2 Kodeksu celnego). Z treści art. 65§5 Kodeksu celnego nie wynika, aby określony w nim termin odnosił się do wydania decyzji ostatecznej, od której nie przysługuje środek odwoławczy w toku instancji. Termin ten nie zależy także od tego czy postępowanie w sprawie weryfikacji zgłoszenia celnego zostało wszczęte na wniosek strony czy z urzędu.
Odmiennego stanowiska nie uzasadnia wyrażony w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku WSA we Wrocławiu pogląd, że w stanie prawnym poprzedzającym nowelizację Kodeksu Celnego, dokonaną ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122), w terminie określonym w art. 65§5 Kodeksu celnego, oprócz decyzji organu pierwszej instancji konieczne było wydanie decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy. Poglądu takiego nie uzasadnia przyjęte założenie, że gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie zachowania trzyletniego terminu określonego w art. 65§5 Kodeksu celnego wyłącznie od wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne tylko przez organ pierwszej instancji, to dokonana nowela Kodeksu celnego z 23 kwietnia 2003 r. byłaby po prostu zbędna.
Przyjęcie takiego założenia – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie było uprawnione. Celem dokonanej nowelizacji, polegającej m.in. na dodaniu odwołania od decyzji w sprawie długu celnego, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu do wydania decyzji (art. 65§5a Kodeksu celnego) było wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Mając na uwadze ten zamiar ustawodawcy, nie można wykorzystywać faktu dodania do Kodeksu celnego przepisów art. 65§5a, jako argumentu na rzecz wykładni art. 65§5 tego kodeksu, idącej w kierunku przeciwnym – prowadzącej do skrócenia okresu, dającego organowi celnemu prawo zakwestionowania zgłoszenia celnego.
Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy, w stanie prawnym noweli sprzed 23 kwietnia 2003 r., decyzji ostatecznej po upływie terminu, określonego w art. 65§5 Kodeksu celnego, należy mieć na uwadze, że trzyletni termin do wydania decyzji został ustalony w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ tego terminu dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65§5 Kodeksu celnego.
Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony i to także w warunkach, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Może natomiast, aż do upływu 5-letniego terminu przedawnienia kwoty wynikającej z długu celnego, określonego w art.242§4 Kodeksu celnego, utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w kształcie, jaki nadał jej ten organ, ale także wydać decyzję reformatoryjną i ustalić kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości niższej niż uczynił to organ pierwszej instancji.
W niniejszej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 27 marca 1999r., a decyzja organu celnego pierwszej instancji została wydana w dniu 29 października 2001 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 65§5 Kodeksu celnego, natomiast decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 5 lutego 2003 r., a zatem przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242§4 Kodeksu celnego.
Wbrew zatem zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej zaskarżony wyrok został wydany bez naruszenia zakazu sformułowanego w art. 65§5 Kodeksu celnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.