Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 grudnia 2012 r. I. K. (dalej jako "skarżąca") wniosła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu bez nieuzasadnionej zwłoki w związku z brakiem wydania orzeczenia w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 320/12.
W skardze strona zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony na wezwanie sądu wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu. Skarżąca podała, że samotnie wychowuje czternastoletniego syna, nie ma oszczędności a pensja skarżącej jest jedynym środkiem dochodów. Miesięczne koszty utrzymania skarżąca oszacowała na kwotę ok. 3155 zł, w tym: rata kredytowa ok. 1100 zł, czynsz za mieszkanie 560 zł, prąd ok. 80, gaz ok. 15, ubezpieczenie obowiązkowe przy kredycie ok. 50 zł, obiady szkolne 100 zł, komunikacja miejska 100 zł + 150 zł oraz wyżywienie, wydatki aktualne na syna ok. 1000 zł. Ponadto z wniosku wynika, że skarżąca posiada mieszkanie o pow. 38 m2 kredytowane przez bank na 43 lata - kwota do spłaty 338 000 zł. Skarżąca otrzymuje miesięczny stały dochód z tytułu pracy w biurze sprzedaży radia w wysokości 4500 zł. brutto (3100 zł netto).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez tę osobę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem zasadność wniosku sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi dysponuje.
Po przeanalizowaniu wniosku skarżącej oraz przedstawionych przez nią danych o sytuacji finansowej sąd stwierdza, że w tym przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują.
W niniejszym postępowaniu, obciążającym skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca zobowiązana jest ponieść wydatek obejmujący uiszczenie pięciu wpisów od złożonych skarg w wysokości po 100 złotych. W ocenie sądu wydatek w kwocie 500 zł nie przekroczy możliwości finansowych skarżącej. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny.
Z przedstawionych przez skarżącą oświadczeń wynika, że otrzymuje co miesiąc stały dochód z pracy w wysokości 3100 zł netto a miesięczne wydatki kształtują się na poziomie ok. 3155 zł.
Podkreślić należy, iż nie jest rzeczą sądu ocena sposobu, w jaki skarżąca gospodaruje posiadanymi środkami. Wyłącznie skarżącej decyzją jest, na jaki cel środki te przeznaczy.
Jednakże, w ocenie sądu, wysokość i rodzaj poszczególnych wskazanych przez skarżącą wydatków pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów posiada ona możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu.
Jak już wyjaśniano, prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił "koniecznym" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów zagrozi możliwości zapewnienia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jednak osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie.
Zdaniem sądu sytuacja materialna skarżącej, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków umożliwia jej uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 sąd postanowił jak w sentencji.