Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28.10.2003 r. sygn. akt SA/Bd 1769/03, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy oddalił skargę K. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 03.03.2003 r. nr [...], którą uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Na wstępie uzasadnienia powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny powołał ustalenia faktyczne organów celnych stwierdzające, że w dniu 21.07.2000 r. K. R. złożył w Oddziale Celnym w Grudziądzu zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą celną dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Toyota Avensis, rok produkcji 1998, nr nadwozia [...]. Do zgłoszenia załączył fakturę nr [...] z dnia 18.07.2000 r. na kwotę 132.200 BEF i zadeklarował koszty transportu poniesione za granicą w związku z przywozem towaru.
W celu sprawdzenia prawidłowości tych danych, zwrócono się do belgijskich organów celnych o weryfikację faktury w siedzibie firmy eksportera "[...]" b.v.b.a.
W wykonaniu tego wniosku władze celne przy piśmie z dnia 30.10.2001 r. przysłały, potwierdzoną za zgodność z oryginałem, kopię faktury wystawionej przez sprzedawcę, którą przedstawiono do zgłoszenia celnego przy wywozie samochodu z Belgii. Zweryfikowana faktura posiadała ten sam numer i datę wystawienia, różniła się natomiast ceną towaru i szatą graficzną. Wg tej faktury cena wynosiła 295.000,00 BEF i w tej samej wysokości podana została również w zgłoszeniu celny wywozowym EU1 nr [...].
W związku z powyższymi ustaleniami dokonanymi przez belgijskie władze celne, uznając, że importer nie wskazał rzeczywistej wartości pojazdu, Dyrektor Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 01.03.2002 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe.
Powyższą decyzję zaskarżył Kazimierz Rezmer, podnosząc w odwołaniu, że sprawa wymaga dalszych ustaleń co do wiarygodności dowodów nadesłanych przez belgijskie służby celne, dotyczących rzeczywistej ceny sprowadzonego towaru.
Dyrektor Izby Celnej w Toruniu decyzją z dnia 03.03.2003 r. utrzymał decyzję organu I-szej instancji w mocy, uznając ją za zasadną.
Strona skarżąca złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, który w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że skarga nie jest zasadną.
W odpowiedzi na wniosek o udzielenie pomocy prawnej, belgijska administracja celna nadesłała raport z dochodzenia, w którym stwierdziła, że nadesłana jej do weryfikacji faktura złożona przez skarżącego różni się stroną formalną, a nadto zawiera zaniżoną cenę sprzedaży. Do raportu, belgijskie służby celne dołączyły uwierzytelniony dokument w postaci faktury z dnia 29.09.1999 r. oraz zgłoszenie celne wywozowe EU1 z tej samej daty. Wg faktury pochodzącej od eksportera cena towaru wynosiła kwotę 295.000 franków belgijskich. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy – Ordynacja podatkowa. Wprawdzie sąd nie uznał za prawidłowe stwierdzenie, że nadesłane dokumenty mają walor dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 ustawy – Ordynacja podatkowa, jednak nie zmieniało to ustaleń faktycznych. Prawidłowo więc, zdaniem sądu, organy celne uznały, że wartość transakcyjna za towar wynosiła 295.000 franków belgijskich, bowiem kwota ta wynikała z faktury znajdującej się u sprzedawcy. Skarżący miał interes w uzyskaniu dokumentu wskazującego na niższą cenę towaru, natomiast wg sądu nie miał takiego interesu sprzedawca, który tą metodą powiększałby jedynie swój przychód. Wg oceny sądu, błędny jest pogląd skarżącego, że organy celne naruszyły przepisy postępowania, a w szczególności art. 120, 121, 180, 187 i 210 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, bowiem dopuściły wszystkie dowody, które mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności dokumenty nadesłane przez belgijskie służby celne. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że postępowanie prowadzone było nieprawidłowo, a organy "podatkowe" dokonały błędnej oceny materiału dowodowego. W sprawie niniejszej, zdaniem sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie w pełni pozwolił na wyjaśnienie wszystkich faktów istotnych dla wyjaśnienia sprawy.
Powyższy wyrok zaskarżył Kazimierz Rezmer za pośrednictwem adw. Marka Wolarskiego. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu:
Naruszenie prawa dotyczy również art. 21, art. 22, art. 59 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa. Błędną wykładnię prawa materialnego skarga kasacyjna zarzuca przy stosowaniu przepisów art. 23 § 1 i § 7, art. 83, art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997 r. – Kodeks celny oraz art. 11 pkt 2 Protokołu Nr 6 do Układu Europejskiego.
W związku z powyższymi zarzutami, strona wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W zakresie problemów procesowych, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 16.01.2002 r. zapadło w związku z okolicznością zawartą w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy – Ordynacja podatkowa, a nie wywołała go kontrola zgłoszenia celnego przewidziana w art. 83 ustawy – Kodeks celny. A więc wartość celna winna być ustalona na podstawie art. 23 § 7 ustawy – Kodeks celny, a nie jak to błędnie przyjął sąd orzekający – na podstawie art. 23 § 1 cyt. Kodeksu celnego.
Strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej do NSA – uznając, że odmowa przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego narusza prawo, bowiem nie daje możliwości wyjaśnienia istoty sprawy, a więc czy zasadnie uznano za nieprawidłowe zgłoszenie celne z 2001 r. Dyrektor Izby Celnej przyznał fakt, że materiał dowodowy jest niepełny, zwracając się do Ministerstwa Finansów o nadanie biegu wnioskowi o pomoc prawną i o spowodowanie uzupełnienia materiału dowodowego przez belgijskie służby celne. Na skutek negatywnego stanowiska Ministerstwa – dowód ten pominięto.
Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, badając legalność zaskarżonej decyzji, oddalił skargę, błędnie stwierdzając, że nie naruszono reguł postępowania dowodowego oraz zasady prawdy obiektywnej. Znajdujące się w aktach sprawy dowody uznano za wystarczające do stwierdzenia zaniżenia wartości transakcyjnej pojazdu i kwoty długu celnego.
Decydującym znaczeniem, zdaniem skarżącego, było ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, natomiast sąd orzekający nie dopatrzył się konieczności jego uzupełnienia za pomocą dalszych środków dowodowych. Błędne jest bowiem uznanie, że zarzuty braku wiarygodności i zupełności dowodów przekazanych przez administrację belgijską nie wymagały przeprowadzenia postępowania uzupełniającego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Zdaniem organu celnego, skarga kasacyjna dotyczy orzeczenia, które zostało wydane w dacie 19.11.2003 r., w której nie było podmiotu mogącego je wydać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaczął funkcjonować od dnia 01.01.2004 r., a zatem przed tą datą nie mógł orzekać w sprawach administracyjnych. Powyższa sytuacja uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej.
W alternatywnym wniosku, organ celny żądał oddalenia skargi kasacyjnej, bowiem sąd orzekający zasadnie uznał, że działania organów celnych zgodne były z prawem i nie naruszały przepisów prawa materialnego i procesowego. Powołane w wyroku przepisy kodeksu celnego, jak i umowy międzynarodowej, w tym Protokołu Nr 6, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zostały właściwie zastosowane. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne zostało właściwie ocenione przez sąd jako prawidłowe. Organy te w ramach swobodnej oceny dowodów ustaliły prawidłowo wartość celną przedmiotowego pojazdu samochodowego na podstawie raportu nadesłanego przez belgijskie służby celne. Co do zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego błędnego zastosowania art. 23 § 1 zamiast przepisu art. 23 § 7 ustawy – Kodeks celny, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zasadę określenia wartości celnej towarów stanowi art. 23 § 1 ustawy Kodeks celny. Dopiero niemożność przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną z powodu zakwestionowania jej wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów, może stanowić podstawę do ustalenia wartości celnej na podstawie zasad określonych w przepisach art. 25-29 powołanego kodeksu. W przedmiotowej sprawie organy celne ustaliły wartość transakcyjną na podstawie dowodów pochodzących od belgijskich organów celnych, dlatego nie było podstaw do ustalania wartości celnej opisanej w art. 25-29 ustawy – Kodeks celny.
Skoro zatem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne i przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ celny wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
Zgodnie z treścią art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art.
