Uzasadnienie
- Wyrokiem z 3 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 646/11, Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Finansów, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1170/10, i oddalił skargę N. w B. (jednostka organizacyjna N. sp. j. w K.) na interpretację Ministra Finansów z 3 września 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
- Pismem z 2 maja 2012 r. strona złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku, wnosząc o stwierdzenie jego niezgodności z art. 9, art. 10 i art. 132 ust. 1 pkt b Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L Nr 347 poz. 1 ze zm., dalej "Dyrektywa 2006/112/WE".)
W uzasadnieniu pisma strona przedstawiła argumentację w zakresie wykładni przepisów unijnych i ich zastosowania w jej sytuacji prawnej wskazując, że Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku rażąco naruszył normy prawa UE, odmawiając samodzielności stronie skarżącej na gruncie podatku VAT.
Jednocześnie strona skarżąca wskazując, że jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzi rażącego naruszenia art. 9 i art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE, art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wniosła o:
- zawieszenie postępowania i wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w zakresie wykładni art. 17 ust. 2 i 6 VI Dyrektywy oraz art. 132 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE, ewentualnie
- uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o ile w sprawie wystąpiły zarzucane w skardze uchybienia przepisom postępowania.
Autor skargi wyraził stanowisko, że art. 285a § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.), dający prawo żądania stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia NSA, w sytuacji gdy orzeczenie to rażąco narusza normy prawa Unii Europejskiej, zobowiązuje Naczelny Sąd Administracyjny do badania z urzędu, czy stosowane przepisy prawa krajowego leżą w zakresie prawa unijnego i czy mogą to ostatnie naruszać. W tym zakresie - w ocenie strony - ustawodawca odstępuje od wymogu poniesienia szkody, a tym samym uznaje, że rażące naruszenie norm prawa UE powoduje szkodę, o której mowa w art. 285a § 3 u.p.p.s.a. Zdaniem skarżącej istotę szkody oddaje wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z 5 czerwca 2002 r., SNO 11/02, w którym wskazano, że argument nieponiesienia przez strony szkody (szkoda jednostki) jest argumentem słabszym od argumentu wypływającego z potrzeby poszanowania interesu publicznego – dobra wspólnego, które wyraża się, między innymi, w wiarygodności funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości oraz w pewności wypełniania przez sędziów obowiązków zgodnie z rotą ślubowania.
- W piśmie z 6 czerwca 2012 r. strona ponowiła argumentację zawartą w skardze, wskazując nadto, że skarżony wyrok ma określone konsekwencje przynoszące szkodę skarżącej, czego dowodem są odmowy prawa do zwrotu podatku nienależnie zapłaconego.
- Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.
W art. 285e § 1 u.p.p.s.a. ustawodawca określił szczególne wymogi, jakie powinna spełniać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wymogi te są elementami konstrukcyjnymi tej skargi, a zatem w przypadku ich niespełnienia skarga nie może podlegać sanacji poprzez ewentualne wezwanie strony do uzupełnienia powstałych tym zakresie braków. Jednym z tych wymogów jest, stosownie do art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a., uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy.
W niniejszej skardze autor jej wyraził pogląd, że w przypadku, o którym mowa w art. 285a § 3 u.p.p.s.a. ustawodawca odstąpił od wymogu poniesienia szkody. Z takim stwierdzeniem nie można się zgodzić. W tej kwestii wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny, chociażby w postanowieniu z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I FNP 5/11, stwierdzając, że element konstrukcyjny skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jakim jest wymieniony w art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, nie został ograniczony do skarg, o których mowa w art. 285a § 1 i 2 u.p.p.s.a. (a więc skarg dotyczących prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych). Sąd wskazał, że brak bezpośredniego wskazania na wyrządzenie szkody w normie art. 285a § 3 u.p.p.s.a. nie może prowadzić do odmiennych wniosków, gdyż wykładnia tego przepisu wyraźnie wskazuje, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako co do zasady niedopuszczalna, podlega zaostrzonym (a nie złagodzonym) wymogom względem takiej skargi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Na to, że wymóg wyrządzenia stronie szkody przez wydanie skarżonego orzeczenia obejmuje również skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazuje także art. 285d u.p.p.s.a., który jednoznacznie i bez różnicowania skarg ze względu na podstawę prawną ich składania (art. 285a § 1, 2 lub 3 u.p.p.s.a.), zawiera wymóg wyrządzenia stronie wydaniem orzeczenia szkody.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w ww. postanowieniu. Tym samym za bezzasadne, w świetle zarówno wykładni językowej (art. 285d i art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a.), jak i celowościowej (wyjątkowość składania skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego), tutejszy Sąd uznaje stanowisko strony o braku konieczności uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie wyroku w sprawie I FSK 646/11. Niezrozumiałe jest przy tym odwoływanie się w tym zakresie do orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w sprawie dyscyplinarnej, gdyż w żaden sposób nie może być ono odniesione do wymogów formalnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
Niewątpliwy brak w rozpoznawanej skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia elementu konstrukcyjnego takiej skargi, jakim jest uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, a więc wymogu z art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a., skutkuje koniecznością odrzucenia skargi, na podstawie art. 285h § 1 u.p.p.s.a., jako niespełniającej wymagań określonych w art. 285e § 1 tej ustawy.
W piśmie z dnia 6 czerwca strona stwierdziła, że skarżony wyrok ma określone konsekwencje przynoszące szkodę skarżącej, czego dowodem są odmowy prawa do zwrotu podatku nienależnie zapłaconego. Jeżeli nawet przyjąć, że poprzez to wskazanie strona odstąpiła od stanowiska zawartego w skardze w zakresie braku obowiązku uprawdopodobnienia szkody, to i tak nie można mówić o skutecznym spełnieniu przesłanki z art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona zmierzała do wyeliminowania z obrotu prawnego interpretacji indywidualnej Ministra Finansów. W związku z tym zauważyć trzeba, że w tego rodzaju sprawach sądowoadministracyjnych trudno w ogóle mówić o możliwości powstania szkody bezpośrednio w wyniku wydania orzeczenia niezgodnego z prawem. Mając bowiem na uwadze charakter prawnopodatkowy interpretacji indywidualnych oraz implikacji związanych ze stosowaniem się do ich treści (a przede wszystkim tym, że interpretacje takie nie są wiążące dla wnioskodawcy) nie będzie możliwe co do zasady uprawdopodobnienie szkody, o której mowa w art. 285e § 1 pkt 4 u.p.p.s.a. Analogiczne stanowisko w tej kwestii zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FNP 3/11 oraz postanowieniu z dnia 10 maja 2012, sygn. akt I FNP 1/12. Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 285h § 1 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
----------------------- 1