Wyrok NSA z 15 lipca 2004 r., GSK 376/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 15 lipca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K.

Od orzeczenia

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 9 grudnia 2003r. sygn.akt I SA/Lu 1012/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki (spr.), Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński, Maria Serafin-Kosowska
Krystyna Stasiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 20 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru - oddala skargę kasacyjną -

Uzasadnienie

W dniu 9 sierpnia 2002r. A. K. dokonał zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu sprowadzonego z Holandii używanego pojazdu samochodowego marki Opel Vectra 1,8i GL, rok produkcji 1990. (SAD nr [...]). Do zgłoszenia celnego załączył fakturę nr 020348 z dnia 2 lipca 2002r., określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 300,00 EUR, ocenę techniczną nr 40/8/02 z dnia 9 sierpnia 2002 r. oraz Deklarację Wartości Celnej.

W trakcie weryfikacji zgłoszenia celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie zakwestionował zadeklarowaną przez importera wartość celną ze względu na jej rażące zaniżenie w stosunku do wartości ogólnie przyjętych. W związku z powyższym decyzją nr E [...] z dnia 9 sierpnia 2002r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 7.394,00 PLN (tj. 1.817,64 EUR).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że podana w zgłoszeniu celnym wartość transakcyjna była zaniżona. Wartość pojazdu na rynku polskim ustalono w oparciu o Ocenę Techniczną nr 40/8/02 z dnia 9 sierpnia 2002r. – 9.300,00 zł (taka sama wartość występuje w katalogu "Info-Export" 7/2002). Wartość ta po odjęciu elementów kalkulacyjnych wynikających z długu celnego odbiegała od kwoty wskazanej w załączonej fakturze.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 20 listopada 2002r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury sprzedaży zadecydowała przede wszystkim rażąca niska cena sprowadzonego pojazdu z stosunku do jego rzeczywistej wartości. Zostało to potwierdzone w wyniku analizy cen tego typu pojazdu na Europejskim Obszarze Gospodarczym, w oparciu o katalog Eurotax Schwacke Liste nr 7/2002, który – podobnie jak katalog "Info-Ekspert" w Polsce – jest wydawnictwem o ugruntowanej pozycji na rynku Unii Europejskiej, zajmującym się zestawieniem średnich cen rynkowych pojazdów, biorąc pod uwagę zarówno ceny aut zniszczonych, średnio zamortyzowanych jak i w bardzo dobrym stanie.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji rozpatrując przedmiotową sprawę prawidłowo zastosował przy ustalaniu wartości celnej samochodu zastępczą metodę ustalania wartości celnej towaru, tak zwaną metodę " ostatniej szansy " określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Nie było możliwe ustalenie wartości celnej spornego pojazdu na podstawie art. 23, 25-28 Kodeksu celnego, ponieważ zastosowanie tej metody Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej uznał za problematyczne w związku z brakiem możliwości znalezienia pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej zwrócił uwagę też na art. 23 § 7 Kodekscu celnego, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego przepisu wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana w nim cena transakcyjna budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zaniżona lub zawyżona. Powszechnie przyjmuje się, że tylko wartość transakcyjna towaru odzwierciedlająca jego rzeczywistą cenę jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego.

Zdaniem organu odwoławczego, organ celny I instanmcji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (na podst. Art. 187 Ordynacji podatkowej), podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy poprzez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 122 Ordynacji podatkowej), jak również ocena zebranego materiału dowodowego dokonana została w ramach art. 191 Ordynacji podatkowej zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Na powyższą decyzję Andrzej Korzeniowski złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie prawa materialnego: art. 23 § 1 i 7, art. 24 § 1, art. 26 § 1, art. 29 § 1 Kodeksu celnego oraz przepisów postępowania: art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący stwierdził, że wbrew twierdzeniom organów celnych pominięto możliwą do zastosowania w niniejszej sprawie "zastępczą" metodę ustalenia wartości celnej towaru, o której mowa w art. 26 § 1 Kodeksu celnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2003r., sygn.akt I SA/Lu 1012/02 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że porównanie cen transakcyjnych samochodów na rynku Unii Europejskiej z ceną transakcyjną zawartą w przedstawionej przez importera fakturze wskazujące na ewidentne jej zaniżenie, w pełni uzasadniało stanowisko organów celnych w zakresie odmowy wiarygodności informacji o cenie transakcyjnej towaru w oparciu o art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Powyższe ustalenie, stanowiło podstawę do ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego po wcześniejszym wykazaniu braku podstaw do zastosowania metod określonych w art. 25, 26, 27, 28 Kodeksu celnego. Sad uznał, że metody określone w art. 25-26 i art. 27-28 Kodeksu celnego w świetle studium 1.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej nie mogą mieć zastosowania w zakresie ustalania wartości pojazdów używanych, bądź, że ich zastosowanie uznane zostało za problematyczne. Dlatego też, zastosowana przez organy celne metoda "ostatniej szansy", określona w art. 29 Kodeksu celnego w zakresie ustalania wartości celnej używanego pojazdu samochodowego była w pełni uzasadniona.

Od powyższego wyroku Andrzej Korzeniowski złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, w szczególności:

1. Art. 23 § 1 i § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802) poprzez przyjęcie, te organy podatkowe wykazały istnienie podstaw do zakwestionowania wiarygodności podanej przez skarżącego wartości transakcyjnej;
2. Art. 24 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, że organy celne w sposób prawidłowy pominęły metody ustalania wartości celnej opisane w art. 25-28 ww. ustawy;
3. Art. 26 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, iż organy celne w uzasadniony sposób nie zastosowały dyspozycji tego przepisu;
4. Art. 29 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, że organy celne w sposób prawidłowy ustaliły wartość celną pomimo nieuwzględnienia przez organy wszystkich dostępnych danych;
5. Art. 25 § 4 w zw. z art. 29 § 1 Kodeksu celnego poprzez uznanie, że organy celne działały prawidłowo w sytuacji, gdy wartość celna została ustalona w oparciu o wartość najwyższą wśród dostępnych danych;
6. Art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, że organy celne dokonały wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
7. Art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, że organy celne zebrały i w należyty sposób rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego;
8. Art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny poprzez przyjęcie, że organy celne dokonały poprawnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
9. Art. 22 ust. 1 pkt.

1. oraz art. 22 ust. 2 pkt.

1. i 3) ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), poprzez oddalenie skargi na decyzje administracyjną naruszającą wyżej wskazane przepisy prawa materialnego i procesowego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącego, całkowicie nieuprawnionym jest ustalenie Sądu, że organy celne w sposób zgodny z prawem zakwestionowały wartość transakcyjną. Skarżący podniósł, że organy celne kierowały się wyłącznie nieadekwatnością ceny podanej w fakturze w stosunku do cen podanych w Katalogu Eurotax Schwacke Liste. Ta rozbieżność cenowa była jedynym argumentem wykazującym niewiarygodność ceny podanej w fakturze zakupu. Skarżący wskazał, że skoro Katalog Eurotax Schwacke Liste podaje "uśrednione ceny" obowiązujące na terenie państw zrzeszonych w Unii Europejskiej, oznacza to, że wysokość tych cen kształtuje się różnie w każdym z państw członkowskich. W konsekwencji błędne było ustalenie Sądu, ze organy celne miały podstawy do zakwestionowania wartości transakcyjnej skoro nie wykazały, że różni się ona od cen w kraju zakupu. Organy celne wykazały jedynie, że wartość transakcyjna różni się od średnich cen na rynku Unii, co nie może być wystarczające do uznania wartości transakcyjnej za niewiarygodną.

Zdaniem skarżącego, możliwe było zastosowanie w sprawie metody określonej w art. 26 § 1 Kodeksu celnego. Organy celne nie zastosowały w sprawie tego przepisu, choć za wartość transakcyjną, o której mowa w wyżej wymienionym przepisie można przyjąć cenę wynikającą z Katalogu Eurotax. Co za tym idzie, niezasadnym było uznanie przez Sąd, że prawidłowe było pominięcie przez organy celne dyspozycji art. 26 § 1 Kodeksu celnego i zastosowanie metody "ostatniej szansy".

