Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. I FSK 489/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B. z siedzibą w H. (dalej jako: Skarżąca lub Spółka) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3067/15, w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 września 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2012 r.
Pismem z 6 września 2019 r. Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. I FSK 489/17, która zainicjowała niniejsze postępowanie.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowania w sprawie do czasu wydania orzeczenia przez TSUE dot. pytania prejudycjalnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 1785/17.
Następnie postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r. podjęto zawieszone postępowanie wobec wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 7 lipca 2022 r. wyroku w sprawie C-696/20 w przedmiocie zadanego w sprawie o sygn. I FSK 1785/17 pytania prejudycjalnego.
Odnotować należy, że pismem z dnia 21 października 2022 r. Skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 489/17 wskazując jako podstawę art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) powołując się na wyrok TSUE z 7 lipca 2022 r. w sprawie C-696/20. Powyższa skarga o wznowienie postępowania została zarejestrowana pod sygnaturą I FSK 1707/22.
W piśmie z 24 października 2022 r. Skarżąca wniosła o zwieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania wniesionej skargi o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Użycie w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego (po wniesieniu skargi do sądu). W zależności od tego, na jakim etapie postępowania sądowoadministracyjnego postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, o umorzeniu postępowania orzeka wojewódzki sąd administracyjny lub Naczelny Sąd Administracyjny. (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 161).
Z kolei w myśl art. 285a p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 285h § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 285e § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną. Zaś w myśl § 2 tego przepisu karga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2.
W konsekwencji, w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, pierwotnie nieobarczoną wadami skutkującymi jej odrzuceniem. Następczo jednak, wobec zaktualizowania się przesłanki do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem TSUE, wystąpiła przeszkoda co do jej rozpoznania.
W tym miejscu należy odnotować postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. I FNP 1/21, które zapadło na kanwie analogicznego stanu faktycznego i dotyczy skarg tego samego podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny w tutejszym składzie, uznając za aktualne rozważania prawne poczynione we wskazanym wyroku, podziela je i uznaje za własne.
Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - również w przypadku skargi od wyroku NSA wnoszonej na podstawie art. 285a § 3 p.p.s.a. - jest niemożność uchylenia lub zmiany orzeczenia w drodze innych środków prawnych, w tym również w wyniku skargi o wznowienie postępowania. Takie ograniczenie dopuszczalności skargi wynika z jej nadzwyczajnego i subsydiarnego wobec innych środków zaskarżenia charakteru - skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została przez ustawodawcę uregulowana jako szczególny środek prawny, dopuszczalny dopiero wtedy, gdy nie jest możliwe wzruszenie orzeczenia w żadnym trybie, a stronie pozostaje jedynie dochodzenie odszkodowania. Nadzwyczajny i subsydiarny względem pozostałych nadzwyczajnych środków zaskarżenia charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oznacza przy tym, że w sytuacji, w której w toku postępowania wszczętego tą skargą zaistnieje (niewystępująca w momencie wniesienia skargi) podstawa wznowieniowa w odniesieniu do zaskarżonego orzeczenia, to postępowanie w myśl przepisów działu VIIA nie tylko nie może się toczyć, ale nie może też się zakończyć wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest środkiem prawnym, z którego skarżący może korzystać równolegle z innymi środkami zaskarżenia, tj. takim, którego rozpoznanie merytoryczne może oczekiwać np. na rozstrzygnięcie skargi o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem. Charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia determinuje więc, że w przypadku, w którym - już po skutecznym wniesieniu tej skargi - zaistnieje podstawa do wznowienia postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem, będziemy mieli do czynienia z wtórną niedopuszczalnością skargi o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego orzeczenia, która powinna skutkować umorzeniem postępowania z tej skargi.
Odnotować w tym miejscu należy, że cytowany powyżej przepis art. 285h p.p.s.a. wymienia przesłanki odrzucenia postępowania, odnoszące się do pierwotnej niedopuszczalności wniesionej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W przedmiotowym postępowaniu zamiast tego zastosowanie znajdzie art. 161 § 3 p.p.s.a., jako odnoszący się do następczej bezprzedmiotowości postępowania, która niewątpliwie zaistniała w niniejszym postępowaniu.
Reasumując powyższe rozważania, mając na względzie, że inicjująca niniejsze postępowania skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wywiedziono od wyroku z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. I FSK 489/17, na który to wyrok wniesiono następczo skargę o wznowienie postępowania, zarejestrowaną pod sygn. I FSK 1707/22. Jednocześnie podkreślić należy, że powyższa skarga o wznowienie postępowania pozytywnie przeszła tzw. badanie wstępne wskazane w art. 280 p.p.s.a. i została skierowana do merytorycznego rozpoznania. W konsekwencji tutejszy Sąd, uznając, że przedmiotowe postępowanie stało się następczo bezprzedmiotowe, działając na podstawie art. 285l w zw. z art. 193 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Zbigniew Łoboda Małgorzata Niezgódka-Medek Marek Kołaczek sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA