Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt: I FSK 1216/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną N. spółka jawna w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt: I SA/Kr 373/12, w sprawie ze skargi N. spółka jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lutego 2012 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W dniu 20 listopada 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem ww. wyroku tego Sądu w sprawie I FSK 1216/12 sporządzona przez doradcę podatkowego S. K. Jako skarżącego w przedmiotowej skardze wskazano S. S. sp. z o.o. w S. W złożonej skardze pełnomocnik Szpitala Skawina sp. z o.o. wniósł o:
- 1) stwierdzenie niezgodności ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 1, art. 2 ust. 1 pkt a, art. 9, art. 14 ust. 2 pkt b w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r., w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r., Nr 347.1 ze zm. – dalej: "Dyrektywa 2006/112/WE"), art. 17 ust. 2 i 6 Dyrektywy Rady nr 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych (Dz. U. UE z 1977 r., L 145/1 – dalej: "VI Dyrektywa") i art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25 marca 1957 r. (Dz. U.WE seria C 1997 r. Nr 340, poz. 173);
- 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W sytuacji, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem art. 1, art. 2 ust. 1 pkt a, art. 9, art. 14 ust. 2 pkt b Dyrektywy 2006/112/WE, art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską pełnomocnik wniósł o:
- 3) zawieszenie postępowania i wystąpienie w trybie prejudycjalnym z pytaniem do ETS, czy art. 17 ust. 2 i 6 VI Dyrektywy stoi na przeszkodzie, aby RP uchyliła całkowicie art. 1, art. 2 ust. 1 pkt a, art. 9, art. 14 ust. 2 pkt b Dyrektywy 2006/112/WE odstępując od nakładania obowiązku podatkowego na każdym szczeblu obrotu;
- 4) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania – w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w niniejszej sprawie zachodzą zarzucane w skardze naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy
- 5) zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 285h § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 285e § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną. Okoliczności, z powodu których skarga może być oceniona przez NSA jako "niedopuszczalna z innych przyczyn" mogą mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Do pierwszej grupy należy zaliczyć np. wniesienie skargi przez podmiot niebędący stroną postępowania, w którym wydano zaskarżone orzeczenie albo niemający zdolności sądowej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. prof.
R. Hausera, prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011 r., str. 943). O tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesiona przez podmiot niebędący stroną postępowania, w którym wydano zaskarżone orzeczenie jest niedopuszczalna przemawiają regulacje działu VIIA ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zwłaszcza art. 285a § 1 - 2 i art. 285c tej ustawy. W myśl art. 285a § 1 P.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych (art. 285a § 2 P.p.s.a.).
Natomiast art. 285c ustawy stanowi, że od tego samego orzeczenia strona może wnieść tylko jedną skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z powyższych przepisów wynika zatem, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest strona, którą w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.). Przymiot strony posiadają także podmioty wymienione w art. 33 § 1-2 P.p.s.a.
W tym miejscu przypomnieć należy, że stronami postępowania, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt: I FSK 1216/12, był N. spółka jawna w K. oraz Dyrektor Izby Skarbowej w K. Wobec tego każdy z tych podmiotów posiadał legitymację procesową do złożenia skargi, o której mowa w art. 285a P.p.s.a. Tymczasem skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, została złożona przez S. S. sp. z o.o. w S., który to podmiot nie brał udziału w postępowaniu zakończonym tymże prawomocnym orzeczeniem. Innymi słowy nie posiadał on legitymacji procesowej do wystąpienia ze skargą. Wprawdzie pełnomocnik S. S. sp. z o.o. powołuje się na następstwo prawne, wynikające z faktu nabycia w drodze podziału spółki, zgodnie z planem podziału, wierzytelności M. Sp. z o.o. w stosunku do Skarbu Państwa jednak okoliczność ta w świetle obowiązujących przepisów prawa nie prowadzi do uznania tego podmiotu za podmiot upoważniony do jej złożenia.
Jak już wyżej zostało wskazane, postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą N. spółka jawna w K., przekształconej następnie w M. Sp. z o.o. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik S. S. sp. z o.o. nie wykazał, aby – w wyniku podziału M. sp. z o.o. – S. S. sp. z o.o. przejął prawo do odszkodowania za szkodę wyrządzoną deliktem sądowym. W szczególności nie wynika to z zapisu planu podziału (pkt 8.3.14), zgodnie z którym do spółki nowo zawiązanej (S.S.) zostaną przeniesione: "wierzytelności przysługujące M. od Skarbu Państwa z tytułu zwrotu nienależnie zapłaconego przez M. przed dniem wydzielenia podatku VAT, a w szczególności (ale nie wyłącznie) wierzytelności dochodzone przez M. z tego tytułu w toku postępowań podatkowych oraz sądowo-administracyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd zaprezentowany we wcześniejszych postanowieniach tego Sądu, tj. z 28 listopada 2013 r., sygn. akt: I FNP 14/13, z 6 lutego 2014 r., sygn. akt: I FNP 16/13 oraz z 15 maja 2014 r., sygn. akt: I FNP 2/14 który uznał, że z analizy tego zapisu nie wynika, aby wskazywał on na roszczenia odszkodowawcze, wynikające z faktu wyrządzenia szkody przez władzę publiczną (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych znajdującej się pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").
Nie ulega bowiem wątpliwości, że istota tej ostatnio wymienionej grupy roszczeń jest inna. Uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie doprowadzi bowiem do zmiany, czy uchylenia tego orzeczenia do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy dotyczącej nadpłaty w podatku od towarów usług. Stanowić będzie wyłącznie prejudykat w sprawie dotyczącej odszkodowania za szkodę wyrządzoną stronie przez Skarb Państwa poprzez wydanie danego orzeczenia. W związku z tym nie można uznać, że podmiot, który podnosi, że nabył wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku VAT jest legitymowany do wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku oddalającego skargę kasacyjną podmiotu, który żądał wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem została wniesiona przez podmiot do tego nieuprawniony, a zatem skargę tę należało odrzucić, na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a.
- - ---------------------- 4