Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 687/04

Uzasadnienie

W Y R O K

W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 14 lipca 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA - Kazimierz Jarząbek

Sędziowie NSA - Hanna Rybińska (spr.)

1. - Zdzisław Sadurski

Protokolant - Justyna Chindelewicz po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Bd 1959/03 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 28 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe

1. 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania;
2. 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Toruniu na rzecz M. K. kwotę 700 (siedemset) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Bd 1959/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę wniesioną przez M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 28 kwietnia 2003 r. nr [...], wydaną w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyjmując ustalenia faktyczne organów celnych za prawidłowe, stwierdził, że w dniu 17 kwietnia 2000 r. w Oddziale Celnym w Grudziądzu M. K. złożył zgłoszenie celne dotyczące samochodu osobowego marki Volkswagen Passat, nr nadwozia [...], rok produkcji 1996, dołączając fakturę i zadeklarował koszty transportu poniesione za granicą w związku z przywozem towaru. Przyjmując zgłoszenie celne jako odpowiadające wymaganiom formalnym, organ celny określił kwotę długu celnego. Następnie w celu upewnienia się co do prawidłowości danych zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym, przekazał przedmiotową fakturę belgijskiej administracji celnej do dokonania ewentualnej weryfikacji. W wyniku sprawdzenia, okazało się, na podstawie wyników dochodzenia, że zaniżono wartość celną importowanego towaru. Wraz ze sprawozdaniem z dochodzenia, belgijskie organy celne nadesłały uwierzytelnione kopie dokumentów, świadczących o zaniżeniu wartości celnej, a pochodzące z firmy sprzedającego – "[...]".

Dokumenty te, to faktura z dnia 12 kwietnia 2000 r., pochodząca z dokumentacji finansowo-księgowej eksportera oraz zgłoszenie celne EU1 T2, na podstawie którego przedmiotowy samochód został wyeksportowany z Belgii. Z obu przytoczonych dokumentów wynika, że przedmiotowy samochód został sprzedany za kwotę 60.000 franków belgijskich.

W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 26.09.2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego. Na skutek złożonego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Toruniu decyzją z dnia 28.04.2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W powyższej decyzji powołano się na dokumenty uzyskane w drodze pomocy prawnej od belgijskich służb celnych w trybie określonym Protokołem nr 6 do Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. Nr 11, poz. 38 z 1994 r.). W związku z tym organ celny uznał, na podstawie posiadanych dokumentów, że nastąpiło zaniżenie wartości sprowadzonego towaru, co wynika wprost z dostarczonych przez belgijskie władze celne dokumentów. Ujawnienie drugiej faktury i raportu stanowiło podstawowy dowód do podwyższenia wartości celnej i zmiany kwoty długu celnego.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zdaniem sądu orzekającego istota rozbieżności między stronami sprowadza się nie do określenia wartości celnej przedmiotowego samochodu, lecz do rozstrzygnięcia czy organy celne zasadnie przyjęły, że świadectwo pochodzenia towaru zawarte w fakturze przedłożonej przez skarżącego przy odprawie celnej jest niewiarygodne i w konsekwencji czy zasadnie wyliczono należności celne według stawek autonomicznych, a nie według stawek preferencyjnych.

Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 16 i 21 protokołu nr 4 do Układu Europejskiego w zw. z art. 13 § 3 pkt 4 możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych zachodzi w przypadku jednoczesnego spełnienia warunków:

1. a) towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,
2. b) pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem pochodzenia EUR-1 czy deklaracją na fakturze,
3. c) towar został bezpośrednio przywieziony do Polski.

Brak spełnienia którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek eliminuje możliwość zastosowania preferencyjnych stawek celnych.

Według ustaleń sądu orzekającego, skarżący wnosząc o zastosowanie preferencyjnej stawki celnej od importowanego samochodu przedłożył fakturę zakupu z adnotacją, że przedmiotowy samochód pochodzi z Niemiec. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji świadectwa pochodzenia, belgijskie służby celne nadesłały oryginał kopii faktury eksportera, na której nie było żadnej adnotacji co do świadectwa pochodzenia towaru. Stosownie do unormowania zawartego w art. 28 § 2 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego eksporter jest zobowiązany do posiadania i przechowywania dokumentów dotyczących wystawionych świadectw pochodzenia towaru.

Skoro zatem w wyniku postępowania weryfikacyjnego nie został potwierdzony fakt autentyczności zapisów na fakturze zakupu przedstawionej przez skarżącego do odprawy celnej w przedmiocie świadectwa pochodzenia towaru, to w ocenie sądu orzekającego zasadnie przyjęto, że brak było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej, określając w konsekwencji wysokość należności celnej według stawki autonomicznej.

Zdaniem sądu, nie ma znaczenia fakt, że z dokumentu przedłożonego przez skarżącego w toku postępowania sądowego wynika, że przedmiotowy samochód został wyprodukowany w Belgii, bowiem dokument ten nie odpowiada warunkom określonym w Protokole nr 4.

Co do pozostałych zarzutów skargi, sąd orzekający uznał je za bezprzedmiotowe oraz nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i postępowania, w uzasadnieniu nie rozwijając tego tematu.

Powyższy wyrok zaskarżył M. K., za pośrednictwem adwokata M. W.. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

1. - art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 184 Konstytucji RP,
2. - art. 3, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

skarga kasacyjna zarzuca również naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 23 § 1 i § 7, art. 83, art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997 r. – Kodeks celny i art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 194 ustawy – Ordynacja podatkowa.

W związku z powyższymi zarzutami, strona wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów.

Rozwijając problemy poruszone w zarzutach zawartych w skardze kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 05.07.2002 r. zapadło na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 5 ustawy – Ordynacja podatkowa, a nie jak twierdzi sąd orzekający na podstawie art. 83 tej ustawy, a więc wartość transakcyjna winna zostać ustalona na podstawie art. 23 § 7 ustawy – Kodeks celny. Natomiast sąd orzekający pominął fakt, że organ celny ustalił wartość transakcyjną, powołując treść art. 23 § 1 cytowanej ustawy i nie zastosował art. 23 § 7, pomimo zakwestionowania wiarygodności dokumentów celnych. Właściwsze zdaniem skarżącego byłoby ustalenie wartości celnej metodą art. 29 Kodeksu celnego.

Według skarżącego, sąd orzekający nie dokonał oceny zgodności z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, bowiem błędnie ocenił na gruncie powołanych przepisów zasadność wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego i przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego oraz nie skontrolował zgodności z prawem odmowy organów celnych w przedmiocie czynności wnioskowanych przez stronę.

Strona zarzuca, że sąd nie dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu celnego I instancji w stopniu wystarczającym – albowiem nie ustalił charakteru postępowań prowadzonych przez organy przeciwko skarżącemu, co do ich zgodności z prawem, głównie z przepisami art. 11 ust. 2 Protokołu nr 6 Układu Europejskiego. Decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie ma ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, natomiast sąd orzekający nie dopatrzył się konieczności jego uzupełnienia za pomocą dalszych środków dowodowych. Błędne bowiem było uznanie, zdaniem skarżącego, że zarzut braku wiarygodności i zupełności dowodów przekazanych przez administrację belgijską nie wymagał przeprowadzenia postępowania uzupełniającego.

W orzeczeniach powołanych w skardze kasacyjnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku kwestionowania wiarygodności i wystarczającej mocy dowodowej dowodów przekazanych w trybie art. 3 ust. 1 Protokołu nr 6 do UE przez belgijskie służby celne, rozstrzygnięcie powinno być poprzedzone uzupełniającym postępowaniem dowodowym.

Oceny legalności decyzji nie zawiera, zdaniem strony skarżącej, zaskarżony wyrok w konfrontacji ze stanowiskiem Sądu Najwyższego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie.

Zdaniem organu celnego, zasadnie sąd orzekający uznał, że działania organów celnych były zgodne z prawem i nie naruszały prawa materialnego i procesowego. Powołane w wyroku przepisy kodeksu celnego jak i umowy międzynarodowej, w tym Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zostały właściwie zastosowane. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne zostało pozytywnie ocenione przez sąd, a raport nadesłany przez belgijskie służby celne ma walory dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy celne w ramach swobodnej oceny dowodów ustaliły prawidłowo wartość celną przedmiotowego pojazdu samochodowego, na podstawie nadesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów.

Skoro zatem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne i przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ celny wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

skarga kasacyjna wniesiona w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spełnia wymagania określone w art. 174, 175 i 176 cyt. ustawy.

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zarzuca sądowi orzekającemu naruszenie przepisów postępowania, jak również naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię.

W pierwszej kolejności należy przystąpić do rozpoznania zarzutów procesowych, ponieważ związana z nimi ocena może mieć wpływ na ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarżący zarzuca naruszenie art. 3, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r.

Zgodnie z przepisem art. 3 cyt. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. W tym sformułowaniu mieści się ocena legalności decyzji administracyjnych i badanie prawidłowości stosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego oraz postępowania.

Strona w skardze skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego ma prawo podnosić zarzuty mogące podważyć jej zdaniem ustalenia, oceny i rozstrzygnięcia organów administracji, a więc legalność wydanych decyzji.

W szczególności strona zarzucała, że dokumenty pochodzące od belgijskich służb celnych nie są wiarygodne i nie stanowią wystarczających dowodów dla ustalenia stanu faktycznego. Nadto, zdaniem skarżącego, należy uzupełnić postępowanie wyjaśniające przez przeprowadzenie dodatkowych dowodów na okoliczności wskazane w skardze.

Powołano przy tym szereg przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, które zostały wg skarżącego naruszone przez organy celne, a to naruszenie poddane zostało w skardze ocenie WSA.

Należy stwierdzać, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest stanowiska sądu orzekającego co do poszczególnych zarzutów skargi. Wprawdzie sąd stwierdził, że pozostałe zarzuty są bezprzedmiotowe i że nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, lecz brak jest wyjaśnienia motywów tej oceny.

Uniemożliwia to sądowi kasacyjnemu ocenę zasadności skargi kasacyjnej skierowanej do zaskarżonego wyroku i przytoczonych w niej zarzutów. W obecnej sytuacji sąd kasacyjny działałby jako sąd I-szej instancji, co nie jest jego rolą.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 cyt. ustawy.