Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 lutego 2004r. sygn. akt 3/I/SA/Ka 3012/02 po rozpoznaniu sprawy ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w Orzeszu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 19 listopada 2002r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej – oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Spółka "[...]" pismem z dnia 19 kwietnia 2002r. wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach o zwrot pobranych od niej opłat manipulacyjnych dodatkowych za czynności wykonane poza siedzibą urzędu celnego.
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2002r., Dyrektor Urzędu Celnego w Katowicach, na podstawie art. 169 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz.802 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt. 1 lit. a, art. 4 ust. 1, art. 6 pkt. 1 i art.9 ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960) wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 19 kwietnia 2002r. poprzez wniesienie opłaty skarbowej, sprecyzowanie treści żądania oraz wskazanie trybu wzruszenia decyzji ostatecznych wymienionych w podaniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia.
W wykonaniu powyższego wezwania Spółka "[...]" podniosła w piśmie z dnia 29 kwietnia 2002r., że na podstawie art. 275 § 4 pkt. 5 Kodeksu celnego, brak było podstaw do pobrania opłat manipulacyjnych dodatkowych w związku z tym podtrzymała żądanie ich zwrotu.
Decyzję z dnia 7 sierpnia 2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Tychach pozostawił wniosek Spółki z dnia 19 kwietnia 2002r. bez rozpatrzenia z powodu nieusunięcia jego braków w wyznaczonym terminie.
Dyrektor Izby Celnej w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania Spółki "[...]" decyzję z dnia 19 listopada 2002r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania kwestionującego właściwość Naczelnika Urzędu Celnego w Tychach do wydania decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust.1, art. 6 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) Naczelnik Urzędu Celnego w Tychach był organem właściwym do wydania decyzji ponieważ w świetle przytoczonych przepisów do kompetencji naczelników urzędów celnych przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach uznając, ze organ celny pierwszej instancji powziąwszy uzasadnione wątpliwości co do treści żądania strony zawartego w piśmie z dnia 19 kwietnia 2002r., zasadnie wezwał stronę do wskazania trybu wzruszenia ostatecznych decyzji wymienionych w tym piśmie, gdyż nie był władny ustalić tego trybu samodzielnie. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że ustalenie czy istnieją podstawy prawne i faktyczne do merytorycznego rozpatrzenia żądania możliwe będzie dopiero po uruchomieniu trybu nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych.
Odnosząc się do zarzutu strony, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez dyrektora urzędu celnego należy zgodnie z art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej do organu wyższego stopnia. Sąd stwierdził, że sprawa wszczęta pismem z dnia 19 kwietnia 2002r. nie została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy o przekształceniach w administracji celnej, wobec tego Naczelnik Urzędu Celnego w Tychach był organem właściwym w sprawie, a zwrot uiszczonych opłat manipulacyjnych nie był możliwy bez uprzedniego wyelimionowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, którymi wymierzono te opłaty.
Spółka "[...]" działając przez pełnomocnika adwokata Zbigniewa Łagodę wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w sprawie mającej istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że wniesione przez stronę podanie nie zawiera treści żądania,
- art. 170 § 1 w związku z art. 248 Ordynacji podatkowej przez rozpoznanie podania przez organ niewłaściwy.
Skarżący podniósł, że poinformował organ celny w piśmie z dnia 29 kwietnia 2002r., że nastąpiło naruszenie przepisu art. 275 § 4 pkt. 5 Kodeksu celnego przez bezpodstawne pobranie opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności funkcjonariuszy celnych i że w związku z tym organ celny powinien z urzędu zbadać czy określona przez stronę okoliczność może być podstawą do podjęcia działań zmierzających do wzruszenia prawomocnych decyzji w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, względnie uchylenia tych decyzji na podstawie art. 265 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżącego wnikliwe rozpatrzenie treści w/w pism może prowadzić jedynie do wniosku, że intencją strony było uruchomienie trybu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Taki wniosek wypływa również z treści złożonego odwołania. W toku całego postępowania – zdaniem skarżącego – żądanie strony było wyrażone precyzyjnie, jakkolwiek nie zostało konkretnie nazwane.
Skarżący powtórzył podnoszony w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu przed Sądem I instancji zarzut, że decyzje organów celnych zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.
Dyrektor Izby Celne4j w Katowicach wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę "[...]" uzasadnia przedstawienie na wstępie kilku uwag ogólnych dotyczących wymagań jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna.
Instytucja skargi kasacyjnej uregulowana w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ustawą procesową, stanowi odwzorowanie kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej w art. 174 ustawy procesowej oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi z wyjątkiem nieważności postępowania, którą Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 ustawy procesowej). Z tych też powodów stosowanie (interpretacja) przepisów ustawy procesowej o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącego kasacji rozpatrywanej przez Sad Najwyższy.
Sąd Najwyższy wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji m.in. jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – na wykazaniu dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (np. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2001r., IV CKN 1594/00, Lex nr 53119). Wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z dnia 11 marca 1997r. III CKN 13/97, OSN z 1997r., nr 8,poz. 114). Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie np. zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który – zdaniem skarżącego – został naruszony. Nie wystarcza też samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia były tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia (np. postanowienie SN z dnia 5 grudnia 1997r. III CKN 491/97,, Lex nr 50542 i wyrok SN z dnia 24 kwietnia 2003r. I CKN 317/01, Lex nr 7888).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nie odpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Wymaganie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia nie jest przy tym równoznacznie z wymaganiami stawianymi pismu procesowemu, nadającymi w trybie wznowienia do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego.
Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1 ustawy procesowej). Przepis ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym.
Skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego może być oparta na podstawach wymienionych w art. 174 ustawy procesowej. Podstawę skargi kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (por.J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004r., s. 247).
W niniejszej sprawie podstawę tę stanowiły przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod rządami której wydany został zaskarżony wyrok. Pełnomocnik skarżącego oparł skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania ograniczające się do przytoczenia w podstawie kasacyjnej wyłącznie przepisów Ordynacji podatkowej bez wskazania, które przepisy ustawy procesowej zostały naruszone4 przez Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku.
Ograniczenia rozpoznania sprawy do granic kasacji (art. 183 § 1 ustawy procesowej) oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie może zastąpić skarżącego w wyborze szczegółowo określonych przepisów ustawy procesowej, które mogłyby być naruszone przez Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Wobec nieprawidłowego sformułowania tej podstawy kasacji Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji podzielając stanowisko organów celnych ustalił, że podanie strony z dnia 19 kwietnia 2002r. posiadało braki formalne, których skarżący nie usunął w wyznaczonym terminie. Ustalenia te muszą być uznane za wiarygodne, gdyż w związku z brakiem w skardze kasacyjnej skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany jest faktyczną podstawą rozstrzygnięcia ustaloną przez Sąd I instancji (por. wyrok SN z dnia 17.02.2001r. I PKN 542/99, Prok. i Pr. 2001/2/35).
W konsekwencji nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy procesowej) w istocie nie może być również uznany za prawnie skuteczny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący wydania decyzji przez organ niewłaściwy (art. 170 § 1 i art. 248 Ordynacji podatkowej).
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, ze skarżący podnosząc ten zarzut nie wziął pod uwagę, że postępowanie celne wszczęte wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2002r. nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz.365 ze zm.). Na podstawie tej ustawy zostały utworzone nowe organy administracji rządowej do spraw celnych – dyrektor izby celnej i naczelnik urzędu celnego.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy postępowanie w indywidualnych sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy celne przed wejściem w życie ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy. Sprawa wszczęta podaniem skarżącego z dnia 19 kwietnia 2002r. skierowana do Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach, wobec jej niezakończenia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2002r. podlegała, na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy, przejęciu przez Naczelnika Urzędu Celnego w Tychach, na którym ciążył obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braków, podania przez wyjaśnienie treści żądania oraz wskazanie trybu w jakim podanie ma być rozpatrzone i ustalenie na tej podstawie organu właściwego do załatwienia sprawy. Wobec niewykonania przez skarżącego tego wezwania i niewskazania, że podanie zawiera żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Tychach nie miał podstaw do przekazania tego podania organowi wyższego stopnia, lecz władny był do wydania decyzji o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt. 2 lit."c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349).