Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2003 r. nr [...]Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, powołując podstawę prawną z art. 169 §1, §2 i §4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 272 Kodeksu celnego, pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie [...] spółki z o.o. w Starej Iwicznej od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie nr [...] z dnia 14 maja 2003 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że pismem z dnia 9 lipca 2003 r., doręczonym 11 lipca 2003 r., wezwano stronę o uzupełnienie opłaty skarbowej w znakach opłaty skarbowej i pouczono o skutkach nieusunięcia tego braku. Wobec braku odpowiedzi [...] spółki z o.o. odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia.
[...] spółka z o.o. w Starej Iwicznej wniosła do sądu administracyjnego skargę na to postanowienie, domagając się jego uchylenia. Zarzuciła, że bezzasadnie pozostawiono odwołanie bez rozpatrzenia i podniosła, że opłata skarbowa została wpłacona poleceniem przelewu z dnia 14 lipca 2003 r. o czym organ odwoławczy zawiadomiła pismem z dnia 15 lipca 2003 r.
Wyrokiem z dnia 11 października 2004 r. sygn. akt V SA 3455/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2003 r. i orzekł o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu wyroku sąd orzekający wyjaśnił działanie uregulowań zawartych w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej oraz w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 86, poz. 960 ze zm.) stwierdzając w szczególności, że obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie strony do uiszczenia opłaty skarbowej. Sąd przyjął jednak, że brak było podstaw do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Uznał, że strona w ustawowym terminie dokonała przelewu z zaznaczeniem wszelkich danych umożliwiających stwierdzenie czy brak został usunięty. Tymczasem organ celny nie zajął żadnego stanowiska w tym przedmiocie, nie zweryfikował nawet faktu czy opłata wpłynęła na jego konto. Nie zbadał też czy nie zachodziły przesłanki z §3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestru tej opłaty (Dz.U. Nr 110, poz. 1176).
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów postępowania istotnie wpływające na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w wyniku naruszenia art. 169 §1, §2 i §4 Ordynacji podatkowej w zw. z §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pobierania zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty.
Uzasadniając skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Warszawie podnosił, że według §3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia zapłata opłaty skarbowej od podań, załączników do podań, czynności urzędowych, zaświadczeń i zezwoleń dokonywana jest znakami opłaty skarbowej o odpowiedniej wartości. §3 ust. 2 rozporządzenia dopuszczał możliwość wniesienia opłaty skarbowej w formie gotówkowej lub bezgotówkowej w sytuacji gdy nabycie znaków opłaty skarbowej wiązałoby się ze znacznymi trudnościami a §3 ust. 3 rozporządzenia przewidywał taką możliwość gdy opłata skarbowa przekraczała 100 zł. Wskazywał też, że strona została pouczona o sposobie uiszczenia opłaty. W związku z tymi przesłankami wywodził, że opłata skarbowa została uiszczona nieprawidłowo i należało uznać, iż w ogóle nie została wniesiona. Wyjaśnił też, że od wielu innych odwołań strona wnosiła opłaty skarbowe w znakach i dlatego uznawał, iż nie zachodziły okoliczności wymienione w §3 ust. 2 rozporządzenia.
Poza tym podał, że wobec ostatnio wskazanej okoliczności nie dopuszczał możliwości uiszczania opłaty skarbowej w innej niż znaki formie i dlatego nie badał czy dokonano przelewu. Wskazał, że pismo informujące o dokonaniu przelewu, nadane w urzędzie pocztowym 7 sierpnia 2003 r., wpłynęło do Działu Orzecznictwa Izby Celnej w Warszawie po wydaniu zaskarżonego postanowienia, to jest 12 sierpnia 2003 r. [...] spółka z o.o. w Starej Iwicznej wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i przysądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Podnosiła w szczególności, że brak było unormowania nakazującego uprawdopodobnić trudności w nabyciu znaków opłaty skarbowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Objęty podstawą skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się do twierdzenia, że sąd pierwszej instancji błędnie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2003 r., które wydane zostało w zgodzie z art. 169 §1, §2 i §4 Ordynacji podatkowej i §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty.
