Uzasadnienie
Pełnomocnik C. Ż. zaskarżył w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 29 października 2003 r. - sygn. akt I SA/Kr 1634/03 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego postanowieniem z dnia 28 lutego 1994 r. - sygn. akt SA/Kr 2078/93 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2003 r. - sygn. akt V SA 3148/00 z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA z dnia 11 czerwca 1997 r. - sygn. akt V SA 1612/96 i postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka zamiejscowego w Krakowie z dnia 28 lutego 1994 r. - sygn. akt SA/Kr 2078/93.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik C. Ż. wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2003 r. - sygn. akt V SA 3148/00 zarzucając temu orzeczeniu "naruszenie przepisów postępowania, polegające na nierozpoznaniu przed wydaniem orzeczenia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zgłoszonego w piśmie uzupełniającym z dnia 07.02.2003 roku...". Jako podstawę prawną skargi kasacyjnej w tym zakresie podano art. 3931 pkt 2 kpc.
W skardze kasacyjnej (odnoszącej się do innego orzeczenia i potraktowanej procesowo jako odrębna) zawarto wniosek o uchylenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 29 października 2003 r. - sygn. akt I SA/Kr 1634/03 zarzucając temu orzeczeniu "naruszenie przepisów postępowania, polegające na zaniechaniu wezwania skarżącej do podania podstawy wznowienia postępowania i nieuwzględnienie faktu wykazania takiej podstawy w piśmie pełnomocnika skarżącej z tej jedynie przyczyny, że podstawa żądanego wznowienia nie została podana...". W tym zakresie w skardze kasacyjnej powołano art. 3931 pkt 2 kpc oraz art. 51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wniesiono także o merytoryczne rozpoznanie skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] lutego 1995 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Przepisy te zostały zawarte w trzech ustawach - tj. w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Z tym dniem przestała obowiązywać ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Zatem do postępowania przed sądami administracyjnymi po dniu 1 stycznia 2004 r. nie mają już odpowiedniego zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego, na co wcześniej wskazywał art. 59 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może zatem ani opierać się na powołanym przez jej autora art. 3931 pkt 2 kpc, ani też "wyczerpać dyspozycji" tego przepisu.
Stosownie również do art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła, w terminie do dnia 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów powoływanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona w tym właśnie trybie, a zatem zastosowanie do niej mają przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zaś przepisy kodeksu postępowania cywilnego.
Powołany więc art. 3931 pkt 2 kpc stanowi wadliwą podstawę prawną skargi kasacyjnej.
Według art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest, co do zasady, związany granicami skargi kasacyjnej z tym jednak, że z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania w sprawie.
Nieważność taka, stosownie do art. 183 § 2 zachodzi gdy: droga sądowa była niedopuszczalna; strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany; w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona; skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy; jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw oraz gdy wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarga kasacyjna jest więc środkiem ograniczonej kontroli orzeczeń, co oznacza, że - w przypadku zarzutu naruszenia prawa procesowego - zaskarżenia nie można oprzeć na jakiejkolwiek nieprawidłowości postępowania, ale jedynie na takich uchybieniach, które wywarły wpływ na treść rozstrzygnięcia. Aby sprostać temu warunkowi przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga wskazania konkretnych przepisów, których naruszenie skarżący zarzuca.
W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania nieodzowne jest więc - o czym była mowa - wskazanie konkretnych przepisów postępowania, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu, a także istotnego wpływu, jaki mogło to wywrzeć na wynik sprawy. Brak właściwego określenia podstawy kasacyjnej w tym zakresie stanowi - w ocenie Sądu - nieusuwalną wadę skargi kasacyjnej i prowadzi do jej odrzucenia, jako niedopuszczalnej.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik C. Ż. zarzucił, jak wspomniano naruszenie przepisów postępowania, polegające na nierozpoznaniu przed wydaniem orzeczenia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zgłoszonego w piśmie uzupełniającym z dnia 07.02.2003 roku oraz naruszenie przepisów postępowania, polegające na zaniechaniu wezwania skarżącej do podania podstawy wznowienia postępowania i nieuwzględnienie faktu wykazania takiej podstawy w piśmie pełnomocnika skarżącej z tej jedynie przyczyny, że podstawa żądanego wznowienia nie została podana.
W sprawie tej nie powołano jednak konkretnych przepisów o postępowaniu, które by miały zostać naruszone kwestionowanym działaniem Sądu. Brak jest zatem określenia zakresu skargi (jej granic) co stanowi nieusuwalną wadę konstrukcyjną tej skargi. Nie jest bowiem dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, zaś skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie. Temu właśnie służy instytucja tzw. przymusu adwokackiego.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Przepis art. 207 § 2 powoływanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala Sądowi na odstąpienie w szczególnie uzasadnionych przypadkach od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając - jak w punkcie drugim sentencji - na podstawie tego przepisu wziął pod uwagę przede wszystkim okoliczność, że skarga kasacyjna (procesowo obie skargi kasacyjne) została zarówno oparta na wadliwych podstawach prawnych, jak i zawiera nieusuwalne braki konstrukcyjne uniemożliwiające jej merytoryczne rozpatrzenie.