Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 7 maja 2021 r., sygn. akt I FNP 12/20

Uzasadnienie

1. 1. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
2. 1.1. Postanowieniem z 21 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2285/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. K. (dalej skarżący) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 października 2019 r., sygn. akt III SAB/Wa 20/19 w sprawie skargi skarżącego na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika organu podatkowego.
3. 2. Uzasadnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
4. 2.1. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny, przed przystąpieniem do oceny zasadności złożonego środka zaskarżenia wskazał, że w związku z treścią art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, bowiem zaskarżone nią postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowieniem kończącym postępowanie.
5. 2.2. Następnie odnosząc się do meritum sprawy, wskazał że ze względu na sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, jak i związanie granicami tego środka zaskarżenia (zarzuty jak i argumentacja powołana na ich poparcie pomijały znaczną część wywodów Sądu pierwszej instancji zwartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) Naczelny Sąd Administracyjnego przyjął, że prawidłowe było stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie posiadał legitymacji procesowej – interesu prawnego do złożenia skargi na bezczynność organu podatkowego w zakresie rozpoznania wniosku spółki (w której skarżący był byłym prezesem) o wyłączenie pracownika organu.
6. 3. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
7. 3.1. Skarżący, na podstawie art. 285a § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2020 r., sygn. akt: I FSK 2285/19 w całości i stwierdzenie że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 47 zd. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz uiszczonej opłaty skarbowej w kwocie 17 zł.
8. 3.2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie norm prawa materialnego Unii Europejskiej, tj. art. 47 zd. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. UE. C 326/291) w zw. z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przez ich niezastosowanie i niezapewnienie stronie skutecznego środka odwoławczego oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy wskutek wydania skarżonego orzeczenia w składzie nieznanym ustawie oraz bez przeprowadzania w celu jego rozpoznania rozprawy.
9. 3.3. Skarżący na okoliczność uprawdopodabniającą wyrządzenie mu szkody w kwocie 100 zł, spowodowanej wydaniem zaskarżonego postanowienia powołał się na dowód uiszczenia wpisu od rozpoznania skargi kasacyjnej, która to nigdy nie została w świetle przepisów rozpoznana i stwarza jedynie pozory istniejącego orzeczenia (sententia non existens).
10. 3.4. Skarżący podniósł, że wzruszenie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym zakresie w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe; brak jest ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, postanowienie kończące postępowanie nie może być zmienione lub uchylone, a ponadto zaskarżone postanowienie nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.
11. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
12. 4.1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2285/19 podlega odrzuceniu.
13. 4.2. W punkcie wyjścia wskazać należy, że w przypadku gdy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wnoszona jest od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezgodność z prawem musi dotyczyć norm prawa Unii Europejskiej i musi przybierać formę kwalifikowaną, tj. rażącego naruszenia prawa (art. 285a § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że skarga nie może dotyczyć każdego naruszenia prawa, ale tylko takiego, które polega na oczywistej i rażącej obrazie prawa, mającej elementarny i kwalifikowany charakter, niewymagającej głębszej analizy prawniczej. Naruszenie norm prawa Unii Europejskiej powinno przy tym dotyczyć konkretnej normy prawnej, która była stosowana w danej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie takiej normy musi mieć charakter rażący (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2017 r., sygn. akt I FNP 3/16 i z 12 maja 2017 r., sygn. akt I GNP 1/17; – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Innymi słowy, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna zawierać wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest rażąco niezgodne (art. 285e § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zauważyć także trzeba, że zgodnie z art. 285l ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadkach nieuregulowanych przepisami Działu VIIA tej ustawy, do postępowania wywołanego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Treść tego przepisu oznacza, że w postępowaniu tym ma odpowiednie zastosowanie art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

1. 4.3. Po tych uwagach o charakterze porządkującym odnotować należy, że skarżący w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2020 r., sygn. akt: I FSK 2285/19 zarzucił wyłącznie naruszenie art. 47 zd. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. UE. C 326/291) w związku z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

1. 4.4. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany zarzutami przytoczonymi w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, stwierdza, że podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 47 zd. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej nie dawał podstaw do uwzględnienia tej skargi. Nie było bowiem wystarczające przytoczenie przez skarżącego – jako podstawy skargi – przepisu art. 47 Karty praw podstawowych bez powiązania z przepisem prawa Unii Europejskiej, który był stosowany lub powinien być stosowany w sprawie ze skargi skarżącego na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika organu podatkowego.

1. 4.5. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i podziela je także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę wniesioną w obecnie rozpoznawanej sprawie (por. postanowienia z 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt I ONP 3/14, z 17 września 2020 r., sygn. akt I ONP 5/20, 20 lutego 2020 r., sygn. akt I ONP 6/19, 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II ONP 1/17 oraz z 23 lutego 2021 r., sygn. akt I ONP 6/20; dostępne – CBOSA).

1. 4.6. W powołanych wyżej postanowieniach Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jakkolwiek zgodnie z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r., w brzmieniu dostosowanym 12 grudnia 2007 r. w Strasburgu, która ma taką samą moc prawną jak Traktaty, to zakres zastosowania praw i zasad zawartych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej został uregulowany w jej art. 51 ust.
2. 1. Podkreślił przy tym, że stosownie do art. 51 ust. 1 Karty, prawa i zasady w niej określone są wiążące dla państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii.

W podanych wyżej postanowieniach zwrócono także uwagę na to, że w wyroku z 6 marca 2014 r. w sprawie C-206/13 (pkt 24) (opublikowany w elektronicznym Zbiorze Orzeczeń, Zbiór Orzeczeń - część ogólna), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że pojęcie stosowania prawa Unii w rozumieniu art. 51 Karty wymaga istnienia powiązania określonego stopnia z prawem Unii Europejskiej. Oznacza to, że co prawda Karta Praw Podstawowych jako prawo pierwotne jest częścią porządku prawnego Unii Europejskie, ale zarzut naruszenia postanowień tej Karty może być podnoszony tylko w sytuacji, gdy w sprawie mają zastosowanie lub powinny mieć zastosowanie inne niż Karta przepisy prawa Unii Europejskiej.

4.7. Reasumując: ponieważ w rozpoznawanej skardze o stwierdzenie z niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2020 r., sygn. akt I FSK 2285/19 nie wskazano, jakie przepisy prawa unijnego, z zastosowaniem których należało powiązać zarzut naruszenia art. 47 Karty, to skarga ta nie spełniała warunku formalnego, określonego w art. 285e § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie wskazano w niej bowiem norm prawa Unii Europejskiej w rozumieniu art. 285a § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którymi zaskarżone postanowienie jest rażąco niezgodne. Takim przepisami prawa unijnego bez wątpienia nie są bowiem przepisy art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

4.8. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285e § 1 pkt 3 i art. 285a § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

O zwrocie uiszczonego wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ryszard Pęk Arkadiusz Cudak Dominik Mączyński (sędzia NSA) (sędzia NSA) (sędzia WSA del.)