Uzasadnienie
W Y R O K
W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 26 sierpnia 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:
|Przewodniczący |Sędzia NSA |Maria Myślińska |
|Sędziowie NSA |Urszula Raczkiewicz (spr) |
| |Hanna Szafrańska-Falkiewicz |
|Protokolant |Marlena Chmielewska | po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt SA/Bd 2283/03 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 30 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego skargę kasacyjną oddala
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 03 marca 2004 r. sygn. akt SA/Bd 2283/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 30 maja 2003 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu nr [...] z dnia 22 marca 2002 r. wydaną po wznowieniu postępowania, w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego. Sąd uznał za miarodajny ustalony przez organy celne następujący stan faktyczny:
Dyrektor Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 14 czerwca 1999 r. nr [...] uznał dokonane przez M. S. zgłoszenie o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonego z Belgii samochodu osobowego marki Volkswagen Golf rok produkcji 1998 za nieprawidłowe, gdyż stwierdził, że wynikająca z załączonej faktury, wystawionej przez belgijską firmę CARS Nr 1, cena sprzedaży samochodu wynosząca 105.000 BEF jest zaniżona i określił kwotę długu celnego, posługując się metodą określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Decyzja ta stała się ostateczna.
Polskie służby celne wnioskiem nr [...] zwróciły się do belgijskiej administracji celnej o weryfikację, między innymi w firmie CARS Nr 1 nv, wystawionej przez tę firmę na M. S. faktury nr [...] z dnia 9 czerwca 1999 r. Pismem z dnia 30 października 2001 r. belgijskie Ministerstwo Finansów Administracja Ceł i Akcyz przesłało raport z przeprowadzonego dochodzenia, z którego wynikało, że niektóre samochody zakupione w Belgii w wymienionej firmie zostały sprowadzone do Polski na podstawie fałszywych faktur i dotyczy to także samochodu zakupionego przez M. S.. Do raportu dołączono poświadczone za zgodność kopie faktur handlowych oraz dokumentów wywozowych EU1 T2, w tym także kopię faktury nr 10613 z dnia 9 czerwca 1999 r. i karty Nr 3 dokumentu wywozowego EU1 T2 nr [...], na podstawie którego sporny samochód opuścił Belgię. Z obydwu tych dokumentów wynika, że samochód został sprzedany za kwotę 246.000 BEF, a nie za kwotę 105.000 BEF, zadeklarowaną przez stronę. W związku z tym, Dyrektor Urzędu Celnego w Toruniu, po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 04 lutego 2002 r., wydał decyzję z dnia 22 marca 2002 r. uchylającą decyzję w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, ustalił na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartość celną samochodu w kwocie 246.000 BEF i określił kwotę długu celnego w podwyższonej wysokości, wynoszącej 8851,20 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania M. S. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że ujawnione podczas czynności sprawdzających i nadesłane przez belgijską administrację celną dowody w postaci zaksięgowanej u eksportera faktury nr 10613 na kwotę 246.000 BEF oraz belgijski dokument wywozowy nr 001806, w którym wartość towaru określono także na tę kwotę, nie stwarzają podstaw do podważania ich autentyczności. Importer, poddając w wątpliwość ich wiarygodność, nie przedstawił dowodów, że dokumenty te nie dotyczą go. Organ odwoławczy wskazał, że z treści odpowiedzi udzielonej przez administrację celną Belgii wynika, iż w branży handlu samochodami płatności dokonywane są gotówką i bez sprawdzania tożsamości kupujących oraz że, wobec zgromadzonych dowodów, wynik przesłuchania osoby, dokonującej zakupu pojazdu w Belgii, nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, gdyż organ celny nie ma wątpliwości co do tego, że importerem samochodu jest M. S..
Na skutek skargi M. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, właściwy w sprawie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, z zm.), oddalając skargę stwierdził, że organy celne skorzystały z pomocy belgijskich służb celnych na podstawie Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (zał. do Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38), w którym określono, iż strony umowy udzielają sobie wzajemnej pomocy w sposób i na warunkach określonych przedmiotowym protokołem. W wyniku wykonania wniosku o udzielenie pomocy prawnej, przy którym skierowano do weryfikacji także fakturę złożoną przez skarżącego, belgijska administracja celna nadesłała raport stwierdzający, że część nadesłanych do porównania faktur jest fałszywa, załączyła potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie prawdziwych faktur oraz dokumentów eksportowych. Wśród tych dokumentów znalazły się także faktura firmy CARS Nr 1 z dnia 9 czerwca 1999 r. określająca cenę przedmiotowego samochodu na kwotę 246.000 BEF oraz SAD, będący w posiadaniu sprzedawcy, zawierający także tę cenę i potwierdzający wywóz towaru za granicę.
Zdaniem sądu administracyjnego, organy celne miały uzasadnione podstawy do odmówienia wiarygodności danym, wynikającym z faktury przedłożonej przez importera i uznania za wiarygodną wartości transakcyjnej, wynikającej z raportu belgijskich służb celnych i załączonych doń dokumentów. Raport belgijskich służb celnych jest zagranicznym dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania autentyczności, stanowiąc dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Można obalić domniemanie prawdziwości przysługujące dokumentom urzędowym, przeprowadzając zarówno dowód przeciwko jego treści jak i przeciwko temu, że pochodzi od właściwego organu, lecz skarżący dowodu takiego przeprowadzić nie zdołał. Skarżący nie posiada żadnego dowodu, potwierdzającego zapłatę, a zasady staranności i przezorności przemawiają za tym, by otrzymać pokwitowanie za zapłacone pieniądze. Brak potwierdzenia wpłaty przemawia za prawdziwością ustaleń dokonanych przez belgijską administrację celną.
Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wyjaśnia wszystkie okoliczności sprawy istotne z punktu widzenia zastosowanej normy prawa materialnego, a dokonana przez organy celne ocena materiału dowodowego nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów. Nie doszło do naruszenia art. 180 Ordynacji podatkowej, dalej o. p., a proponowane przez skarżącego czynności dowodowe nie są konieczne, są luźno związane z przedmiotem dowodzenia, przy uwzględnieniu wagi dokumentu, prowadzą raczej do wykazania, że istniał motyw fałszowania dokumentacji księgowej sprzedającego, a nie, że sprzedający takiego fałszerstwa faktycznie dokonał. Sąd podzielił pogląd organów celnych, że firma belgijska nie mogła czerpać korzyści z zawyżania fakturowej ceny samochodu, bowiem przeczy temu konstrukcja podatku od towarów i usług. Wskazał, że to skarżący miał interes faktyczny w zaniżeniu wartości celnej towaru.
Sąd stwierdził ponadto, że organy celne zasadnie przyjęły, iż brak było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej oraz że właściwa jest stawka autonomiczna.
M. S. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo naruszenia art. 122, art. 180 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że Sąd I instancji nadał raportowi belgijskich służb celnych walor niepodważalności stwierdzając, że przedstawiony raport władz celnych Belgii wraz z załączonymi dokumentami są wystarczającymi dowodami. Stwierdził, że pomijanie dowodów przedstawianych przez stronę narusza podstawowe zasady postępowania oraz że nie sposób stwierdzić, że zgłoszone przez stronę dowody w postaci wyników umorzonego postępowania prokuratorskiego, w sprawie posługiwania się sfałszowaną fakturą, przesłuchanie świadka, który fizycznie odbierał samochód i dokumenty od belgijskiego sprzedawcy, a także wniosek o ustalenie, że sprzedawca belgijski miał interes prawny w zaksięgowaniu faktury, opiewającej na wyższą kwotę, nie mają znaczenia dla sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie.
Zdaniem organu celnego, zasadnie sąd orzekający uznał, że działania organów celnych były zgodne z prawem i nie naruszały prawa materialnego i procesowego. Powołane w wyroku przepisy kodeksu celnego, jak i umowy międzynarodowej, w tym Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zostały właściwie zastosowane. Organy celne, w ramach swobodnej oceny dowodów, ustaliły prawidłowo wartość celną przedmiotowego pojazdu samochodowego na podstawie nadesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów, a stanowisko organów celnych zostało potwierdzone w zaskarżonym wyroku.
Skoro zatem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne i przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ celny wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawy skargi kasacyjnej są wyłącznie natury procesowej, w ramach art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p. s. a.) i sprowadzają się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt.1 lit c) p. s. a. w ten sposób, że według skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchybił obowiązkowi kontroli, bowiem nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne zasad postępowania dowodowego, zawartych w art. 122, 180 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej, dalej: o. p., przez co nie ocenił prawidłowo zasadności wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego i dalszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji błędnie ustalił stan faktyczny.
