Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania Pana A. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r. nr Prez. w przedmiocie zwolnienia wymienionego z funkcji biegłego sądowego w zakresie technicznej i kryminalistycznej rekonstrukcji wypadku drogowego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego powyższą decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Prezes Sądu Okręgowego jw decyzją z dnia [...] r. zwolnił Pana A. z funkcji biegłego sądowego podając jako podstawę prawną § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8.06.1987 r. w sprawią biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112) a jako podstawę faktyczną - utratę warunków do pełnienia tej funkcji.
Decyzją swą Prezes Sądu uzasadnił powiadomieniem go w dniu 19.04.1999 r. przez Prezesa Sądu Rejonowego w [...], że do tego Sądu wpłynął akt oskarżenia między innymi przeciwko Panu A. biegłemu sądowemu. Z dołączonego do pisma odpisu aktu oskarżenia wynika, że wymienionemu zarzuca się popełnienie przestępstwa kwalifikowanego z art. 286 § 1 dkk w zw. z art. 294 § 1 dkk w zb. z art. 271 § 1 i 3 dkk w zw. z art. 12 i 11 § 2 dkk.
Znaczy to, iż wymieniony nie spełnia wymogu § 12 ust. l pkt 4 powołanego rozporządzenia tj. nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego, pod pojęciem której należy rozumieć całokształt zdarzeń i okoliczności dotyczących biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Jest tak pomimo, iż w sprawie nie zapadł jeszcze wyrok skazujący i oskarżony korzysta z domniemania niewinności.
Od decyzji tej Pan A. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości.
Odwołujący uważa decyzję organu pierwszej instancji za niesprawiedliwą. Nie przyznał się w śledztwie do zarzucanych mu czynów i nadal się nie przyznaje. Nadto, postępowanie sądowe nie zostało jeszcze wszczęte, zatem nie można przesądzić o jego winie. W tej sytuacji - zgodnie z zasadą domniemania niewinności - nie można wypowiadać się o utracie przez niego cech osoby zaufania publicznego. Wnosi o zmianę decyzji tym bardziej, iż jest przekonany, iż odwołanie go z funkcji biegłego sądowego „spowoduje dużą stratę dla wymiaru sprawiedliwości w regionie Województwa”.
Minister Sprawiedliwości w związku z odwołaniem podniósł, iż Prezes Sądu Okręgowego w [...] błędnie przytoczył zamieszczenie artykułów kodeksu karnego odnoszących się do przestępstw zarzucanych Panu A. jako zawartych w dkk (dawny kodeks kamy) podczas, gdy są one zamieszczone w kk (kodeksie karnym). Uczynił tak, pomimo prawidłowego podania ich w akcie oskarżenia. Można to jednak tłumaczyć dość krótkim, bo zaledwie od 1.09.1998 r. okresem obowiązywania aktualnego kodeksu karnego i - w związku z tym - możliwością wystąpienia mechanicznego błędu pisarskiego tego rodzaju. Pomyłka ta nie miała jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, które merytorycznie należy uznać za trafne.
Instytucja biegłego sądowego jest instytucją prawa sądowego procesowego. Biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz innymi władzami i organami wymiaru sprawiedliwości.
Z tych względów, od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także: zaufania publicznego, sumienności i bezstronności (art. 196 § 3 i art. 197 § 1 kpk oraz art. 282 § 1 kpc) a ponadto, zaufania sądu do osoby biegłego (art. 198 § 1 kpk i art. 284 kpc.)
Biegły sądowy jest osobą zaufania publicznego. Na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego, mogący mieć wpływ na kształtowanie opinii o reprezentowanym przez biegłego sądowego wymiarze sprawiedliwości, składają się takie cechy charakteru, jak: szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie. Są to cechy charakteru, które stanowią o rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego (§ 12 ust. l pkt 4 rozporządzenia). Na temat wizerunku osoby zaufania publicznego i pojęcia rękojmi wielokrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, np. w orzeczeniu z dnia 18 listopada 1998 r. (sygn. akt II SA 1378/98).
Wizerunek ten potwierdza swym autorytetem prezes sądu, przy którym biegły sądowy jest ustanowiony.
Nie sposób uznać, iż przymioty osoby zaufania publicznego, a więc dające rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego posiada osoba, której postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa kwalifikowanego z powołanych w akcie oskarżenia artykułów kodeksu karnego. Nie sposób też uznać, że osoba taka będzie się nadal cieszyła zaufaniem sądu.
Jest więc rzeczą zrozumiałą, że do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej orzekającej o ewentualnym uniewinnieniu z popełnienia zarzucanych przestępstw skarżący, jako podejrzany o ich dokonanie, nie może figurować na liście biegłych sądowych.
Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy powołana przez skarżącego zasad domniemania niewinności. Odnosi się ona bowiem do postępowania karnego, a nie administracyjnego, w trybie którego rozpatrywana jest sprawa ustanowienia i zwolnienia biegłego sadowego z pełnionej funkcji. Na marginesie jedynie można raz jeszcze podkreślić, że atrybuty osoby zaufania publicznego wykluczają możliwość przypisania jej cech osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa.
Nie ma też fakt, iż prokurator prowadzący śledztwo i kierujący akt oskarżenia do sądu, nie wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z wnioskiem o odwołanie podejrzanego z pełnionej funkcji biegłego sądowego. Trudno sobie natomiast wyobrazić, ażeby Prezes Sądu, jako organ wykonujący także funkcję administracyjną w sprawach ustanawiania i zwalniania biegłych sądowych, nie zareagował na fakt powiadomienia go o wpłynięciu o sądu takiego aktu oskarżenia przeciwko biegłemu sądowemu.
Z tych przyczyn orzeczono jak na wstępie.
Powyższą decyzję ostateczną zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji.
Zaskarżone decyzje zdaniem skarżącego naruszają przepisy prawa dotyczące biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz.112), są one przedwczesne i oparte wyłącznie na pomówieniach innych osób.
Stanowisko organów orzekających jest dla skarżącego krzywdzące, bowiem od 1979 r. kiedy został biegłym sądowym nie było żądnych uwag ani skarg dotyczących nierzetelności czy też braku fachowości w wydawanych, przez niego opiniach. Rocznie skarżący wydawał około dwustu opinii. Dotychczasowa praca skarżącego jako biegłego wskazuje, że należycie wykonywał swoje obowiązki biegłego sądowego i tym samym dawał rękojmię wykonywania funkcji biegłego. Dopóki nie ma prawomocnego wyroku karnego skarżący ma prawo korzystać z prawa domniemania niewinności.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł ojej oddalenie, podnosząc, że trudno sobie nawet wyobrazić, by Prezes Sądu czy też Minister Sprawiedliwości mogli uznać osobę, której postawiono zarzut popełnienia przestępstwa daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego tj. osoby współuczestniczącej w jakimś stopniu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Organ odwoławczy podkreślił, że biegłemu sądowemu jako osobie zaufania publicznego zaprzysiężonej przez Sąd stawia się znacznie większe wymagania niż przeciętnemu obywatelowi.
Odnosząc się do zawartych w skardze argumentów, iż w całym okresie pełnienia funkcji biegłego sądowego nie było do skarżącego żadnych skarg czy zastrzeżeń, stwierdzono, iż kwestie te z uwagi na jednoznaczne przyczyny zwolnienia skarżącego z pełnionej funkcji, w ogóle nie były analizowane i nie miały wpływu na treść decyzji wydanej przez organ drugiej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno Prezes Sądu Okręgowego w [...] jak również Minister Sprawiedliwości wydając kwestionowane przez skarżącego decyzje nie naruszyli przepisów prawa materialnego ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 22 ust. l pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).
Nie mógł zatem Sąd uchylić zaskarżonej decyzji, która jest zgodna z prawem i została oparta na postawie materialno-prawnej - przepisie § 6 ust. l pkt 2 w związku z § 12 ust. l pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112).
Zgodnie z treścią powołanych wyżej przepisów § 6 ust. l pkt 2 i § 12 ust. l pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Prezes Sądu zwalnia z funkcji biegłego, który utracił warunek do pełnienia tej funkcji, a jednym z podstawowych warunków powołania na biegłego określonym w § 12 ust. l Rozporządzenia M.S. jest dawanie rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.
Organ I instancji - Prezes Sądu Okręgowego w [...] w ramach przysługujących mu kompetencji ustawowych stwierdził w postępowaniu administracyjnym, że skarżący na skutek postawienia go w stan oskarżenia w sprawie karnej przed Sądem Rejonowym w [...] i utracił jeden z warunków pełnienia funkcji biegłego jakim jest dawanie rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia).
Ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Sądu Okręgowego odnośnie toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego nie budzą wątpliwości, gdyż wynikają one z dowodów w postaci odpisu aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia 14 kwietnia 1999 r. Natomiast ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie narusza przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Już wielokrotnie w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że poprzez rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego należy rozumieć całokształt zdarzeń i okoliczności oraz cech charakteru i przymiotów osobistych składających się na wizerunek biegłego jako osoby zaufania publicznego a przede wszystkim prawość, uczciwość, szlachetność, sumienność i bezstronność. Inaczej mówiąc osoba biegłego nie może być dotknięta żadną skazą, która podważałaby zaufanie do niej.
Wprawdzie istotnie skarżący występując w procesie karnym jako oskarżony korzysta z zasady domniemania niewinności ale to nie zmienia faktu, że uwikłanie się w sprawie karnej w charakterze oskarżonego o przestępstwa świadczące o braku rzetelności, uczciwości i sumienności nie mogło być obojętne dla oceny przesłanek z § 6 ust. l pkt 2 i § 12 ust. l pkt 4 cyt. wyżej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Niewątpliwie przesłanka rękojmi określona w § 12 ust. l pkt 4 rozporządzenia ma charakter ocenny, ale zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji powyższa ocena zaistniałej sytuacji faktycznej i odnoszącego się do niej stany prawnego nie nasuwa zastrzeżeń.
Nie można zarzucić organom obu instancji przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, ani sprzeczności argumentacji zawartej w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji z zasadami poprawnego rozumowania oraz wykładnią omawianych przepisów i pojęcia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego oddalił skargę na mocy art. 27 ust. l ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.