- Z przepisu tego wynika, że w przypadku gdy termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej nie upłynął – to strona może wnieść skargę kasacyjną od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego przed datą 01 stycznia 2004 r. do ostatecznej daty 31.03.2004 r.
Pod tym względem przedmiotowa skarga kasacyjna jest dopuszczalna, bowiem odpowiada wymogom powołanego wyżej przepisu. Nadto wniesiony środek odwoławczy spełnia warunki określone w art. 174, 175 § 1, 176 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że również pod tym względem jest dopuszczalny.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty te nie są zasadne.
Zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 ustawy – Ordynacja podatkowa w zw. z art. 83 i 23 § 1 oraz art. 23 § 7 ustawy – Kodeks celny jest o tyle nietrafny, że w sprawie niniejszej nie wznowiono postępowania. Samochód sprowadzony przez skarżącego posiadał dokumenty, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego i w związku z tym organ celny przyjął powyższe zgłoszenie, bowiem odpowiadało wymogom art. 64 ustawy – Kodeks celny. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dla tych czynności nie jest konieczne wydawanie decyzji o charakterze administracyjnym, czynności podejmowane przez organ w ramach art. 65 § 3 ustawy – Kodeks celny mają jedynie charakter materialno-techniczny. W ten sposób został odprawiony samochód przywieziony przez skarżącego. W następstwie czynności weryfikacyjnych, belgijskie służby celne nadesłały fakturę, raport i dokument [...] które ujawniono w księgowości eksportera w firmie "[...].". Z dokumentów tych wynikało, że przedmiotowy samochód został nabyty za kwotę wyższą niż przedstawił to skarżący. Fakt ten spowodował wszczęcie postępowania celnego, którego przyczynę stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej w ramach art. 83 § 1 i 2 ustawy – Kodeks celny, lecz podstawę prawną stanowił art. 165 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Ponieważ w istocie postanowienie o wszczęciu postępowania było prawidłowe, sąd orzekający słusznie go nie zakwestionował. Podnieść również należy, że zasadnie przyjęto, iż podstawę określenia wartości transakcyjnej stanowi treść art. 23 § 1 ustawy – Kodeks celny, wg którego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za sprzedany towar. Organ celny ustalił tę wartość w oparciu o ujawnioną w późniejszym czasie fakturę, dlatego nie było możliwości ani potrzeby wykorzystywania innych metod. Wbrew treści kasacji art. 23 § 7 ustawy – Kodeks celny nie miał w tej sprawie zastosowania, ponieważ przy zgłoszeniu celnym faktura przedstawiona przez importera nie została zakwestionowana przez organ celny. Uznana została za niewiarygodną dopiero w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 83 § 1 i 2 ustawy – Kodeks celny.
Z tych przyczyn słusznie sąd orzekający przyjął, że wartość celną prawidłowo określono wg metody opisanej w treści art. 23 § 1, bowiem nie było prawnego uzasadnienia do zastosowania przepisów art. 25-29 ustawy – Kodeks celny.
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisu art. 11 pkt 2 Protokołu Nr 6 do Układu Europejskiego nie jest zrozumiały na tle niniejszej sprawy, bowiem przepis ten stanowi, że otrzymane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Chodzi tu o informacje otrzymane od belgijskich służb celnych w ramach wzajemnej pomocy. Zarzut ten nie jest uzasadniony w treści skargi, co zwalnia sąd kasacyjny od rozważań na czym naruszenie tego przepisu przez sąd orzekający mogłoby polegać.
Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia powołanych na wstępie przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, które mają zastosowanie w myśl art. 262 ustawy – Kodeks celny, to stwierdzić należy, że skarżący stara się wykazać, że sąd orzekający uchybił obowiązkowi kontroli, bowiem nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne zasad postępowania dowodowego, nie ocenił prawidłowo zasadności wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego i dalszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przez co błędnie ustalił stan faktyczny.
