Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 6 września 2012 r., sygn. akt I FNP 8/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z 16 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 1124/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w oddalił skargę J. Sp. z o.o. Z. P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 11 sierpnia 2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 1999 r.

Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że 26 marca 1999 r. spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym L. deklarację VAT-7 za luty 1999 r., wykazując do zwrotu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 818.588 zł.

Decyzją z 15 kwietnia 1999 r. Urząd Skarbowy ograniczył kwotę zwrotu wykazaną w deklaracji do wysokości 29 zł, natomiast zwrot pozostałej kwoty w wysokości 818.559 zł ograniczył na okres trzech miesięcy.

W dniu 14 lipca 1999 r. organ podatkowy wydał postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.

Urząd Kontroli Skarbowej w L. 9 września 1999 r. wszczął wobec spółki postępowanie kontrolne w zakresie podatku VAT za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 1999 r., a następnie do 31 marca 2000 r.

W trakcie kontroli, tj. w dniu 1 października 1999 r. spółka zmieniła adres swojej siedziby - na ul. [...] w W.. W związku z powyższym 30 listopada 2001 r. Drugi Urząd Skarbowy W. wydał wobec spółki decyzję określającą zobowiązanie w podatku VAT za luty 1999 r. w wysokości 707.174 zł, zaległość podatkową w kwocie 707.203 zł i ustalił dodatkowe zobowiązanie w kwocie 457.728,60 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę w kwocie 763.378,60 zł.

Izba Skarbowa w W., po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, uchyliła decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego W. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej organów podatkowych. Wobec tego w dniu 15 października 2003 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego W. przesłał akta sprawy do Urzędu Skarbowego L., celem załatwienia sprawy zgodnie z właściwością miejscową.

Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 i art. 243 § 1 O.p. postanowieniem z 21 listopada 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego L. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 15 kwietnia 1999 r. ze względu na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane wówczas organowi podatkowemu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego L. decyzją z 28 maja 2004 r. uchylił w całości decyzję ostateczną z 15 kwietnia 1999 r., określił kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za luty 1999 r. w wysokości 0 zł, określił wysokość zobowiązania podatkowego za ten miesiąc w kwocie 804.479 zł i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w łącznej kwocie 486.920 zł. W trakcie postępowania ustalono bowiem, że spółka obniżyła podatek należny o podatek naliczony wykazany w fakturach, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. decyzją z 11 sierpnia 2005 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia za luty 1999 r. zobowiązania podatkowego w kwocie 804.479 zł oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za ten okres w kwocie 486.920 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, natomiast utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części, tj. dotyczącej uchylenia decyzji ostatecznej z 15 kwietnia 1999 r. oraz określenia za luty 1999 r. kwoty zwrotu podatku w wysokości 0 zł. Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja – w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania, jak i w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za luty 1999 r. – podlega uchyleniu z uwagi na upływ terminu przedawnienia tych zobowiązań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi spółki stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wyrokiem z 10 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 995/06, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki od ww. wyroku.

Spółka w dniu 3 kwietnia 2012 r. złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 1124/05, zaskarżając go w całości. Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1. - przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 106 § 3, art. 134 § 1, art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a także art. 1 § 1-2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej "P.u.s.a."), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy,
2. - prawa materialnego, tj. art. 21 § 3, art. 21 § 3a i art. 70 § 1 O.p. oraz art. 2, art. 7, art. 31 i art. 217 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowały one niezgodność wyroku z prawem.

Przy tak sformułowanych zarzutach spółka wniosła:

1. - na podstawie art. 285e § 1 pkt 6 oraz art. 285k § 2 P.p.s.a. o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku w całości, jednocześnie na podstawie art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., wskazując, iż wobec oddalenia skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą oraz niewystąpienia przesłanek nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe,
2. - na podstawie art. 207 § 2 w związku z art. 285l P.p.s.a. o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny skargę niniejszą oddalił, bowiem skarżąca nie posiada obecnie żadnego majątku ani środków, z których mogłaby pokryć ewentualny zwrot kosztów postępowania, o czym świadczy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SO/Łd 2/11 w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym,
3. - na podstawie §18 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika skarżącej według norm przepisanych; jednocześnie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o oddalenie wyżej opisanej skargi (omyłkowo nazwanej przez organ skargą kasacyjną) oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Łodzi z 16 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 1124/05, podlega odrzuceniu.

Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątek od tej zasady określono w art. 285a § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego w wyjątkowych przypadkach, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Z omawianych przepisów wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i co do zasady przysługuje wyłącznie od tych orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, których zmiana lub uchylenie nie było i nie jest możliwe w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zwrócić uwagę, że stronie od kwestionowanego na obecnym etapie postępowania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługiwała skarga kasacyjna, co więcej strona skorzystała z możliwości jej złożenia, a Naczelny Sąd Administracyjny analizując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji przy uwzględnieniu unormowania z art. 183 § 1 P.p.s.a. przyjął, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia. Nie ma przy tym znaczenia, że zarzutów podnoszonych obecnie w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia strona nie sformułowała w złożonej skardze kasacyjnej (za przeszkodę w tym względzie z pewnością nie można uznać faktu wadliwego sporządzenia tej skargi przez pełnomocnika strony).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może zastępować, wyprzedzać ani uzupełniać skargi kasacyjnej, kierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego skargę kasacyjną oddalono, dokonywałby po raz kolejny kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, którego zgodność z prawem Naczelny Sąd Administracyjny już badał w ramach postępowania kasacyjnego. Za taką wykładnią przepisu art. 285a § 1 P.p.s.a. przemawia również treść art. 285a § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym "Od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej.

Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.". Powyższy przepis wyłącza z zakresu zaskarżania skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa UE.

W tej sytuacji należy zatem przyjąć, że złożona w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest – wobec dokonanej wyżej wykładni przepisu art. 285a § 1 P.p.s.a. (który był podstawą złożenia tej skargi) w związku z § 3 tego artykułu – niedopuszczalna, z uwagi na to, że w istocie zmiana lub uchylenie kwestionowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – jak podniesiono wyżej – była możliwa, a wyrok ten był już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem jego zgodności z prawem.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny – w oparciu o art. 285a § 1 w związku z art. 285h § 1 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.

Brak jest przy tym podstawy prawnej do zwrotu kosztów niniejszego postępowania. W art. 209 P.p.s.a. przyjęto, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 ustawy. Brak jest zatem podstawy prawnej rozstrzygania o kosztach postępowania w orzeczeniach innych, niż te, o których mowa w ww. przepisach, także w przypadku postanowienia odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jak w niniejszej sprawie.

Wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu przyznano na podstawie art. 250 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

1. - ---------------------- 5