Skarżący zwrócił też uwagę na to, że Sąd, uznając jako prawidłowe ustalenie wartości celnej przez organy celne pominął w zupełności okoliczność, iż skarżący dokonał zakupu samochodu w Holandii, z uwagi na wyjątkowo niskie ceny samochodów używanych na tym rynku. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że w tej konkretnej sprawie ustalenie wartości celnej towaru według metody "ostatniej szansy" wynikającej z art. 29 Kodeksu celnego, było uzasadnione stanowiskiem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości celnej, i ta metoda – według organu – jest najbardziej obiektywna, a to obiektywizm winien cechować postępowanie organów celnych w tego rodzaju sprawach. Zdaniem organu, zaistniały też przyczyny do zakwestionowania wartości transakcyjnej spornego towaru i organ miał prawo dokonać oceny dokumentu stanowiącego podstawę zgłoszenia przez stronę wysokości warości celnej towaru. Podkreślił też, że trudno odmówić fachowości i profesjonalizmu czasopismu "Info Ekspert", sporządzanemu comiesięcznie przez Rzeczoznawców PZMot-u oraz Stowarzyszenie Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) zwanej dalej ustawą procesową skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może być oparta na następujących podstawach:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach prawnych wymienionych w art. 174 ustawy procesowej. W ocenie skarżącego zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 22 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 22 ust. 2 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368) poprzez oddalenie skargi na decyzję administracyjną, która została wydana w oparciu o stan faktyczny nienależycie wyjaśniony. Zdaniem skarżącego naruszenie przez Sąd przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy organy celne obydwu instancji miały uzasadnioną podstawę do zakwestionowania wartości celnej sprowadzonego z Holandii samochodu, wskazanej w fakturze jego zakupu. Z akt sprawy wynika, że skarżący do zgłoszenia celnego załączył fakturę z dnia 2 lipca 2002r. określająca wartość samochodu na kwotę 300,00 EUR, oraz jego ocenę techniczną z dnia 9 sierpnia 2002r., w której określono wartość pojazdu na kwotę 9.300,00 zł. W tym drugim przypadku wartość rynkową pojazdu ustalono na podstawie Katalogu "Info-Ekspert", który został załączony do dokonanej wyceny w trakcie weryfikacji zgłoszenia celnego. Organ celny I instancji dysponował też Katalogiem Eurotax Schwacke Liste nr 7/2002, w którym cena analogicznego samochodu o identycznych parametrach technicznych została ustalona na kwotę 1100 EUR. Przepis art. 23 § 1 Kodeksu celnego ustanawia zasadę według, której wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna. Oznacza to, że jest nią cena faktyczna zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Zasada ta podlega ograniczeniu w § 7 wymienionego wyżej przepisu. Mianowicie przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego wyklucza możliwość uznania wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących określeniu wartości celnej, załączonych do zgłoszenia celnego.

W rozpoznawanej sprawie wartość pojazdu podana w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego (300,00 EUR) rażąco odbiegała od cen identycznych i z tego samego roku pojazdów wymienionych w Katalogu Eurotax Schwacke Liste Nr 7/2002 str. 559. W tej sytuacji organy celne miały uzasadnioną podstawę by w oparciu o przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionować wartość celną pojazdu podaną w fakturze załączonej do odprawy celnej. W rozpoznawanej sprawie wartość celna pojazdu (9.300,00 zł) ustalona została na podstawie jego oceny technicznej Nr 40/8/02 z dnia 9 sierpnia 2002r. W tym miejscu należy podkreślić, że to właśnie skarżący wymieniony wyżej dokument załączył do zgłoszenia celnego. Należy również zauważyć, że skarżący w trakcie postępowania dowodowego nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu, z którego by wynikało, że wartość celna pojazdu jest niższa. Nie powołał się na inne katalogi dotyczące cen identycznych pojazdów jak i też nie składał wniosków dowodowych kwestionujących "ocenę techniczną" pojazdu. W rozpoznawanej sprawie wartość celną pojazdu ustalono przy zastosowaniu tzw. Metody "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego).Stosując powyższą metodę organy celne nie ograniczyły się tylko do ogólnikowego stwierdzenia o "braku możliwości" ustalenia wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego.

Eliminując kolejne metody ustalenia wartości celnej w celu zastosowania metody "ostatnie szansy" wskazywano konkretne i uzasadnione przyczyny braku możliwości ich zastosowania. Wybór metody "ostatniej szansy" nie został także dokonany w sposób dowolny, co wynika z uzasadnienia decyzji organu celnego II instancji.

W tych okolicznościach bezzasadny jest zarzut, że zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę na decyzję, która narusza prawo. Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przez Sąd prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw na zasadzie art. 184 ustawy procesowej orzeczono, jak w wyroku.