Stwierdzić więc należy, że zebranie całego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, to zebranie dowodów, dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ celny w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Jak przyjął sąd orzekający za organami celnymi – faktem mającym znaczenie dla ustaleń prawnych była wartość celna towaru sprowadzonego przez skarżącego. Organ celny uzyskał w ramach przeprowadzonej weryfikacji dokumenty od belgijskich służb celnych w postaci raportu, faktury i dokumentu eksportowego. Dokumenty te dotyczyły samochodu importowanego przez skarżącego, który przy zgłoszeniu celnym posługiwał się dokumentami o innej treści, tj. wskazującymi cenę niższą niż wynikało to z dokumentów pochodzących od eksportera. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, że dokumenty uzyskane w ramach międzynarodowej pomocy prawnej nie są wiarygodne, nie zostały poparte żadnym dowodem lub twierdzeniem, które by uprawdopodobniło tego rodzaju zarzuty w sposób przekonywujący.
Nadmienić należy, że zasadnie faktura eksportera uznana została przez sąd jako wiarygodny dokument handlowy, bowiem spełnia wszystkie wymogi przewidziane dla takiego dokumentu, jak miejsce i datę wystawienia, nazwę i adres firmy sprzedającego oraz kupującego, określenie przedmiotu transakcji, cenę za towar.
Kwestionowany przez stronę raport belgijskiej administracji celnej opisuje wyniki weryfikacji przesłanych przez stronę polską dokumentów i wyniki te nie zostały przez stronę skutecznie podważone. Problem faktur i ich autentyczności dotyczy nie tylko tej faktury, lecz wielu faktur na sprowadzone wówczas samochody, które różnią się ceną na nich uwidocznioną. Przedstawiona przez służby celne faktura pochodząca od belgijskiego eksportera stanowi poświadczony odpis z oryginału, co jest zgodne z treścią art. 8 Protokołu nr 6 Porozumienia do Układu Europejskiego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku nie naruszono art.145 § 1 pkt.1 p. s. a. przez niedostrzeżenie naruszenia w zaskarżonej do tego Sądu decyzji przepisów art. 122, 180 § 1 i 188 ustawy - Ordynacja podatkowa, bo przepisy te naruszone nie zostały.
Sąd orzekający słusznie podniósł, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło dowody świadczące o wyższej cenie transakcyjnej sprowadzonego towaru. Stwierdzić należy, że skarżący w skardze kasacyjnej skutecznie ich nie podważył. Ograniczenie się przez Sąd przy ustalaniu ceny importowanego pojazdu wyłącznie do dokumentów przedstawionych przez belgijskie służby celne nie narusza w niniejszej sprawie zasady prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa). Stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wyczerpująco wyjaśniło okoliczności sprawy, a wnioskowane dowody są luźno związane z przedmiotem dowodzenia(art. 188 ustawy – Ordynacja podatkowa), mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Jakkolwiek uzasadnienie tego stanowiska nazbyt jest ogólne, to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a z samą oceną Sądu należy się zgodzić. Niewątpliwie bowiem wniosek dowodowy powtórzony w skardze kasacyjnej, a mianowicie domaganie się ustalenia, że eksporter miał "interes prawny" w zaksięgowaniu faktury o wyższej wartości, nie tylko że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ale świadczy także o tym, że autor skargi kasacyjnej używa prawnej terminologii, której znaczenia nie rozumie. Dowód z akt umorzonego postępowania karnego w sprawie o sfałszowanie faktury jest nieprzydatny o tyle, że postępowanie karne ma inny cel, a z faktu jego umorzenia nie da się wyprowadzić wniosków co do wartości celnej samochodu. Oferowany przez skarżącego dowód z przesłuchania świadka, który zdaniem strony "fizycznie odbierał samochód od belgijskiego sprzedawcy oraz dokumenty", zarówno organy administracji jak i Sąd zasadnie uznały za nieprzydatny, jeśli zważyć, że w dokumentacji eksportera nie zachowuje się nazwisk osób, które stawiły się w związku z transakcją, a cała dokumentacja wystawiona jest na nazwisko skarżącego. Nie było celem prowadzonego przez organy administracji postępowania dowodowego ustalenie wszystkich okoliczności transakcji, a tylko tych, które dotyczą okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Oferowane przez skarżącego dowody okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie dotyczyły, stąd też zarzut niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia art. 180 o. p. nie jest uzasadniony także.
Z powyższego wynika, że zarzuty skargi kasacyjnej nie maja usprawiedliwionych podstaw i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił.