Uzasadnienie
Skarga K. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SAB/Wa 20/19.
Z przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji akt sprawy wynika, że Skarżący pismem z 1 lutego 2019 r., które wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. 7 lutego 2019 r., wniósł skargę na bezczynność tego organu podatkowego pierwszej instancji w sprawie wniosku złożonego przez M. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wyłączenie pracownika organu podatkowego – eksperta skarbowego M. C. od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych M. sp. z o.o. oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego w toku kontroli podatkowej prowadzonej w tej Spółce w zakresie rozliczeń w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. Pismo to, wraz z odpowiedzią na skargę, organ podatkowy przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 marca 2019 r. (data potwierdzenia wpływu przez Biuro Podawcze WSA w Warszawie).
Zanim do WSA w Warszawie została przekazana wyżej wymieniona skarga 11 lutego 2011r wpisano do rejestru opłat sądowych WSA w Warszawie wpływ wniesionej przez K. K. opłaty sądowej od tej skargi.
W dniu 11 marca 2019 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie wydał zarządzenie o wpisie skargi do repertorium pod sygn. akt III SAB/Wa 20/19, wyznaczył sędziego sprawozdawcę, polecił sprawdzić czy został wniesiony wpis od skargi i nakazał doręczyć skarżącemu odpowiedź na skargę, co wykonano 15 marca 2019 r.
W dniu 27 czerwca 2019 r. wydane zostało zarządzenie przez sędziego WSA, że sprawa gotowa jest do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W dniu 30 lipca 2019 r. zarządzeniem wydanym na podstawie § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. w zw. z art. 115), zwanego dalej w skrócie "Regulaminem", w zw. z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2019 r., wyznaczając trzyosobowy skład.
Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie 10 września 2019 r. wydał zarządzenie, w którym nakazał zdjąć sprawę z wokandy posiedzenia niejawnego w dniu 11 września 2019 r. i wezwać skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynika, że jest on uprawniony do reprezentowania M. sp. z o.o. z siedzibą w W. przed sądami administracyjnymi, w tym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało wykonane 13 września 2019 r. poprzez skierowanie do skarżącego wezwania, które doręczono mu 28 września 2019 r.
Po otrzymaniu wezwania Skarżący w skardze z 29 września 2019 r., która wpłynęła do WSA dnia 3 października 2019 r., na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki wraz z wnioskiem o uchylenie zarządzenia Przewodniczącego III Wydziału WSA z 10 września 2019 r. w przedmiocie wezwania do usunięcia nieistniejących braków formalnych skargi, zarzucił Sądowi pierwszej instancji przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie, a także podejmowanie działań nie mających żadnego umocowania prawnego i wykraczanie poza podmiotowe granice skargi. Podniósł, że kontrola formalna skargi (która, jego zdaniem, winna być wykonana niezwłocznie) trwała aż 7 miesięcy, a okres przewłoki w biegu skargi nie był w żadnym stopniu uzasadniony. Zauważył również, że wezwanie do usunięcia nieistniejących, według niego, braków skargi w postaci złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu M. sp. z o.o. nie miało żadnego umocowania prawnego, gdyż wniósł on skargę we własnym imieniu, a nie w imieniu M. sp. z o.o.
Wskazał, że złożył skargę w imieniu własnym, a nie w imieniu M. sp. z o.o. Podał, że posiada niezależną legitymację skargową, co potwierdza fakt iż postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 8 sierpnia 2018 r. został dopuszczony do udziału w toczącym się wobec tej Spółki postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. gdyż w tym okresie był prezesem zarządu spółki M. sp. z o.o.
Mając powyższe na uwadze Skarżący, w skardze na przewlekłość postępowania, wniósł o:
- - stwierdzenie, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie III Wydziałem Orzeczniczym w Warszawie w sprawie ze skargi K. K. z 7 lutego 2019 r. i prowadzonym pod sygn. akt III SAB/Wa 20/19 wystąpiła przewlekłość postępowania;
- - zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do rozpoznania skargi K. K. w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia rozpoznania skargi na przewlekłość;
- - zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwoty 250 zł na rzecz Skarżącego tytułem przewłoki w ww. postępowaniu;
- - uchylenie zarządzenia Przewodniczącego III Wydziału Orzeczniczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 września 2019 r. w przedmiocie wezwania do usunięcia nieistniejących braków formalnych ww. skargi;
- - zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą.
W dniu 4 października 2019 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w sprawie oceny dopuszczalności skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Postanowieniem z 7 października 2019 r., sygn. akt III SAB/Wa 20/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 w zw. z art. 50 i art. 16 § 2 P.p.s.a., odrzucił skargę Strony na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Zdaniem Sądu skarga K. K. - byłego prezesa zarządu M. sp. z o.o. - jako skarga wniesiona przez osobę fizyczną, która nie posiada legitymacji do wniesienia skargi, była niedopuszczalna. Od postanowienia tego Skarżący pismem z 12 października 2019 r., które wpłynęło do WSA 22 października 2019 r., wniósł skargę kasacyjną do NSA
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę K. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki należy uwzględnić.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r.", Strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, co oznacza, że naruszono jej prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.
W rozpatrywanej skardze Skarżący w zakresie, który dotyczy naruszenia jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zarzucił WSA w Warszawie przewlekłe prowadzenie postępowania, przejawiające się w nieuzasadnionym przedłużeniu kontroli formalnej skargi do okresu 7 miesięcy, mimo że powinna być ona wykonana bezzwłocznie. Ponadto podniósł, że kontrola ta polegająca na wezwaniu go do usunięcia nieistniejących, jego zdaniem, braków skargi w postaci złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu M. sp. z o.o. nie miała umocowania prawnego gdyż wniósł skargę we własnym imieniu a nie w imieniu tej spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ocena dotycząca merytorycznej zasadności i zgodności z prawem wezwania Skarżącego do usunięcia wskazanych wyżej braków skargi na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie z 10 września 2019 r. nie może być przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania Jest ona bowiem związana z przesłankami dotyczącymi legitymacji K. K. do wniesienia skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W., które legły u podstaw wydania przez WSA w Warszawie postanowienia z 7 października 2019 r. o odrzuceniu tej skargi. Prawidłowość tego postanowienia będzie przedmiotem odrębnej kontroli NSA przy rozpatrywaniu wniesionej od tego orzeczenia skargi kasacyjnej z 12 października 2019 r. Ponieważ sprawa ze skargi K. K. na bezczynność organu podatkowego została zakończona w postępowaniu przed WSA w Warszawie, bezprzedmiotowy jest jego wskazany wyżej wniosek zawarty w skardze na przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego o zobowiązanie tego Sądu do rozpoznania tej skargi w terminie jednego miesiąca od wniesienia tej skargi.
Natomiast w postępowaniu dotyczącym przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem administracyjnym pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., do dokonania w szczególności oceny terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez ten Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.
Zgodnie z § 33 ust. 1 Regulaminu "Po wniesieniu skargi do sądu przewodniczący wydziału orzeczniczego niezwłocznie bada, czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym i czy został uiszczony wpis, a w razie potrzeby wzywa do usunięcia braków formalnych oraz do uiszczenia wpisu, chyba że został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy". Ten przepis Regulaminu stanowi rozwinięcie art. 49 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym "Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej".
W niniejszej sprawie w zarządzeniu rejestrującym skargę z 11 marca 2019 r., wydanym bez zbędnej zwłoki po jej wpłynięciu do WSA 7 marca 2019 r., przewodniczący wydziału nakazał jedynie sprawdzenie w rejestrze opłat czy został uiszczony wpis sądowy, co wykonano w dniu wydania zarządzenia. Nie przeprowadził natomiast badania czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym, ani nie powierzył takiego badania referendarzowi sądowemu, stosownie do § 33 ust. 3 Regulaminu. Takie czynności nie zostały również podjęte przez wyznaczonego zarządzeniem z 11 marca 2019 r. sędziego sprawozdawcę, który stosownie § 37 ust. 1 pkt 1 Regulaminu ma obowiązek wydawać zarządzenia niezbędne do sprawnego rozpoznania sprawy. Przeciwnie, zarządzeniem z 27 czerwca 2019 r. sędzia sprawozdawca wydała zarządzenie o gotowości sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, co spowodowało, że w dniu 30 lipca 2019 r. zostało wydane zarządzenie o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego na dzień 11 września 2019 r. Dopiero na dzień przed wyznaczonym posiedzeniem niejawnym przewodnicząca wydziału wydała zarządzenie z 10 września 2019 r. o zdjęciu sprawy z wokandy i wezwaniu Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynika jego uprawnienie do działania w imieniu M. sp. z o.o., które zostało wykonano poprzez odpowiednie wezwanie skierowane do Skarżącego 13 września 2019 r.
Reakcją na to wezwanie było złożenie przez Skarżącego skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w której zawarł także stanowisko w sprawie wezwania go do usunięcia nieistniejących, jak to określił, braków formalnych skargi. Po wpłynięciu tej skargi do WSA w Warszawie 3 października 2019 r. zostało wydane zarządzenie z 4 października 2019 r. o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, na którym dnia 7 października 2019 r. zapadło postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu jej niedopuszczalności.
W związku z powyższym należy uznać za zasadny zarzut Skarżącego, że w sprawie nastąpiło niczym nieuzasadnione przedłużenie kontroli formalnej jego skargi na bezczynność organu podatkowego.
Od dnia wydania 11 marca 2019 r. zarządzenia rejestrującego skargę na bezczynność organu podatkowego do dnia wydania 10 września 2019 r. zarządzenia o wezwaniu Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynęło 6 miesięcy. Tymczasem, jak wynika z § 33 ust. 1 Regulaminu, okoliczność ta powinna być zbadana niezwłocznie po wniesieniu skargi do Sądu, co miało miejsce 7 marca 2019 r. Nie została ona przeanalizowana również przez sędziego sprawozdawcę, która zarządzeniem z 27 czerwca 2019 r. uznała sprawę za gotową do rozpoznania w trybie uproszczonym Wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych związanych z dopuszczalnością skargi zostały dostrzeżone dopiero 10 września 2019 r. na dzień przed wyznaczonym do rozpoznania tej sprawy w trybie uproszczonym posiedzeniem niejawnym, co skutkowało zdjęciem sprawy z wokandy i uruchomieniem wstępnej kontroli formalnej skargi.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. stwierdza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego skarga dotyczy, nastąpiła 6 miesięczna przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w zakresie dotyczącym wyjaśnienia czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje od Skarbu Państwa – WSA w Warszawie na żądanie Skarżącego, stosownie do art. 12 ust. 4, kwotę 250 zł tytułem stwierdzonej przewlekłości oraz na podstawie art. 17 ust. 3 tej ustawy zarządza z urzędu zwrot uiszczonej opłaty od skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.