Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 97/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 grudnia 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Wywiedzioną od powyższego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1878/11.
W piśmie z dnia 21 października 2013 r. skarżący złożył na podstawie art. 285a § 1 w zw. z art. 285f § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego wyżej prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W piśmie zawierającym przedmiotową skargę strona przytoczyła podstawy skargi, ich uzasadnienie oraz przepisy prawa, z którymi zaskarżone orzeczenie jest w jej ocenie niezgodne, powołała również okoliczności mające przemawiać za uprawdopodobnieniem wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, jak również za tym, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Strona wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem skarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 97/10, podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 285a § 1 P.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątek od tej zasady określono w art. 285a § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego w wyjątkowych przypadkach, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Z powyższego wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i co do zasady przysługuje wyłącznie od tych orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, których zmiana lub uchylenie nie było i nie jest możliwe w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący przedmiotową skargę podziela pogląd (wyrażony m.in. w postanowieniach NSA: z 22 sierpnia 2012 r., I ONP 6/12, z 6 września 2012 r., I FNP 8/12, i z 25 października 2012 r., I FNP 4/12; także przez M. Romańską [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011, s. 1054; jak i J. Drachala, A. Wiktorowską, G. Rząsę [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 917 i n.), zgodnie z którym oznacza to, że skarga taka nie jest dopuszczalna, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy i strona skorzystała z tego środka, gdyż w takim przypadku zmiana lub uchylenie orzeczenia było możliwe.
Okoliczność, że środek odwoławczy nie został uwzględniony, nie może prowadzić do konstatacji, że zmiana lub uchylenie orzeczenia nie było w ogóle możliwe. Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż stronie od kwestionowanego na obecnym etapie postępowania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługiwała skarga kasacyjna. Co więcej, strona skorzystała z możliwości złożenia tego środka odwoławczego, a Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, uznał, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia. Wymaga podkreślenia w związku z tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może zastępować, wyprzedzać ani uzupełniać skargi kasacyjnej. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego skargę kasacyjną oddalono, dokonywałby po raz kolejny kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, którego zgodność z prawem była już badana w ramach postępowania kasacyjnego.
Należy też zwrócić uwagę, że wykładnia art. 285a § 1 P.p.s.a., dopuszczająca wnoszenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego została oddalona skarga kasacyjna, mogłaby prowadzić do podważenia oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i w konsekwencji obejścia art. 285a § 3 P.p.s.a., który dopuszcza wnoszenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w przypadku, gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm Unii Europejskiej. Inne rozumienie art. 285a § 1 i 3 P.p.s.a. podważałoby sens postępowania kasacyjnego, sugerując, że można byłoby najpierw zaskarżyć wyrok w drodze skargi kasacyjnej, a następnie - jeżeli skarga kasacyjna została oddalona - ponownie zaskarżyć ten sam wyrok w drodze skargi o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem, podnosząc w zasadzie bez ograniczeń wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Takie stanowisko nie znajduje usprawiedliwienia w świetle art. 285a § 1 P.p.s.a., zwłaszcza że gdyby celem ustawodawcy było doprowadzenie do tak szerokiego stosowania tego przepisu, dla osiągnięcia tego celu wystarczające byłoby zrezygnowanie w treści przepisu ze sformułowania "nie było i". Skutkowałoby to pozostawieniem wymogu skargi, zgodnie z którym "zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie jest możliwe", co obejmowałoby również przypadki, gdy wyrok WSA uprawomocnił się w rezultacie oddalenia skargi kasacyjnej.
W tej sytuacji należy przyjąć, że złożona w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest – wobec dokonanej wyżej wykładni przepisu art. 285a § 1 P.p.s.a. (który był podstawą złożenia tej skargi) w związku z § 3 tego artykułu – niedopuszczalna z uwagi na to, że w istocie zmiana lub uchylenie kwestionowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – jak podniesiono wyżej – było możliwe, a wyrok ten był już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem jego zgodności z prawem.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 285h § 2 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie uiszczonego wpisu od przedmiotowej skargi orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.