Sąd orzekający nie podważał prawidłowości czynności Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, który stosownie do treści art. 169 §1 i §2 Ordynacji podatkowej wezwał wnoszącą podanie (odwołanie) stronę do usunięcia braku polegającego na nieuiszczeniu opłaty skarbowej w sposób określony w § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r., to jest znakami opłaty skarbowej. Stąd też nie zachodzi zarzucone naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w związku z art. 169 §1 i §2 Ordynacji podatkowej.
Treść skargi kasacyjnej pomija istotną w sprawie okoliczność, że przyczyną pozostawienia podania (odwołania) bez rozpatrzenia z powołaniem się na art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej było ustalenie, że strona pozostawiła bez jakiejkolwiek odpowiedzi wezwanie do uzupełnienia braków odwołania. Tymczasem ustalenia przedstawione przez sąd orzekający na podstawie akt sprawy względnie w oparciu o dowody w postaci dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych (art. 133 §1 i art. 106 §3 P.p.s.a.) wskazywały, że w chwili wydawania postanowienia z dnia 12 sierpnia 2003 r. istniał inny stan faktyczny od opisanego przez organ celny. Stwierdzono mianowicie, że w dniu 14 lipca 2003 r., to jest w terminie o jakim mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, strona dokonała przelewu kwoty odpowiadającej określonej w wezwaniu wysokości opłaty skarbowej i wskazała dane pozwalające dostatecznie zidentyfikować przelaną kwotę jako opłatę skarbową od konkretnie oznaczonego odwołania.
W tej sytuacji obowiązkiem sądu pierwszej instancji było odniesienie się do tego, iż postanowienie w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia wydano w oparciu o niezgodne z prawdą materialną ustalenia. Biorąc pod uwagę, że w chwili wydawania postanowienia organ celny dysponował wskazanym przez sąd poleceniem przelewu nie można było zaprzeczyć, że doszło do naruszenia art. 122 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej w postępowaniu celnym.
Wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność, że opłatę skarbową uiszczono w innej formie niż znakami nie przesądza wystarczająco o nieskuteczności tej czynności. § 3 ust. 2 wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia dopuszczał uiszczenie opłaty skarbowej w innych formach o ile wystąpiły wymienione w tym przepisie okoliczności dotyczące trudności w nabyciu znaków opłaty skarbowej. Dlatego też zastosowanie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej (pozostawienie podania bez rozpatrzenia) w sytuacji gdy opłatę skarbową uiszczono przelewem winno być poprzedzone oceną czy nie występowały prawem przewidziane okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady uiszczania opłaty znakami opłaty skarbowej. W sprawie niniejszej takiej oceny organu celnego brak, a wada w tym zakresie może być usunięta jedynie skutkiem ponownego rozpatrzenia sprawy.
W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz w skardze kasacyjnej organ celny przedstawił pewne okoliczności faktyczne mające przemawiać za oceną, że nie zachodziły okoliczności o jakich mowa w §3 ust. 2 wymienionego rozporządzenia Ministra Finansów. Wywody w tym zakresie były spóźnione, zważywszy, że zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej polegającą na kontroli zgodności z prawem, a tak określony zakres kognicji sądów administracyjnych sprzeciwia się dokonywaniu na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ocen, które prawo określa jako element poprzedzający wydanie aktu z zakresu administracji publicznej. Poza tym, w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzenie postępowania dowodowego dopuszczalne jest jedynie w ograniczonej formie o jakiej mowa w art. 106 §3-§5 P.p.s.a., co sprzeciwia się wyjaśnianiu zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy naprowadzonych szeroko okoliczności faktycznych.
Z tych też powodów nie jest zasadne powoływanie się w skardze kasacyjnej na fakty mające potwierdzać, że nie występowały okoliczności uzasadniające uiszczenie opłaty skarbowej w innej niż znaki formie.
Nie można odmówić zasadności zarzutowi naruszenia art. 135 P.p.s.a. powołanego przez sąd pierwszej instancji, obok art. 145 §1 ust. 1 lit. c P.p.s.a., jako podstawa prawna wyroku. Uszło bowiem uwadze sądu orzekającego, że przepis ten dotyczy stosowania przewidzianych ustawą środków w stosunku do innych niż zaskarżone aktów lub czynności, których to środków sąd nie stosował. Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy zważywszy, że art. 145 §1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. był wystarczającą podstawą prawną rozstrzygnięcia.
Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 2 P.p.s.a.