Stwierdzić więc należy, że zebranie całego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, to zebranie dowodów dotyczących wszystkich faktów mających znaczenie prawne dla sprawy. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ celny w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Jak przyjął sąd orzekający za organami celnymi – faktem mającym znaczenie dla ustaleń prawnych była wartość celna towaru sprowadzonego przez skarżącego. Organ celny uzyskał w ramach przeprowadzonej weryfikacji dokumenty od belgijskich służb celnych w postaci raportu, faktury i dokumentu eksportowego. Dokumenty te dotyczyły samochodu importowanego przez skarżącego, który przy zgłoszeniu celnym posługiwał się dokumentami o innej treści, tj. wskazującymi cenę niższą niż wynikało to z dokumentów pochodzących od eksportera. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, że dokumenty te nie są wiarygodne, nie zostały poparte żadnym dowodem lub twierdzeniem, które by uprawdopodobniło tego rodzaju zarzuty w sposób przekonywujący.
Nadmienić należy, że zasadnie faktura pochodząca od eksportera uznana została przez sąd jako wiarygodny dokument handlowy, bowiem spełnia wszystkie wymogi przewidziane dla takiego dokumentu, jak miejsce i datę wystawienia, nazwę i adres firmy sprzedającego oraz kupującego, określenie przedmiotu transakcji, cenę za towar.
Kwestionowany przez stronę w kasacji raport opisuje wyniki weryfikacji przesłanych przez stronę polską dokumentów, które nie zostały podważone. Problem faktur i ich autentyczności dotyczy nie tylko tej faktury, lecz wielu faktur na sprowadzone wówczas samochody, które różnią się ceną na nich uwidocznioną.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie naruszono cytowanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 121, 122, 180, 187, 188 i 191 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Brak podania paragrafów podanych wyżej przepisów utrudnia niewątpliwie ocenę zasadności tych zarzutów. Dlatego ogólnie już należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dotyczących naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów celnych oraz udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa (art. 121 cyt. ustawy). Sąd orzekający słusznie stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło dowody świadczące o wyższej cenie transakcyjnej sprowadzonego towaru, natomiast skarżący w kasacji skutecznie ich nie podważył. Dowody te świadczą niekorzystnie o cenie kupna przedmiotowego samochodu. Ograniczenie się przez sąd przy ustalaniu ceny importowanego pojazdu wyłącznie do dokumentów przedstawionych przez belgijskie służby celne nie narusza zasady prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa). Stanowisko sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wyczerpująco wyjaśniło okoliczności sprawy i prowadzenie dalsze postępowania wyjaśniającego nie jest potrzebne (art. 188 ustawy – Ordynacja podatkowa) mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i w tym przypadku słusznie sąd podniósł, że orzeczenie Sądu Najwyższego sygn. [...]wydane w innej sprawie i przy różnym stanie faktycznym nie może mieć wiążącego znaczenia na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ocena dowodów została oparta na materiale dowodowym zebranym w sprawie z uwzględnieniem faktu, że w tym przypadku niewątpliwie doszło do wydania podwójnej faktury.
Podnieść należy, że wątpliwości co do uchybień w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego są o tyle nieuzasadnione, że przebieg transakcji wynika z załączonych dokumentów. Płatności za przedmiotowy samochód dokonano gotówką, a dokonał tego Ireneusz Balewski, który w imieniu skarżącego dokonał obioru przedmiotowego samochodu i wprowadził go na polski obszar celny. Wbrew zarzutom kasacji, znajdująca się w aktach faktura nie jest wydrukiem komputerowym, a została wypełniona ręcznie. Żadne przepisy prawa nie nakładają na importera obowiązku osobistego udziału w transakcji wywozu towaru z kraju zakupu i przywozu do kraju przeznaczenia.
Należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Zarzuty zawarte w piśmie skarżącego z dnia 30.03.2004 r. w części dotyczącej pochodzenia towaru wykraczają poza granice skargi kasacyjnej, a wobec tego pozostają poza rozważaniami sądu.
Nadmienić też należy, że w uzasadnieniu sądu orzekającego dostrzeżono uchybienia w części dotyczącej rozważań, lecz mimo błędów w uzasadnieniu sąd kasacyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne zarówno co do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i postępowania, w tym przepisów art. 21 i 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 2, 7, 32 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 181, 183 i 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.