Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Gd 678/01, po rozpoznaniu skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 15 marca 2001 r. nr [...], oddalił skargę.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd uznał zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł za zgodną z prawem.
Sąd podkreślił, iż wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa (art. 2 § 2 Kodeksu celnego) powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli inne przepisy prawa nie stanowią inaczej. Nielegalnym wprowadzeniem towaru na ten obszar jest natomiast zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu celnego wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów art. 35 § 2, art. 36, art. 37, art. 39 i art. 180 § 2 tego Kodeksu.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż paliwo żeglugowe zostało wprowadzone na polski obszar celny z naruszeniem przepisów art. 36 i 37 Kodeksu celnego, a z uwagi na to, że towar ten nie został przedstawiony organom celnym, prawidłowo przyjęto, iż wprowadzono go nielegalnie.
Zdaniem Sądu, z mocy prawa (art. 210 Kodeksu celnego) w momencie nielegalnego wprowadzenia towaru powstał dług celny. Sąd zauważył również, że z przepisu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego można wyprowadzić wniosek, iż kryterium należytej staranności odnosić się powinno także do osoby dokonującej nielegalnego wprowadzenia towaru. Strona skarżąca przy dołożeniu należytej staranności wiedziałaby, iż sprowadzone paliwo nie zostało przedstawione organom celnym, a w związku z tym zostało wprowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu celnego dotyczących wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
Sąd uznał przy tym, że wyjaśnienia skarżącej, iż kapitan statku nie miał świadomości przekroczenia morskiej granicy Rzeczpospolitej Polskiej nie ma w niniejszej sprawie istotnego znaczenia.
Zarzut naruszenia art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego, Sąd uznał za nieuzasadniony, bowiem w niniejszej sprawie nie można uznać paliwa zakupionego przez skarżącą Spółkę za granicą i wprowadzonego na polski obszar celny za towar zwolniony od cła. W ocenie Sądu, uzyskanie zwolnienia od cła uzależnione jest od stwierdzenia niezbędności wyposażenia oraz zapasów do eksploatacji środka przewozowego. Przez środek przewozowy, o którym mowa w przepisie art. 190 § 1 pkt 18, należy rozumieć środek służący do przewozu przez granicę towarów lub podróżnych, a tego warunku nie spełnia pogłębiarka "Inż. Stefan Łęgowski", która zdaniem Sądu, przekroczyła granice jedynie w celu przepompowania paliwa zgodnie z zamówieniem złożonym przez skarżącą Spółce [...] Spółka z o.o., a wykonanym przez firmę [...]Limited.
[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością reprezentowana przez radcę prawnego B. Z., wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skargi kasacyjnej zarzuca się błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 190 § 1 pkt 18 i art. 210 Kodeksu celnego podnosząc, iż przedmiotowe paliwo spełniało warunki określone w art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego, gdyż stanowiło "zapasy niezbędne do eksploatacji środka przewozowego, a równocześnie były to "materiały pędne w zbiorniku paliwa wbudowanym fabrycznie na stałe do środka przewozowego". Sąd dokonał więc, zdaniem skarżącej, niewłaściwej interpretacji wspomnianego przepisu.
Skarżąca podniosła również, iż Sąd dokonał nadinterpretacji przepisu art. 190 § 1 pkt 18, bowiem, że nie wynika z niego jakoby pogłębiarka nie była środkiem przewozowym rozumianym jako środek do przewozu przez granicę towarów lub podróżnych. Zdaniem strony skarżącej pogłębiarka jest środkiem przewozowym jak każdy inny statek a tym samym pogląd Sądu w tej kwestii jest bezzasadny.
Zdaniem skarżącej, nieprawdziwe jest twierdzenie, iż pogłębiarka przekroczyła granicę Rzeczpospolitej Polski wyłącznie w celu przeprowadzenia przepompowania paliwa. W istocie pogłębiarka przypadkowo zdryfowała z polskiego obszaru celnego.
