Postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., GZ 110/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 listopada 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002r. [...]

Sprawa

w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych p o s t a n a w i a: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek R. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 15 listopada 2002 r. Nr [...] z następującym uzasadnieniem. Decyzją ostateczną z dnia 15 listopada 2002 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zgorzelcu wymierzył cło przywozowe w kwocie 1.565,50 zł oraz obliczył odsetki za zwłokę w wysokości 165,40 zł, obciążając solidarnie trzy podmioty - wśród nich "[...]". Dnia 18 marca 2004 r. R. S. złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji i jednocześnie, powołując się na art. 252 § l Ordynacji podatkowej, wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania opisanej decyzji, a po rozpatrzeniu zażalenia R. S. postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr [...] W dniu 2 czerwca 2004 r. R. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe postanowienie, w której złożył wniosek o "wstrzymanie wykonania skarżonego postanowienia". Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołując się do art. 61 § l i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ustalił, że ze sformułowań zawartych w skardze wynika, iż przedmiotowy wniosek oparty został na końcowej części przepisu art. 61 § 3 powołanej ustawy i dotyczy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002 r. w przedmiocie wymiaru cła. Sąd podniósł, że na tle orzecznictwa sądowego ukształtował się pogląd, że powodem wstrzymania wykonania aktu może być prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącej stronie niepowetowanej szkody na skutek wykonania aktu, który następnie przez tenże sąd zostałby wzruszony w wyniku uwzględnienia skargi. W niniejszej sprawie skarżący stwierdził ogólnikowo, iż omawiane zagrożenie występuje, nie wykazał wszakże, że takie niebezpieczeństwo w jego przypadku realnie zachodzi, nie przytoczył żadnych konkretnych okoliczności na poparcie swego wniosku poza argumentacją odnoszącą się wyłącznie do zarzutów skargi w zakresie wykazania niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji określającej kwotę długu celnego. Przede wszystkim nie przedstawił i nie udokumentował swojej sytuacji finansowej oraz majątkowej i brak ten uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności, czy - jak utrzymuje skarżący - z racji ciążącej powinności zapłaty kwoty długu celnego może dojść do ogłoszenia upadłości firmy i likwidacji miejsc pracy. Podkreślić należy, iż wykonanie decyzji określającej dług celny powoduje określone konsekwencje finansowe dla strony, jednakże nie zawsze ta okoliczność łączy się z powstaniem nieodwracalnych skutków, wyrządzeniem znacznej szkody, zwłaszcza gdy kwota należności przypadającej do zapłaty z tego tytułu jest niewielka w stosunku do zdolności płatniczych i kondycji ekonomicznej zobowiązanego. Istotnym przy tym jest fakt, że przedmiotem sporu są świadczenia pieniężne, a więc z natury rzeczy świadczenia odwracalne, podlegające ewentualnemu zwrotowi wraz z odsetkami. Z tych względów sąd oddalił wniosek. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. S. [...] w Wyszkowie, powołując się na art. 194 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wniósł o zmianę lub uchylenie wymienionego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr [...] oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 15 listopada 2002 r. [...] W uzasadnieniu zażalenia podano, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji stwarza niebezpieczeństwo upadku firmy z uwagi na kumulację kosztów sądowych (wpis), zobowiązań wobec Skarbu Państwa oraz kosztów prowadzenia bieżącej działalności w wysokości 288.758 zł. Zapłata należności celnych spowoduje zwolnienie pracowników, zmniejszenie podatków odprowadzanych do Skarbu Państwa, osłabienie finansowej kondycji firmy, natychmiastową wymagalność pobranych kredytów, co jest równoznaczne z likwidacją firmy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, co oznacza, że w myśl art. 183 § 1 cyt. ustawy NSA rozpoznaje sprawę w granicach zażalenia z wyjątkiem nieważności postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. Wniosek zawarty w pkt. 1 zażalenia dotyczący zmiany postanowienia nie znajduje uzasadnienia prawnego, gdy się zważy na określony w art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. sposób rozstrzygnięcia w przypadku uwzględnienia skargi, tj. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości lub części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał. Sąd administracyjny orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o ile jest spełniona ustawowa przesłanka w postaci możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Powyższe przesłanki wprawdzie zostały rozważone przez sąd, jednak treść wniosku zawartego w skardze oraz w zażaleniu wskazuje na to, że R. S. wnosił o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia (pkt 2 skargi) oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002 r. (uzasadnienie skargi i zażalenia). Tymczasem Sąd odniósł się wyłącznie do wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania wymienionej decyzji, aczkolwiek z art. 61 § 3 cyt. ustawy p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu, o którym mowa w § 1, a więc w tym wypadku zaskarżonego postanowienia – a o to m.in. wnosił skarżący. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. Ubocznie należy podnieść, że zaskarżone postanowienie sądu I instancji i zażalenie wyznaczyły zakres kognicji NSA wyłącznie do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wstrzymania aktu, ale przed rozstrzyganiem m.in. kwestii wpisu sądowego, czy też wstrzymania wykonania aktu w każdej sprawie, sąd winien w pierwszym rzędzie rozważyć dopuszczalność skargi na określony akt lub czynność w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a., w tym wypadku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji.

Skład

Sędzia NSA Maria Myślińska

Uzasadnienie

Postanowienie

Dnia 16 listopada 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:

Sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002r. Nr [...] w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych p o s t a n a w i a: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 418/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek R. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 15 listopada 2002 r. Nr [...] z następującym uzasadnieniem.

Decyzją ostateczną z dnia 15 listopada 2002 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zgorzelcu wymierzył cło przywozowe w kwocie 1.565,50 zł oraz obliczył odsetki za zwłokę w wysokości 165,40 zł, obciążając solidarnie trzy podmioty - wśród nich "F.H.U. [...]". Dnia 18 marca 2004 r. R. S. złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji i jednocześnie, powołując się na art. 252 § l Ordynacji podatkowej, wniósł o wstrzymanie jej wykonania.

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania opisanej decyzji, a po rozpatrzeniu zażalenia R. S. postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr [...]

W dniu 2 czerwca 2004 r. R. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe postanowienie, w której złożył wniosek o "wstrzymanie wykonania skarżonego postanowienia".

Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołując się do art. 61 § l i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ustalił, że ze sformułowań zawartych w skardze wynika, iż przedmiotowy wniosek oparty został na końcowej części przepisu art. 61 § 3 powołanej ustawy i dotyczy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002 r. w przedmiocie wymiaru cła.

Sąd podniósł, że na tle orzecznictwa sądowego ukształtował się pogląd, że powodem wstrzymania wykonania aktu może być prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącej stronie niepowetowanej szkody na skutek wykonania aktu, który następnie przez tenże sąd zostałby wzruszony w wyniku uwzględnienia skargi.

W niniejszej sprawie skarżący stwierdził ogólnikowo, iż omawiane zagrożenie występuje, nie wykazał wszakże, że takie niebezpieczeństwo w jego przypadku realnie zachodzi, nie przytoczył żadnych konkretnych okoliczności na poparcie swego wniosku poza argumentacją odnoszącą się wyłącznie do zarzutów skargi w zakresie wykazania niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji określającej kwotę długu celnego. Przede wszystkim nie przedstawił i nie udokumentował swojej sytuacji finansowej oraz majątkowej i brak ten uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności, czy - jak utrzymuje skarżący - z racji ciążącej powinności zapłaty kwoty długu celnego może dojść do ogłoszenia upadłości firmy i likwidacji miejsc pracy. Podkreślić należy, iż wykonanie decyzji określającej dług celny powoduje określone konsekwencje finansowe dla strony, jednakże nie zawsze ta okoliczność łączy się z powstaniem nieodwracalnych skutków, wyrządzeniem znacznej szkody, zwłaszcza gdy kwota należności przypadającej do zapłaty z tego tytułu jest niewielka w stosunku do zdolności płatniczych i kondycji ekonomicznej zobowiązanego. Istotnym przy tym jest fakt, że przedmiotem sporu są świadczenia pieniężne, a więc z natury rzeczy świadczenia odwracalne, podlegające ewentualnemu zwrotowi wraz z odsetkami. Z tych względów sąd oddalił wniosek.

W zażaleniu na powyższe postanowienie R. S. [...] w Wyszkowie, powołując się na art. 194 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wniósł o zmianę lub uchylenie wymienionego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004 r. Nr [...] oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 15 listopada 2002 r. Nr [...]

W uzasadnieniu zażalenia podano, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji stwarza niebezpieczeństwo upadku firmy z uwagi na kumulację kosztów sądowych (wpis), zobowiązań wobec Skarbu Państwa oraz kosztów prowadzenia bieżącej działalności w wysokości 288.758 zł.

Zapłata należności celnych spowoduje zwolnienie pracowników, zmniejszenie podatków odprowadzanych do Skarbu Państwa, osłabienie finansowej kondycji firmy, natychmiastową wymagalność pobranych kredytów, co jest równoznaczne z likwidacją firmy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, co oznacza, że w myśl art. 183 § 1 cyt. ustawy NSA rozpoznaje sprawę w granicach zażalenia z wyjątkiem nieważności postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu.

Wniosek zawarty w pkt. 1 zażalenia dotyczący zmiany postanowienia nie znajduje uzasadnienia prawnego, gdy się zważy na określony w art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. sposób rozstrzygnięcia w przypadku uwzględnienia skargi, tj. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości lub części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał.

Sąd administracyjny orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o ile jest spełniona ustawowa przesłanka w postaci możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku gdyby akt lub czynność zostały wykonane.

Powyższe przesłanki wprawdzie zostały rozważone przez sąd, jednak treść wniosku zawartego w skardze oraz w zażaleniu wskazuje na to, że R. S. wnosił o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia (pkt 2 skargi) oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zgorzelcu z dnia 15 listopada 2002 r. (uzasadnienie skargi i zażalenia).

Tymczasem Sąd odniósł się wyłącznie do wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania wymienionej decyzji, aczkolwiek z art. 61 § 3 cyt. ustawy p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu, o którym mowa w § 1, a więc w tym wypadku zaskarżonego postanowienia – a o to m.in. wnosił skarżący.

Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. Ubocznie należy podnieść, że zaskarżone postanowienie sądu I instancji i zażalenie wyznaczyły zakres kognicji NSA wyłącznie do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wstrzymania aktu, ale przed rozstrzyganiem m.in. kwestii wpisu sądowego, czy też wstrzymania wykonania aktu w każdej sprawie, sąd winien w pierwszym rzędzie rozważyć dopuszczalność skargi na określony akt lub czynność w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a., w tym wypadku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2004 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji.