Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2004 r. sygn. akt 6 II SA 1212/02, po rozpoznaniu skargi F.S. Z. "P." Sp. z o.o. w W., F. K. "P." S.A. w Ł., J. Z. C. G. "P." S.A. w J., F. O. K. "P. S.A. w Ł., F. K. "P." Sp. z o.o. w Ś., O. Z. C. G. "P." w O., K. Z. C. G. "P." Sp. z o.o. w K., P. C. G. "P." S.A. w Ś. na decyzję Kolegium Orzekającego Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...], w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "POLLENA" (nr rej. R-118569), uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. Nr [...] oddaliło wniosek wyżej wymienionych spółek oraz P. Z. C. G. "P." Sp. z o.o. w P. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "POLLENA" nr rej. R-118569 udzielonego decyzją tego urzędu na rzecz spółki C. – Spółka Akcyjna w W. w dniu 23 lutego 2000 r. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że prawo z rejestracji znaku towarowego może być w myśl przepisu art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. (Dz.U. Nr 5, poz.
- o znakach towarowych unieważnione w całości lub w części, jeżeli przy rejestracji znaku nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w przepisach art. 4, 6-9 i 32 tej ustawy. W myśl art. 30 tej ustawy z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Dlatego o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić tylko taki podmiot, który wykaże, że rejestracja znaku narusza jego prawa (uprawnienia) przyznane mu przepisami ustawowymi. Ochrona zaś tych praw wynika z przepisu art. 23 i 24 w związku z art. 42 Kodeksu cywilnego i postanowień art. 8 Konwencji Paryskiej.
Kolegium Orzekające UP uznało, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku POLLENA nr R-118569. Zdaniem Kolegium Orzekającego UP, prawo z rejestracji znaku POLLENA nr R-118569 nie narusza żadnych praw wnioskodawców, ani ustawowych, ani wynikających z natury gospodarczej np. produkcji, czy prawa do nazwy firm, w których występuje wyraz POLLENA. W ocenie Kolegium Orzekającego UP, wszyscy wnioskodawcy (9 podmiotów gospodarczych) w myśl § 2 Regulaminu używania wspólnego słownego znaku towarowego POLLENA nr R-101 posiadają legalnie prawo użytkowania znaku POLLENA do 2007 r. zarówno w nazwie przedsiębiorstw, jak i na towarach, czyli, że ich interesy związane z używaniem znaku POLLENA są zabezpieczone. Obawa, że rejestracja znaku może ograniczyć to prawo jest, zdaniem Kolegium Orzekającego UP, przedwczesna.
W dniu 26 kwietnia 2001 r. wnioskodawcy z wyjątkiem P. Z. C. G. "POLLENA" Sp. z o.o. w P., wnieśli odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, wnosząc o uchylenie decyzji. Odwołanie to zostało przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania na podstawie art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.).
W odwołaniu – skardze podniesiono, że krąg podmiotów uprawnionych z rejestracji R-101 oraz R-118569 jest różny, co pozwala na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 1985 r. o znakach towarowych. W ocenie skarżących rejestracja R-101 stanowi formalną przeszkodę dla rejestracji R-118569. Przeszkoda ta mogłaby zostać usunięta jedynie w przypadku wyrażenia zgody na rejestrację R-118569 ze strony wszystkich użytkowników znaku wspólnego POLLENA R-101, jednakże C. S.A. takiej zgody nie uzyskała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego z następującą argumentacją.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego słowno-graficznego POLLENA, są zatem przepisy ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że interes prawny powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego. W ocenie tego Sądu, skarżący w niniejszej sprawie wskazali przepisy prawa materialnego, które może naruszać decyzja o rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego POLLENA nr R-118569 udzielona na rzecz C. – Spółka Akcyjna, gdyż posiadanie przez skarżących praw z rejestracji znaku wspólnego POLLENA nr rej. R-101 dało im łącznie z C. – Spółka Akcyjna, wyłączność na używanie tego znaku w obrocie (art. 13 ust. 1 u.z.t. z 1985 r.). Zarejestrowanie przez C. – Spółka Akcyjna na swoją rzecz znaku słowno-graficznego POLLENA zagraża naruszeniem wyłączności skarżących na używanie tego znaku (chronioną art. 13 ust. 1 w związku z art. 32 i 33 powołanej ustawy) chociażby przez możliwość udzielania licencji przez C. S.A. innym podmiotom na używanie znaku POLLENA (art. 17 tej ustawy). W następstwie spornej rejestracji znaku słowno-graficznego POLLENA na rzecz C. S.A., skarżący mogą zostać pozbawieni kontroli nad używaniem tego znaku przez inne przedsiębiorstwa. Takie działanie naruszyło wyżej wymienione przepisy ustawy o znakach towarowych i postanowienia Regulaminu używania znaku wspólnego, który w żadnym z postanowień nie upoważnia którykolwiek z podmiotów – stron uprawnionych z rejestracji znaku wspólnego – do samodzielnego dysponowania tym prawem. Regulamin ten pomimo wskazania w § 1, iż podmiotem prawa z rejestracji znaku wspólnego jest C. S.A., a wymienione w § 2 inne podmioty są użytkownikami, nie tworzy w zakresie prawa dysponowania znakiem szczególnie uprzywilejowanej pozycji dla tej spółki, a wręcz w niektórych postanowieniach powoduje ograniczenie uprawnień wszystkich podmiotów (§ 2 ust. 3 oraz § 3) co do możliwości korzystania z chronionego znaku.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu, rejestracja zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem wspólnego znaku towarowego POLLENA R-101 jest przeszkodą dla rejestracji na rzecz jednego z podmiotów stron Regulaminu znaku towarowego słowno-graficznego POLLENA R-118569. Rejestracja znaku towarowego podobnego do znaku wspólnego może nastąpić jedynie na rzecz tego samego podmiotu opisanego w art. 32 u.z.t. z 1985 r. i w tym konkretnym przypadku, za zgodą wszystkich stron Regulaminu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący mają interes prawny we wnioskowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku słowno-graficznego na rzecz C. S.A.
Spółka C. S.A. z siedzibą w Warszawie, reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi.
Skarga kasacyjna zarzuca wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, to znaczy przepisu art. 28 – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie przesłanki bezpośredniości interesu prawnego oraz niewłaściwą ocenę zastosowania wszystkich przesłanek interesu prawnego w związku z postanowieniami Regulaminu używania wspólnego znaku towarowego "POLLENA" (R-101), oraz błędną wykładnię art. 32, 33 i 35 w związku z art. 13 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), jak też postanowień powyższego Regulaminu, poprzez uznanie, że prawo z rejestracji wspólnego znaku towarowego stanowi przeszkodę w uzyskaniu przez uprawnionego z rejestracji wspólnego znaku towarowego, indywidualnego znaku towarowego podobnego do tego znaku, oraz że przesłanką uzyskania prawa z rejestracji znaku podobnego do wspólnego znaku towarowego jest zgoda podmiotów uprawnionych do używania znaku wspólnego na podstawie regulaminu używania tego znaku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna odpowiada w zakresie jej dopuszczalności wymaganiom określonym w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Wprawdzie powołanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 28 k.p.a. jest bezprzedmiotowe – ustawa p.p.s.a. nie odsyła bowiem do stosowania przed sądem administracyjnym przepisów k.p.a. – jednakże do uznania niniejszej skargi kasacyjnej za dopuszczalną wystarczające jest powołanie zarzutu naruszenia przez ten Sąd przepisów art. 32, 33 i 35 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) oraz przepisów Regulaminu używania wspólnego znaku towarowego "POLLENA" z 5 października 1999 r., zwanego dalej Regulaminem.
W skardze kasacyjnej C. S.A. zarzuciła błędną wykładnię powyższych przepisów przyjętą w zaskarżonym wyroku poprzez uznanie, że prawo z rejestracji wspólnego znaku towarowego stanowi przeszkodę w uzyskaniu, przez uprawnionego z rejestracji wspólnego znaku towarowego, indywidualnego znaku towarowego podobnego do tego znaku oraz że przesłanką uzyskania prawa z rejestracji znaku podobnego do wspólnego znaku towarowego jest zgoda podmiotów uprawnionych do używania znaku wspólnego na podstawie Regulaminu używania tego znaku.
Uzasadnienie powyższych zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do kwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjętego w zaskarżonym wyroku, że skarżący mają interes prawny do zgłaszania żądania o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "POLLENA" nr R-118569 udzielonego decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. na rzecz C. S.A., a następnie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję odmawiającą tego unieważnienia.
To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odmienne od przyjętego w zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego, przesądziło bowiem o uwzględnieniu skargi i uchyleniu tej decyzji zaskarżonym wyrokiem.
