Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1479/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. sp.j. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 25 września 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2007 r. Wyrok ten nie został zaskarżony skargą kasacyjną i stał się prawomocny.
Pismem z 10 kwietnia 2012 r. spółka wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyżej opisanego wyroku, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.,
- art. 5 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 30 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/30) w zakresie zasady proporcjonalności.
Skarżąca wskazała, że nie było i nie jest możliwe zaskarżenie przedmiotowego wyroku w ramach skargi kasacyjnej, nie zachodzą również przesłanki uzasadniające złożenie skargi o wznowienie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Strona podniosła, że w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które umożliwiają jej zaskarżenie przedmiotowego wyroku skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem tego prawomocnego wyroku. Skarżąca wyjaśniła, że została pozbawiona przysługującej jej możliwości zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą kasacyjną. Wskazała, że 4 lutego 2009 r. została zawiadomiona o terminie rozprawy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Rozprawa miała odbyć się 3 marca 2009 r. W zawiadomieniu Sąd poinformował stronę, że jej obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, pouczył kiedy sentencji wyroku nie doręcza się stronom, a także wskazał termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W pouczeniu nie zawarto natomiast informacji o skutkach niezłożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie. Skarżąca podniosła, że dopiero kilka dni po wydaniu orzeczenia uzyskała z Sądu informację, że skoro w zakreślonym terminie nie złożyła przedmiotowego wniosku, to nie może już skutecznie zaskarżyć zapadłego wyroku skargą kasacyjną. W ocenie spółki obowiązkiem Sądu względem strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika było udzielenie jej wyczerpujących informacji i wskazówek co do czynności procesowych, pouczenie jej o skutkach prawnych dokonania tych czynności i ewentualnych zaniedbań strony w ich zakresie. Skarżąca zarzuciła, że niezawarcie stosownych informacji w zawiadomieniu o terminie rozprawy pozbawiło ją możliwości zakwestionowania zapadłego w jej sprawie wyroku zwykłym środkiem zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1479/08, podlega odrzuceniu.
W myśl art. 285a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "P.p.s.a.") skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Jednocześnie, zgodnie z treścią § 2 tego artykułu, skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Z przytoczonych przepisów wynika, że strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Wyjątkowość przypadku odnosi się przy tym również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. (por. B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że strona w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, złożonej na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., co wynika jasno z jej treści, nie wykazała tego szczególnego, wyjątkowego przypadku, o którym mowa w ww. przepisie. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że niemożność zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji była spowodowana nie tyle szczególnymi okolicznościami, co niedbalstwem i niestarannością skarżącej w prowadzeniu jej sprawy. Nie można się bowiem zgodzić ze skarżącą, że sąd w zawiadomieniu o terminie rozprawy ma obowiązek informować i pouczać strony, nawet te występujące w sprawie osobiście, bez wsparcia profesjonalnego pełnomocnika, o wszelkich dopuszczalnych czynnościach przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, iż strona nie wykazała, że w związku z informacją o upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku podjęła jakiekolwiek działania w celu zniwelowania negatywnych skutków upływu tego terminu. Tymczasem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykazując minimum staranności w prowadzeniu własnych spraw strona mogła podjąć próbę zapobieżenia tym skutkom, składając chociażby wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
W związku z powyższym należy przyjąć, że skarżąca nie wykazała, jak tego wymaga przepis art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., że w niniejszej sprawie występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a zatem skarga ta, wobec treści art. 285h § 2 P.p.s.a., podlega odrzuceniu.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono o zwrocie stronie skarżącej kwoty wpisu sądowego uiszczonego od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
----------------------- 2