Wyrok NSA z 15 lipca 2004 r., GSK 587/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 15 lipca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o.

Od orzeczenia

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 28 października 2003r. sygn.akt SA/Bd 1770/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki (spr.), Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński, Maria Serafin-Kosowska
Krystyna Stasiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 11 marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych - oddala skargę kasacyjną -

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 6 września 2002r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, zarządził zwrot cła w kwocie 7.770,20 zł na rzecz Spółki Toruń-Pacyfik Sp. z o.o. (obecnie [...] Spółka z o.o.) pod warunkiem wywozu towaru w postaci mieszanki migdałów i skrobi pszennej poza polski obszar celny w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie zobowiązano Spółkę do dostarczenia do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu karty 1 A i 3 SAD zgłoszenia celnego wywozowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzję tę doręczono Spółce w dniu 10 września 2002r.

Z uwagi na niedostarczenie przez stronę skarżącą w terminie 14 dniu tj. do dnia 24 września 2002r. karty 1 A i 3 SAD zgłoszenia wywozowego Dyrektorowi Izby Celnej – organ ten wszczął postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji zarządzającej zwrot należności celnych (postanowienie z dnia 8 listopada 2002r). W piśmie z dnia 20 listopada 2002r. skarżąca podniosła, że spełniła wszystkie obowiązki warunkujące otrzymanie zwrotu cła w szczególności stwierdziła, iż wywóz przedmiotowych towarów nastąpił w wymaganym 7-dniowym terminie a doręczenie karty 1 A i 3 SAD ma na celu jedynie potwierdzenie dokonanego w terminie wywozu towarów poza polski obszar celny. Strona skarżąca podniosła, iż organ celny graniczny dysponował tymi dokumentami w momencie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia w/w decyzji.

Decyzją z dnia 18 grudnia 2002r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Toruniu stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] z dnia 6 września 2002r. zarządzającej zwrot należności celnych w kwocie 7.770,20 zł.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż decyzja zarządzająca zwrot cła importowego została wydana pod warunkiem wywozu przedmiotowego towaru poza polski obszar celny w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia oraz dostarczenia do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu karty 1 A i 3 SAD zgłoszenia celnego wywozowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji (§ 7 pkt 4-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r. w sprawie określania warunków, w których należności celne przewozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia, Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.). Organ celny uznał, że strona nie dopełniła warunku dostarczenia Dyrektorowi Izby Celnej w Toruniu w terminie do dnia 24 września 2002r. karty 1 A i 3 SAD zgłoszenia celnego wywozowego, a zatem – zgodnie z art. 258 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – należało stwierdzić wygaśnięcie przedmiotowej decyzji.

Skarżąca nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji wystąpiła w piśmie z dnia 2 stycznia 2003r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy żądając jej uchylenia i wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie zwrotu cła.

Dyrektor Izby Celnej w Toruniu decyzją z dnia 11 marca 2003r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż karta 1 A została doręczona Naczelnikowi Urzędu w Toruniu przed upływem 14-dniowego terminu, jednakże dokument ten miał być doręczony przez stronę (§ 7 pkt 6 w/w rozporządzenia) Dyrektorowi Izby. Zdaniem organu warunek dotyczący przedstawienia kart 1 A i 3 SAD w terminie 14 dni, ma na celu potwierdzenie dokonania wywozu, czyli potwierdzenie zaistnienia przesłanki materialnej zwrotu cła. Organ celny jednocześnie zauważył, iż strona skarżąca nie zakwestionowała w sposób prawem przewidziany zawarcia w decyzji tego warunku, a zatem zaakceptowała w pełni treść tej decyzji i była w związku z tym zobowiązana dostarczyć żądane dokumenty w terminie. Skoro strona wymagane dokumenty dostarczyła po tym terminie, tym samym spowodowała zaistnienie przesłanek z art. 258 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej. Tak więc zasadnym było wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji zarządzającej zwrot cła.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy.

Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 października 2003r., sygn. akt SA/Bd 1770/03 oddalił skargę.

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w świetle uregulowań mających w sprawie zastosowanie (art. 248 Kodeksu celnego i postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia – Dz. U. Nr 158, poz. 1050 z późn.zm.) zwrot wnioskowanego przez stronę cła mógł nastąpić po spełnieniu przesłanek określonych w decyzji z dnia 6 września 2002r. nr [...] zarządzającej zwrot cła.

Sąd uznał za bezsporne, iż skarżąca spełniła warunek ustanowiony w decyzji tzn. wywóz przedmiotowego towaru poza polski obszar celny w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Drugim natomiast wymogiem zawartym w decyzji było dostarczenie przez stronę do Dyrektora Izby Celnej, właściwego do rozpoznania wniosku o zwrot cła zgodnie z art. 252 Kodeksu celnego, kart 1 A i 3 SAD zgłoszenia celnego wywozowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji o zwrocie cła.

Tego wymogu zdaniem Sądu, strona skarżąca nie dopełniła. Kartę 1 A i 3 SAD zgłoszenia celnego wywozowego strona skarżąca dostarczyła Urzędowi Celnemu w Toruniu w dniu 22 października 2002r., a więc po terminie, który upływał z dniem 24 września 2002r. licząc od daty doręczenia decyzji w dniu 10 września 2002r., a przy tym dokumenty te doręczyła niewłaściwemu organowi.

Sąd uznał, iż wbrew odmiennym wywodom skarżącej – była ona zobowiązana ubiegając się o zwrot cła, dopełnić wymogi art. 248 § 1 Kodeksu celnego jak i warunki oraz zastrzeżenia wskazane w decyzji zarządzającej zwrot cła, której strona skarżąca nie zaskarżyła. Niedopełnienie wymienionych warunków przez skarżącą, - zdaniem Sądu - obligowało organ celny do stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji – stosując się do treści art. 258 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Sąd jednocześnie zauważył, iż skarżąca nie zaskarżyła decyzji organu I instancji, co do ustanowionych w niej warunków, a także nie informowała Dyrektora Izby Celnej o niemożności dostarczenia żądanych dokumentów w zakreślonym terminie.

Spółka [...]. od powyższego wyroku złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

A. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię niewłaściwe i zastosowanie, tj. w szczególności:

• rażące naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 217 w związku z art. 178 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997r. Nr 87, poz. 483 z nast. zmianami) poprzez oczywiście błędne przyjęcie, iż Rada Ministrów była upoważniona do określenia i ustalenia w rozporządzeniu z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U Nr 158, poz.1050) pozwolenia na powrotny wywóz towaru oraz sposobu i warunków jego wydawania a także do umocowania organu celnego do tego by ustalał warunki wydawania pozwolenia,
• naruszenie art. 7 i art. 92 w związku z art. 178 Konstytucji RP oraz przepisami ustawy kodeks celny – art. 185 § 1 ust. 2 i art. 188,
• rażące naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez uznanie, iż organ celny może przerzucić na stronę obowiązek określony w rozporządzeniu z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. z 2001r., nr 117,poz. 1250 z późniejszymi zmianami);

B. Rażące naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności:

• rażące naruszenie art. 121, art. 122 i art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny,
• rażące naruszenie art. 78 Konstytucji RP w związku z art. 262 § 1 ustawy Kodeks celny.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż organ celny działał na podstawie rozporządzenia wydanego "wbrew wyraźnej treści przepisu ustawowego".

Zdaniem skarżącej, " przepisy rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050), które stanowiły podstawę wydania decyzji są sprzeczne zarówno z przepisami Kodeksu celnego jak i z przepisami Konstytucji RP".

Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez "uznanie, iż organ celny może przerzucić na stronę obowiązek określony w rozporządzeniu z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. z 2001r., Nr 117,poz. 1250 z późniejszymi zmianami), polegający na dostarczeniu karty 1 A, który to obowiązek należy do organów celnych a więc spełnienie tego warunku jest uzależnione od woli organów celnych". Zdaniem skarżącej z przyczyn niezależnych od strony a zależnych od organów celnych może w praktyce dojść do niedopełnienia warunków stawianych przez § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia. Skarżąca zwróciła jednocześnie uwagę, iż karta 1 A wpłynęła do Urzędu Celnego w Toruniu w dniu 19.09.2002r. to znaczy w ramach 14 dniowego terminu jaki został wyznaczony w decyzji z dnia 6.09.2002r. nr [...] oraz, że fakt ten był znany organom celnym z urzędu. Skarżąca podniosła, iż przepisy obu rozporządzeń w kontekście przedmiotowej sprawy naruszają zasady demokratycznego Państwa prawnego, oraz konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do Państwa.

Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, odpowiadając na skargę kasacyjną pismem z dnia 9 czerwca 2004r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.s.a. dopuszcza możliwość oparcia skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bądź naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, poza wyjątkiem nieważności postępowania, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania jak i też naruszenie prawa materialnego. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca wymieniła tylko przepisy Ordynacji podatkowej, nie wskazała natomiast, które przepisy p.s.a. zostały naruszone przez Sąd wydający wyrok w I instancji. W konsekwencji powołania w skardze kasacyjnej tylko przepisów Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że sformułowana w ten sposób podstawa kasacyjna nie odpowiada wymogom określonym w art. 174 pkt. 2 w związku z art. 176 p.s.a.. Ze względu na nieprawidłowy sposób sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W ocenie skarżącej zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 217 w zw. z art. 178 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że Rada Ministrów była upoważniona do wydania Rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zastosowane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1015). Należy zwrócić uwagę w myśl art. 252 § 1 Kodeksu celnego (Dz. U. Nr 75 z 2001r. z późn.zm.) Rada Ministrów może określić w drodze rozporządzenia inne wypadki, w których należności przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz tryb i warunki zwrotu lub umorzenia. W kwestionowanym Rozporządzeniu określone zostały warunki dokonywania zwrotu należności przywozowych lub wywozowych. Wymienione Rozporządzenie jest więc zgodne z zakresem delegacji ustawowej (art. 252 § 1 Kodeksu celnego) i tym samym zarzut, że ten akt prawny jest sprzeczny z przepisami Konstytucji RP należy uznać za bezzasadny. Skarżąca w pkt. 2 skargi kasacyjnej w części dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego podnosi również zarzut, że Rozporządzenie Ministra Finansów zostało wydane bez upoważnienia ustawowego. Skarga kasacyjna nie wskazuje jednak daty tego rozporządzenia i jego tytułu. Powyższy zarzut nie spełnia więc podstawowych wymogów skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji jej autora. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać oceny zasadności tego zarzutu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest zarzut wymieniony w pkt. 3 skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. z 2001r. Nr 117, poz. 1250 z późn.zm.) zostało wydane w oparciu o delegację ustawową – art. 42 § 2, 62 § 2, 64 § 4, 81 § 2, 97 § 5 oraz art. 166 § 5 ustawy Kodeks celny.

Nie można podzielić poglądu skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z obrazą art. 78 Konstytucji RP. Skarżący bowiem twierdzi, że został pozbawiony możliwości odwołania się od decyzji organu celnego I instancji. Należy podnieść, że skarżący otrzymał rozstrzygnięcie organu celnego I instancji, w którym zostało zawarte pouczenie o terminie i sposobie wniesienia od niego środka odwoławczego.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z tych wszystkich względów z mocy art. 184 p.s.a. należało orzec jak w wyroku.