Zdaniem skarżącej Spółki, oczywiste jest, że przedmiotowe paliwo było niezbędne do eksploatacji pogłębiarki, a pogląd Sądu, iż uzyskanie zwolnienia od cła jest uzależnione od stwierdzenia niezbędności wyposażenia oraz zapasów do eksploatacji środka przewozowego nie znajduje uzasadnienia. Skarżąca podtrzymała, iż przedmiotowe paliwo było od cła zwolnione z mocy art. 190 § 1 pkt 18 i nie podlegało ono należnościom celnym przywozowym, a dług celny, o którym mowa w art. 210 § 1 kodeksu celnego nie powstał tym bardziej, że skarżąca nie miała świadomości, iż przekroczyła polski obszar celny. Skarżąca podniosła, iż nielegalnego wprowadzenia towaru można dokonać tylko wiedząc o przekroczeniu granicy, bo tylko wtedy można zdecydować o wykonaniu obowiązków określonych w artykułach 36, 37 i 39 kodeksu celnego. W niniejszej sprawie nie miało istotnego znaczenia niezgłoszenie paliwa do procedury celnej, ponieważ paliwo i tak było od cła zwolnione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna oparta jest na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., a więc na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawa materialnego, to jest przepisu art. 190 § 1 pkt 18 oraz art. 210 Kodeksu celnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Przepis art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego przewiduje, iż "przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu jest wyposażenie oraz zapasy niezbędne do eksploatacji środka przewozowego, w tym materiały pędne w zbiorniku paliwa wbudowanym fabrycznie na stałe do środka przewozowego oraz oleje i smary".
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 1992 r., sygn. akt III SA 1733/91 ("Przegląd Podatkowy" 1992 r., nr 12, s.
21) jak również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1994 r., SA/Po 1683/93, ("Monitor Podatkowy" 1995 r., nr 6, s. 188) przez środek przewozowy przepisy prawa celnego rozumieją środek służący do przewozu przez granicę towarów lub podróżnych. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni podziela przytoczony wyżej pogląd.
W rozpatrywanej sprawie należało dokonać oceny, czy pogłębiarka - "Inż. Stefan Łęgowski" jest środkiem przewozowym w rozumieniu prawa celnego (art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego).
Przewóz towarów czy też podróżnych przez granicę nie należy do zadań statku typu pogłębiarka. W trakcie wykonywania zadań, do których pogłębiarka jest przeznaczona transportowany jest grunt, urobek pogłębiarski, materiały budowlane oraz ludzie, jednakże wynika to z przeznaczenia tego statku, a więc jego podstawowej funkcji. Wyłącznie z faktu zarejestrowania statku w rejestrze okrętowym nie można wywodzić, tak jak czyni to Skarżąca, iż każdy statek staje się automatycznie środkiem przewozowym w rozumieniu prawa celnego. To bowiem czy dany statek jest środkiem przewozowym w rozumieniu tego prawa (art. 190 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), zależy od jego cech charakterystycznych, od wykonywania zadań do jakich został przeznaczony oraz funkcji zdeterminowanych jego budową konstrukcyjną. Mając to na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że pogłębiarka "Inż. Stefan Łęgowski" nie jest środkiem przewozowym w rozumieniu prawa celnego.
Do zastosowania art. 190 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego wymagane jest ustalenie, że statek przewozi towary lub podróżnych, natomiast zasadnie Sąd I instancji przyjął, że pogłębiarka "Inż. Stefan Łęgowski" ze względu na jej funkcję, przewozi jedynie materiały będące wynikiem wykonywanych przez nią zadań oraz ludzi nie będących podróżnymi.
Z tej przyczyny przepis art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego nie ma w tej sprawie zastosowania, skoro funkcją pogłębiarki jak wskazano wyżej nie jest przewóz towarów lub podróżnych, tym samym pozostałe zarzuty Skarżącej dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu, a w szczególności odnoszące się do pozostałych elementów jako warunków zastosowania tego przepisu w celu zwolnienia podmiotu od cła, są w tej sprawie bezprzedmiotowe.
Nieuzasadniony jest więc zarzut Spółki naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 190 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 210 Kodeksu celnego, wiąże się ściśle z zarzutem poprzednim przytoczonym w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie przywóz paliwa żeglugowego przez pogłębiarkę na polski obszar celny nie podlegał zwolnieniu od cła, tym samym miały w sprawie zastosowanie przepisy prawa celnego dotyczące wprowadzenia towarów na polski obszar celny, a w dalszej konsekwencji przepis art. 210 Kodeksu celnego dotyczący powstania długu celnego.
Uznanie, iż w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 190 § 1 pkt 18 Kodeksu celnego, skutkuje stwierdzeniem Sądu, że do danego stanu faktycznego organy celne, a później Sąd I instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 210 Kodeksu celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał właściwej wykładni przepisu art. 210 Kodeksu celnego. Skarżąca zarzuca, iż dla stwierdzenia nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, niezbędna jest wiedza wprowadzającego ten towar o przekroczeniu tej granicy, gdyż tylko wówczas możliwe jest wykonanie obowiązków określonych w przepisach art. 36, 37 i 39 Kodeksu celnego, natomiast wiedzy takiej Strona nie posiadała.
Zarzuty Skarżącej co do braku wiedzy o tym, że dokonano tankowania paliwa żeglugowego poza polskim obszarem celnym oraz "niezamierzonego, przypadkowego zdryfowania okrętu" poza ten obszar, a w związku z tym niewiedza o spoczywających na Spółce obowiązkach wynikających z przepisów prawa celnego, nie znajdują uzasadnienia. W dniu 23 kwietnia 2000 r. skarżąca Spółka, będąca armatorem pogłębiarki "Inż. Stefan Łęgowski", faktycznie przekroczyła granicę państwa (okoliczność niesporna w sprawie) dokonała zakupu 250 ton paliwa żeglugowego od zagranicznego dostawcy, poza polskim obszarem celnym. Zakupione paliwo sprowadzono na polski obszar celny, nie wywiązując się z obowiązków określonych w art. 36, 37 i 39 Kodeksu celnego.
Podnoszony przez Skarżącą argument, iż nie miała świadomości przekroczenia granicy, czego wynikiem było nie zastosowanie wskazanych przepisów Kodeksu celnego, nie został uwzględniony zarówno przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej jak i Sąd I instancji jako pozbawiony wiarygodności.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela to stanowisko w sytuacji, gdy Skarżąca nie kwestionuje, iż pobierała paliwo na podstawie wcześniej zawartej umowy (zamówienie), czyli transakcja i miejsce jej realizacji było zaplanowane, zaś absolutnie nie jest wiarygodne, iż profesjonalista (kapitan statku) nie dostrzegł, iż wykonanie umowy (tankowanie) odbywa się już poza granicami państwa.
Powoływanie się na brak świadomości Skarżącej o spoczywających na niej obowiązkach wynikających z tych przepisów nie może stanowić uzasadnienia dla niewywiązania się z ich dopełnienia. Spółka jednocześnie nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, a później sądowego, że obowiązek dokonania zgłoszenia przedmiotowego paliwa spoczywał na sprzedającym to paliwo dostawcy zagranicznym. Rezultatem takiego działania Skarżącej było prawidłowe uznanie przez organy celne oraz Sąd I instancji, powstania długu celnego na podstawie art. 210 Kodeksu celnego, gdyż naruszono obowiązujące na polskim obszarze celnym przepisy celne dotyczące wprowadzenia towarów na ten obszar. Oznacza to, iż dokonano nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom przewozowym.
Zarzut skargi kasacyjnej niezastosowania przez Sąd przepisu art. 212 § 4 Kodeksu celnego tak samo jak zarzut naruszenia art. 190 § 1 pkt 1 jest w tej sprawie bezprzedmiotowy, gdyż przedmiotowe paliwo nie jest zwolnione od cła.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. W związku z tym, na podstawie art. 181, 183 § 1, 184 oraz art. 204 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji.