Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30.09.2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 09.09.2002 r. nr [...] wydaną w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując ustalenia faktyczne organów celnych, stwierdził, że Dyrektor Urzędu Celnego w Łodzi decyzją z dnia 16.10.2001 r. uznał zgłoszenie celne, dokonane przez "[...]" i zawarte w dokumencie SAD z dnia 28.08.2001 r. nr [...], za nieprawidłowe. Zgodnie z tą decyzją objął sprowadzony towar w postaci przędzy bawełnianej o masie brutto 1.585 kg – konwencyjną stawką celną 9%, zamiast zadeklarowanej przez importera stawki preferencyjnej 7,2%, jednocześnie określając kwotę długu celnego w wysokości 1.654,10 zł w miejsce wskazanej przez stronę kwoty 1.323,30 zł. W wyniku odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Łodzi w dniu 09.09.2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że brak było podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej preferencyjnej stawki celnej. Strona nie spełniła bowiem warunku udokumentowania pochodzenia importowanego towaru prawidłowym dowodem Form A, a także nie wykazała, że importowany towar pozostawał pod dozorem władz celnych kraju tranzytu. Z przedłożonego przez stronę świadectwa pochodzenia towaru Form A nr [...] z dnia 02.05.2001 r., wystawionego przez eksportera indyjskiego, wynika, że odbiorcą towaru jest polska firma [...], mająca siedzibę w Warszawie; natomiast strona w zgłoszeniu celnym wskazała jako sprzedawcę towaru firmę [...] znajdującą się w Szwajcarii. Zdaniem sądu orzekającego, sprowadzona na teren Polski przędza bawełniana została nabyta przez stronę na podstawie faktury nr [...] z dnia 17.08.2001 r. od firmy szwajcarskiej "[...]", która sprowadziła towar z Indii. Przedstawione w toku postępowania świadectwo pochodzenia towaru Form A nr [...] z dnia 02.05.2001 r., wystawione przez firmę indyjską, zdaniem sądu orzekającego, nie może stanowić dowodu na okoliczność, że sprowadzony towar do Polski jest towarem, którego preferencyjne pochodzenie z Indii jest potwierdzone tym właśnie świadectwem. Strona nie przedstawiła bowiem faktury, na podstawie której indyjski eksporter wystawił wymienione wyżej świadectwo pochodzenia towaru ani nie udokumentowała roli firmy [...]z siedzibą w Warszawie w transakcjach kupna-sprzedaży lub transporcie. Nadto z załączonego do akt sprawy morskiego listu przewozowego wynika, że objęty dokumentem towar został w Indiach załadowany do kontenera i zabezpieczony odpowiednią plombą. Po dostarczeniu do portu w Antwerpii znajdował się pod dozorem belgijskich władz celnych w okresie do dnia 24.08.2001 r. Do Polski towar został przywieziony transportem samochodowym z plombą niemiecką, natomiast strona nie udokumentowała, że zdjęcie wcześniejszej plomby i nałożenie nowej odbyło się pod dozorem niemieckich władz celnych.
Wg sądu orzekającego, strona nie zastosowała się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego udokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886), bowiem nie przedstawiła wszystkich niezbędnych dokumentów umożliwiających jej uzyskanie preferencyjnej stawki celnej.
Powyższy wyrok zaskarżyła Spółka z o.o. "[...]", wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi z uwzględnieniem kosztów postępowania lub o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] z dnia 28.08.2001 r. za prawidłowe.
W skardze kasacyjnej, wniesionej za pośrednictwem adw. A. K., strona zarzuca rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów § 12, § 13 ust. 1 i 2 pkt 2 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886 ze zm.) przez błędną ich wykładnię. W uzasadnieniu stwierdzono, że firma [...] była tylko przewoźnikiem, a przedmiotowy towar został zakupiony od firmy [...] przez szwajcarską firmę [...]" z siedzibą w Genewie. Ponieważ eksporter, czyli firma [...], wysyłając towar nie jest poinformowana kto będzie jego nabywcą w dalszej odsprzedaży – dlatego w polu 2 dokumentu Form A wpisuje przewoźnika, którym w niniejszej sprawie była strona skarżąca. Zdaniem skargi kasacyjnej pole 2 wypełniane jest fakultatywnie i dane w nim zamieszczone nie są istotne dla identyfikacji towaru. Exporter nie znał szczegółów transakcji między firmą "[...]" a firmą "[...]", gdyż stanowi to tajemnicę handlową. Zdaniem strony skarżącej, z tego właśnie powodu w polu 10 widnieje numer faktury firmy "[...]" [...], a nie faktury nr 70125 dotyczącej Spółki z o.o. [...]". Faktura nie stanowi jednak podstawy do identyfikacji towaru. Zdaniem skargi kasacyjnej, przedstawione świadectwo pochodzenia Form A wystawione retrospektywnie spełnia wszystkie warunki mające na celu identyfikację towaru. Dane wyszczególnione w tym świadectwie jak liczba i numery paczek, rodzaj opakowań, opis towaru, waga brutto i netto są identyczne jak na fakturze nr 70125. Wg strony skarżącej, okoliczność, że importerem towaru jest firma [...], nie zmienia faktu, że krajem pochodzenia towaru są Indie. Towar został odebrany z portu w Antwerpii i tranzytem przez Niemcy dostarczony został transportem samochodowym do Polski. W kraju tranzytu nie odbywał się żaden przeładunek towaru a jedynie jego przewóz i dlatego brak jest w dokumentach przewozowych zapisów o ewentualnych nieprawidłowościach dotyczących przebiegu transportu.
W związku z powyższym, zdaniem strony skarżącej, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrażone w zaskarżonym wyroku wskazuje na błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. (Dz.U. Nr 134, poz. 886 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wnosił o jej oddalenie, bowiem nieścisłości w przedłożonych przez stronę dokumentach były przyczyną powstania wątpliwości co do tożsamości towaru. Przy towarach masowych, a takim jest niewątpliwie przędza bawełniana, zgodność masy przesyłki i ilość opakowań jest niewystarczającym dowodem do zapewnienia identyfikacji towaru, zwłaszcza gdy inne informacje o towarze są ze sobą sprzeczne. Identyfikacja towaru ma zapewnić możliwość określenia jego tożsamości, gdyż preferencje celne jako przywilej, zgodnie z prawem, muszą być zastosowane dla wyraźnie określonego, w wymaganych dokumentach, towaru, a nie dla takiego samego, identycznego, czy podobnego, choćby ich jakość, rodzaj i renoma były jednakowe. Zdaniem organu celnego, spółka "[...]" nie udokumentowała w sposób zgodny z przepisami spełnienia wymogu pozostawania towaru pod dozorem celnym kraju tranzytu. W Niemczech zostało zmienione zamknięcie celne, jednak strona skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia niemieckich władz celnych o niemanipulowaniu towarem, które wyjaśniłoby czy towar na terenie tego kraju znajdował się pod dozorem celnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
stosownie do treści art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. strona może w terminie do 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art.
- Skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym właśnie trybie i powołuje podstawę zaskarżenia zawartą w treści art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Mimo pewnych formalnych uchybień uznano, że ten środek odwoławczy spełnia w rezultacie wymogi określone w przepisie art. 176 cytowanej wyżej ustawy i w związku z tym rozpoznano merytorycznie skargę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne.
Zgodnie z treścią ustawy – Kodeks celny, cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Elementem taryfy celnej są stawki celne oraz sposób, warunki i zakres ich stosowania. Taryfa celna, poza stawkami określonymi w art. 13 § 3 cytowanej ustawy, obejmuje również preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów. Nadmienić należy, że preferencyjne stawki celne są to stawki ustalone w ramach Ogólnego Systemu Preferencji Celnych. System Preferencji Celnych jest istotnym elementem polityki handlowej krajów rozwiniętych. Kraje rozwinięte ułatwiają w ten sposób dostęp na swoje rynki określonym towarom pochodzącym z krajów rozwijających się. Warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z omawianej stawki oraz sposoby jego dokumentowania określone są wg reguł preferencyjnego pochodzenia towarów. Delegację do wydania w drodze rozporządzenia określającego reguły ustalania pochodzenia towarów oraz sposób jego dokumentowania zawiera art. 20 § 3 ustawy – Kodeks celny. Przepis niniejszy konstytuuje dyspozycje normatywne, co do traktowania pochodzenia towaru według cytowanych wyżej reguł, a także zawiera legitymację dla Rady Ministrów, co do wydania odpowiednich aktów wykonawczych.
Z tych przyczyn słusznie zauważył sąd orzekający, że w powyższej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886 z dnia 30.10.1997 r.).
Wg tego rozporządzenia, towarami, do których stosuje się preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów, zwanych "krajami korzystającymi", są towary pochodzące z kraju korzystającego, bezpośrednio przywożone z tego kraju do Rzeczypospolitej Polskiej oraz których pochodzenie zostało udokumentowane zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale 4. Preferencje celne polegają na zastosowaniu niższej lub zerowej stawki celnej, według której towar podlega ocleniu. Warunkiem jest to, że pochodzi on z kraju lub regionu, któremu przyznawane są preferencyjne względy. Od tego, z jakiego kraju pochodzi towar, zależy jego traktowanie przy wymiarze cła, gdyż takie same towary pochodzące z różnych krajów mogą być clone przy zastosowaniu różnych stawek.
W celu zastosowania preferencyjnych stawek celnych pochodzenie towarów z kraju korzystającego musi zostać odpowiednio udokumentowane świadectwem pochodzenia na Formularzu A. Świadectwo pochodzenia towaru to dokument uzyskiwany przez eksportera na rzecz importera, który z kolei może w swoim kraju skorzystać z ewentualnych preferencji celnych. Jeżeli importer chce skorzystać z preferencyjnej stawki celnej, to w postępowaniu dowodowym powinien udowodnić, że takie prawo mu przysługuje. Jednym z dokumentów, które powinien przedłożyć jest świadectwo pochodzenia z państw rozwijających się. Świadectwo to może stanowić dowód pochodzenia z kraju korzystającego pod warunkiem spełnienia przesłanek zawartych w przepisie § 16 cytowanego rozporządzenia. Sposób sporządzenia świadectwa pochodzenia na Formularzu A określa § 17 i z punktu 1 tego przepisu wynika, że wszystkie pola formularza powinny być wypełnione, z wyjątkiem pól 2 i 3, które wypełnia się tylko w wypadkach, gdy dane są znane. Firma "[...]" z Łodzi do zgłoszenia celnego załączyła dowód pochodzenia Form [...] z dnia 02.05.2001 r., w którym eksporter firma indyjska zadeklarowała w polu 10, iż przędza objęta ww. świadectwem została sprzedana na podstawie faktury nr [...] z dnia 28.04.2001 r., której brak jest w aktach sprawy. Nie przedłożono również dokumentu, z którego by wynikało, że faktura ta dotyczy firmy [...]. Natomiast w polu 2 odbiorcą (importerem) jest podmiot polski firma [...] z Warszawy, który nabył towar na podstawie faktury nr 70125. Do wymiaru cła według taryfowej stawki celnej kraj pochodzenia towaru powinien być określony również w fakturach stwierdzających pochodzenie towaru, dokumentach przewozowych związanych z transportem towarów albo poprzez trwale umieszczoną na towarze lub jego opakowaniu informację.
Nie można więc podzielić oceny prawnej, wyrażonej w kasacji, naruszenia § 15 cytowanego rozporządzenia przez błędną jego wykładnię, jeżeli wg jego brzmienia zastosowanie preferencyjnych stawek celnych musi zostać udokumentowane świadectwem pochodzenia na Formularzu A, a sąd orzekający opierając się na jego treści uznał, że udokumentowanie to nie jest wystarczające, bowiem nie pozwala stwierdzić tożsamości towaru. Przedstawione świadectwo mogłoby być niewątpliwie wykorzystane przez importera, czyli firmę [...] bowiem na świadectwie tym figuruje jako importer, gdyby jednocześnie powołana w nim faktura była również dowodem transakcji między tą firmą a eksporterem mającym siedzibę w Indiach. Związek strony skarżącej z firmą [...] został wykazany w ten sposób, że nabyła ona towar, lecz nie wykazano w sposób dostateczny, iż był to ten towar, którego dotyczyło przedłożone świadectwo pochodzenia. Wbrew zarzutom kasacji, przewoźnik nie może korzystać z preferencyjnej stawki celnej. Nie ma więc podstaw, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do uznania za zasadny zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego.
Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów § 12 i § 13 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia przez przyjęcie, że nie udokumentowano spełnienia warunku pozostawania towaru pod dozorem władz celnych na terenie Niemiec.
W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia, jednym z warunków stosowania preferencyjnej stawki celnej jest bezpośrednie przywiezienie towaru z kraju korzystającego do Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis § 12 wymienia jakie towary uważa się za bezpośrednio przywożone z kraju korzystającego i w pkt. 2 stanowi, że są to towary stanowiące przesyłkę, której transport odbywał się przez terytorium krajów innych niż kraj korzystający lub Rzeczpospolitą Polską, pod warunkiem, że towary pozostawały pod dozorem organów celnych kraju tranzytu lub składania i nie zostały tam poddane innym operacjom niż składowanie, przeładunek lub operacje mające na celu zapewnienie utrzymania ich w niezmienionym stanie. Dowodem, że warunki, o których mowa w tym przepisie, zostały spełnione może być również poza dokumentem transportowym, zaświadczenie wydane przez władze celne kraju tranzytu zawierające dokładny opis towarów, datę ich wyładunku i ponownego załadunku z podaniem wykorzystywanych środków transportu i poświadczenie warunków, na których odbywał się ich tranzyt.
Nie można przyjąć za zasadny zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, jeżeli sąd orzekający uznał, iż strona skarżąca winna wykazać, że w czasie tranzytu przez Niemcy towar znajdował się pod dozorem władz celnych tego kraju.
Słusznie bowiem sąd orzekający podniósł, że towar pod dozorem belgijskich władz celnych znajdował się do dnia 24.08.2001 r., a do Polski później przesyłka została przywieziona z plombą niemiecką.
Nie można się więc dopatrzyć naruszenia prawa materialnego w powyższej wykładni cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia, bowiem zgodnie z ich brzmieniem skarżąca była zobowiązana do udokumentowania przyczyny zmiany zabezpieczeń celnych, warunków w jakich to się odbyło oraz warunków dalszego tranzytu. Taką wykładnią omawianych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy uzasadnił treść zaskarżonego wyroku.
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 181, 183, 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną oddalił.