Uzasadnienie
W skardze z dnia 20 grudnia 2012 r. I. K. wniosła o stwierdzenie, że w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 319/12 nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Ponadto strona wniosła o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 30.000 zł. oraz niezwłoczne i zgodne z prawem rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła między innymi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie w 2002 r. z powodu toczącej się sprawy karnej. Od 10 lat sąd nie wydał postanowienia, doprowadzając tym samym ówczesną firmę skarżącej do bankructwa. Zdaniem strony okres, który upłynął i brak działania sądu jest ewidentną przewlekłością. Skarżąca podniosła, że pozbawiona została prawa do rozpoznania sprawy w minionych latach, w których to uprzednie instancje prawne wydawały korzystne orzeczenia sądowe w sprawach tego typu.
Z akt sprawy wynika, że podatniczka skargę na decyzję organu podatkowego wniosła w dniu 18 września 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2002 r. sąd ten zwolnił skarżącą od wpisu sądowego od skargi. Dnia 16 grudnia 2002 r. wpłynęła do sądu odpowiedź Izby Skarbowej w Białymstoku na skargę wraz z aktami sprawy.
Przez kolejne lata sąd nie podejmował żadnych czynności. Następnie postanowieniem z 18 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na mocy art. 125 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu sąd wskazał, że wobec skarżącej toczy się równolegle postępowanie karne w sprawie działalności zorganizowanej grupy podmiotów wyłudzających zwrot podatku od towarów i usług. Sąd stwierdził, że wynik toczącego się postępowania karnego może wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższe postanowienie poprzedza notatka urzędowa z dnia 10 października 2005 r., z której wynika między innymi, że akt oskarżenia skierowany jest przeciwko większej liczbie osób, dlatego też przewiduje się, że zakończenie tej sprawy nie nastąpi szybko.
Sąd regularnie zwracał się do Sądu Rejonowego W. o udzielenie informacji w tej kwestii. Na tę okoliczność sporządzano notatki urzędowe. Z nich wynika, że przedmiotowa sprawa karna znajduje się obecnie w fazie sporu o właściwość. W okresie kilkunastu lat od momentu wniesienia aktu oskarżenia sprawa ta pozostaje na etapie próby rozwikłania problemów proceduralnych.
Postanowieniem z 8 października 2012 r. sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wyrokiem z 21 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 319/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę I. K. na decyzję Izby Skarbowej w B. z 27 sierpnia 2002 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1998 r.
W piśmie z 9 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie skargi na przewlekłość przedstawił swoje stanowisko, z którego wynika, że podjęcie postępowania było spowodowane tym, że trudno jest przewidzieć termin zakończenia sprawy karnej, istnieje także prawdopodobieństwo przedawnienia karalności czynów, o popełnienie których oskarżono między innymi strony postępowań zawisłych przed tym sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, dalej jako: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Należy wskazać, że ustawa, o której mowa weszła w życie z dniem 17 września 2004 r. Ustawę tą stosuje się do przewlekłości postępowania istniejącej w dniu wejścia jej w życie oraz gdy prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone w konsekwencji działań lub bezczynności sądu, które wystąpiły przed dniem jej wejścia w życie i przewlekłość powstała wskutek tych działań, a bezczynność ta trwa w dniu wejścia w życie ustawy. (por. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPP 25/09, CBOSA).
Ponadto sąd przyjął, że skarga wniesiona na podstawie przepisów ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w toku postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o stwierdzenie przewlekłości w tym postępowaniu, podlega rozpoznaniu merytorycznie także po zakończeniu postępowania przed tym sądem (por. Uchwała Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2008 r., III SPZP 1/07, Biul. SN 2008/1/27).
Przechodząc zatem do analizy zgłoszonych przez skarżącą zarzutów co do przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie należy uznać, że doszło do oczywistej przewlekłości postępowania, bo przez ponad 10 lat nie rozpoznano sprawy a biernie oczekiwano na prawomocne zakończenie innego postępowania, choć w postępowaniu, którego dotyczy rozpoznawana skarga sąd mógł przystąpić do rozpoznania sprawy wcześniej. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że sąd zawieszając postępowanie w sprawie (3 lata po wniesieniu skargi do sądu) posiadał wiedzę, że zakończenie postępowania w przedmiotowej sprawie karnej nie nastąpi szybko. Już wtedy trudno było przewidzieć termin zakończenia tej sprawy, co wynika ze znajdującej się w aktach notatki urzędowej z 10 października 2005 r. Skoro zatem postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 319/12 zakończyło się wyrokiem z 21 grudnia 2012 r., oddalającym skargę podatniczki na decyzję Izby Skarbowej z 27 sierpnia 2002 r., a więc sprawa co do swojej istoty została rozstrzygnięta pomimo, iż przyczyna zawieszenia postępowania nie ustała to należy uznać, że postępowanie sądowe toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku trwało dłużej niż było to konieczne.
Należy jednocześnie podkreślić, że tutejszy sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym samo zawieszenie przez sąd z urzędu postępowania w sprawie, nie powoduje przewlekłości postępowania i nie narusza prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Również długi czas trwania postępowania nie może być utożsamiany z przewlekłością postępowania. Niemniej ustalenie zaistnienia przewlekłości zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania. Jedynie nadmierne odstępstwo od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt II S 26/05 LEX nr 151808). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie da się obronić tezy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zrobił wszystko co należało, by sprawę skarżącej rozpoznać bez nieuzasadnionej zwłoki.
W realiach niniejszej sprawy czynności podejmowane przez sąd nie były czynnościami o których stanowi art. 7 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej zawartej w uzasadnieniu skargi należy wyjaśnić, że sąd rozpoznając skargę na przewlekłość stwierdza jedynie sam fakt przewlekłości, zbędne jest zatem wykazywanie jej negatywnych skutków. Każda bowiem przewlekłość uznawana jest za naruszającą prawa strony.
Określając wysokość kwoty przyznanej skarżącej od Skarbu Państwa sąd ma na uwadze w szczególności to, że skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 18 października 2005 r. o zawieszeniu postępowania, o czym została prawidłowo pouczona, jak też nie wystąpiła z wnioskiem o podjęcie zawieszonego w sprawie postępowania. Biorąc też pod uwagę fakt załatwienia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny za stosowną rekompensatę zaistniałej przewlekłości uznał kwotę 2.000 zł.
W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepisy art. 12 ust. 2 i 4 oraz art. 17 ust. 3 ustawy orzekł jak w sentencji.