Wyrok NSA z 16 września 2004 r., GSK 66/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 września 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. I. L. – [...] Export Import w Bielsku Podlaskim

Od orzeczenia

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2003 r. sygn. akt SA/Bk 52/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA - Jan Bała, Sędziowie NSA - Czesława Socha, - Halina Wojtachnio (spr.)
- Małgorzata Suchocka protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi F. I. L. – [...] Export Import w Bielsku Podlaskim na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego - oddala skargę kasacyjną -

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2003 r. sygn. SA/Bk 52/03 oddalił skargę F. I. L. - Firma [...] - Export Import w Bielsku Podlaskim na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie o dług celny. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podano, że obowiązujący od dnia 21 maja 1999 r. przepis art. 2652 Kodeksu celnego stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna postępowania lub odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podniesiono, że sprowadzony przez skarżącego towar został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie dokumentu SAD, [...], który przyjęty został przez organ celny w dniu 24 kwietnia 1998r.

Zdaniem Sądu z chwilą przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego zgodnie z art. 209 § 2 Kodeksu celnego powstał dług celny i bez znaczenia dla daty jego powstania ma fakt późniejszego wydania decyzji z dnia 30 marca 2001 r., uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określającej ten dług w innej wysokości.

W ocenie Sądu decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i stwierdza powstały już z mocy samego prawa, wobec zaistnienia odpowiednich okoliczności faktycznych, dług celny. Nadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż gdy dług celny powstał przed dniem wejścia w życie art. 2652 Kodeksu celnego, to do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po wejściu w życie tego przepisu (to jest 21 maja 1999 r.) stosuje się wymieniony przepis, przy czym przewidziany w nim termin należy liczyć od dnia wejścia jego w życie.

Franciszek Ignacy Lewczuk od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

• naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2652 Kodeksu celnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, wskutek błędnego uznania, że w sprawie istnieje możliwość zastosowania tego przepisu Kodeksu celnego, podczas gdy wymieniony przepis wszedł w życie po powstaniu długu celnego i jego zastosowanie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz,
• naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, 8, 9 k.p.a. przez nienależyte informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a tym samym nieprowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli;
2. art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie w sprawie art. 2652 Kodeksu celnego do zdarzenia, które miało miejsce przed dniem wejścia jego w życie, przez co naruszono podstawową zasadę praworządnego działania organów administracji państwowej.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 1986 r. sygn. U 1/86 podzielił utrwalony w doktrynie pogląd, że w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość. Stwierdzono, że zasada niedziałania prawa wstecz stanowi podstawową zasadę porządku prawnego i znajduje oparcie w takich wartościach jak bezpieczeństwo prawne i pewność obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., dopuszcza możliwość oparcia skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za błędną wykładnię prawa materialnego należy przyjmować wadliwe zrozumienie treści przepisu, natomiast przez niewłaściwe jego zastosowanie – posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2652 ustawy Kodeks celny, zwanej dalej k.c., oraz przepisów postępowania. Odnosząc się do drugiego zarzutu należy zauważyć, że dotyczy on naruszenia "przepisów postępowania administracyjnego – art. 6, 8, 9 k.p.a.". Skarga kasacyjna natomiast nie zawiera zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z 1995 r.), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonego wyroku. Należy wyjaśnić, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się przepisów k.p.a. Z tej przyczyny zarzut, że Sąd naruszył przepisy k.p.a. należy uznać za bezzasadny. Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 2652 k.c. należy podnieść, że ustawą z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy Kodeks celny (Dz.U. Nr 40, poz. 402) wprowadzony został w życie z dniem 21 maja 1999 r. przepis art. 2652 k.c., który stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 4 czerwca 2002 r. sygn. TPS 7/2002 wyraził pogląd, że w stosunku do postępowań zakończonych ostateczną decyzją termin 3 letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 2652 k.c., gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie niezależnie od treści przepisów Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, powyższy pogląd w całości podziela. Taka wykładnia art. 2652 k.c. nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami funkcjonowania prawa, a w szczególności z zasadą niedziałania prawa wstecz.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji skarżący złożył w dniu 23 października 2002 r., a więc po upływie 3-letniego terminu określonego w art. 2652 k.c., liczonego od dnia wejścia w życie tego przepisu, tj. od dnia 25 maja 1999 r. Trafnie więc w zaskarżonym wyroku uznano, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie długu celnego jest zgodna z prawem. Oznacza to, że zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd wydający zaskarżony wyrok art. 2652 k.c. jest również bezzasadny. Zgodnie z art. 183 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny poza wyjątkiem nieważności postępowania rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zawarte w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania są bezzasadne.

Z tych względów, na zasadzie art. 184 p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.