Brak jest podstaw do uwzględnienia niniejszej skargi kasacyjnej. Powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do istnienia po stronie skarżących interesu prawnego w tej sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji przedmiotowego znaku towarowego, mimo błędnego powołania przez Sąd przepisów u.z.t. z 1985 r. i Regulaminu z 1999 r., jest w pełni trafne. Należy bowiem mieć przede wszystkim na uwadze historię aktualnego wspólnego słownego znaku towarowego "POLLENA" nr R-101, wynikającą z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy. Pierwotnie był to znak towarowy indywidualny zarejestrowany za nr 42018 dnia 9 kwietnia 1960 r. na rzecz F. K. "L." Przedsiębiorstwa Państwowego w P. (k-29-30 akt administracyjnych Urzędu Patentowego....... R-118569) na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz.U. Nr 39, poz. 384 ze zm.). Następnie Przedsiębiorstwo to w 1967 r. dokonało cesji tego znaku towarowego, przenosząc prawa z jego rejestracji na rzecz Z. P. C. G. w W. (k-28 powyższych akt Urzędu Patentowego), po czym na wniosek tego Zjednoczenia z dnia 13 czerwca 1967 r. został zarejestrowany dnia 7 lipca 1967 r. z prawem pierwszeństwa od dnia 13 czerwca 1967 r. znak towarowy wspólny "POLLENA" za nr 101 na rzecz tegoż Z. P. C. G. w W. jako zjednoczenia przedsiębiorstw państwowych, a następnie na jego następcę prawnego "C." C.I.-E.C. Sp. z o.o. jako przedsiębiorstwa handlu zagranicznego (k. 4-6 ww. akt Urzędu Patentowego) od dnia 27 września 1967 r. (kserokopia decyzji Urzędu Patentowego w aktach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 6 II SA 1212-1219/02). Nastąpiło to pod rządami ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 14, poz. 73). Następnie C. I.-E. C. Sp. z o.o. została przekształcona uchwałą Zgromadzenia Wspólników z dnia 30 maja 1995 r. w spółkę akcyjną "C." S.A. w W. Z powyższego wynika, że przedmiotowy wspólny słowny znak towarowy "POLLENA" nr rej. 101 z datą pierwszeństwa od dnia 13 czerwca 1967 r. został zarejestrowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 14, poz. 73). Stosownie do art. 35 ust. 1 tej ustawy, jako wspólne znaki towarowe mogły być rejestrowane znaki towarowe zgłoszone przez zjednoczenia przedsiębiorstw państwowych, organizacje gospodarcze łączące przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielcze i inne oraz związki spółdzielcze. Z art. 35 ust. 2 tej ustawy wynika zaś, że uprawnienia do oznaczania towarów zarejestrowanych wspólnymi znakami towarowymi przysługiwały wyłącznie zarówno powyższym organizacjom gospodarczym, jak i zrzeszonym w nich przedsiębiorstwom, spółdzielniom i innym jednostkom gospodarczym. Przepisy tej ustawy dotyczące wspólnych znaków towarowych nie odsyłały do regulaminu ustalanego przez daną organizację gospodarczą o zasadach używania znaku wspólnego przez tę organizację i zrzeszone w niej podmioty gospodarcze. Uprawnienia każdego z tych podmiotów do oznaczania towarów zarejestrowanych wspólnym znakiem zostały wprost zapisane w art. 35 ust. 2 tej ustawy. Z treści tego przepisu w połączeniu z art. 7 ust. 1 tej ustawy wynika, że podmiotami prawa z rejestracji wspólnego znaku towarowego była zarówno organizacja gospodarcza zrzeszająca inne podmioty gospodarcze, jak i każdy z tych podmiotów.
Powołana ustawa z dnia 28 marca 1963 r. została uchylona z dniem 1 lipca 1985 r. przez ustawę z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). Jednakże art. 59 ustawy z 1985 r. stanowił, że prawa z rejestracji znaków towarowych istniejące w dniu wejścia jej w życie (1 lipca 1985 r.) pozostają w mocy. Według zaś art. 60 ust. 1 ustawy z 1985 r. do stosunków prawnych powstałych w związku z rejestracją znaków towarowych przed 1 lipca 1985 r. zastosowanie mają, z wyjątkami określonymi w ust. 2, które w niniejszej sprawie nie występują, przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z 1963 r. Natomiast według art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.) zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych przed wejściem w życie tego prawa, tj. przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z powyższych przepisów wynika więc, że zdolność ochronną znaków towarowych, w tym wspólnych, zarejestrowanych na podstawie ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 14, poz.
- ocenia się według przepisów tej ustawy.
Jak to już wyżej podniesiono, z art. 35 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 28 marca 1963 r. wynika, że podmiotem prawa z rejestracji wspólnego znaku towarowego jest nie tylko organizacja gospodarcza zrzeszająca inne podmioty gospodarcze, lecz także każdy z tych podmiotów. W konsekwencji także każdy z tych podmiotów gospodarczych ma interes prawny w sprawie dotyczącej zdolności ochronnej wspólnego znaku towarowego. Wprawdzie art. 36 tej ustawy stanowi, że do występowania z roszczeniami i skargami z powodu naruszania praw z rejestracji wspólnego znaku towarowego uprawnione są tylko organizacje gospodarcze zrzeszające inne podmioty gospodarcze, lecz z przepisu tego nie wynika aby pozbawiał on te podmioty interesu prawnego do brania udziału w takim postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. W żadnym zaś razie przepis ten nie dotyczy sytuacji, gdy naruszania praw tych podmiotów, wynikających z rejestracji wspólnego znaku towarowego, dopuszcza się organizacja gospodarcza zrzeszająca te podmioty, w szczególności poprzez zarejestrowanie podobnego znaku towarowego na swoją rzecz jako znaku indywidualnego bez zgody podmiotów zrzeszonych.
W niniejszej sprawie ocenę interesu prawnego skarżących w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "POLLENA" nr R-118569 jako znaku indywidualnego na rzecz "C." S.A. należy zatem dokonywać, poprzez art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej oraz art. 59 i 60 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych. W świetle tego co wywiedziono wyżej, skarżący mają na podstawie art. 35 ust. 2 tej ostatniej ustawy interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji tego znaku indywidualnego i do udziału w tym postępowaniu.
W rezultacie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, prowadzące do uwzględnienia skargi w tej sprawie, jest zgodne z przepisami prawa mającymi zastosowanie w tej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 204 pkt 2 tej ustawy.