Uzasadnienie
Zaskarżonymi postanowieniami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargi Krzysztofa O. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie uchylenia decyzji.
Powodem takich rozstrzygnięć było wniesienie przez skarżącego wymienionych środków odwoławczych z naruszeniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego do dokonania tej czynności procesowej. Podstawą prawną, w oparciu o którą działał Sąd pierwszej instancji były art. 53 par. 1 oraz art. 54 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, zwanej dalej p.p.s.a., które to stanowią, iż skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wynikało, iż przedmiotowe decyzje organu podatkowego zostały doręczone stronie w dniu 15 kwietnia 2005 r. /była to data adnotacji poczty o niemożliwości doręczenia przesyłki pełnomocnikowi skarżącego z powodu jego wyprowadzenia się z pod wskazanego adresu/.
Bez znaczenia pozostawał tu fakt doręczenia organowi informacji o zmianie adresu pełnomocnika, gdyż nastąpiło to w innym postępowaniu, a co za tym idzie nie mogło w ocenie Sądu pierwszej instancji wywierać skutków w innych sprawach. W tych okolicznościach termin przewidziany do złożenia skarg upływał w dniu 16 maja 2005 r., natomiast strona dokonała tego dopiero w dniu 24 maja 2005 r.
Na powyższe postanowienia wpłynęły skargi kasacyjne, w których to ich autor wniósł o uchylenie zaskarżonych orzeczeń w całości i przekazanie spraw Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonym postanowieniom zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu skarg strony na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w B. wynikające z: a/ błędnej wykładni przepisu art. 146 par. 1 Ordynacji podatkowej polegającej na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zawiadomienie o zmianie adresu siedziby pełnomocnika, doręczone organowi w innym postępowaniu, nie wywiera skutków w innych sprawach w przypadku jeżeli pełnomocnik reprezentuje stronę przed tym samym organem;
b/ błędnej wykładni przepisu art. 146 par. 2 Ordynacji podatkowej, polegającej na uznaniu, że skutek doręczenia pisma w toku postępowania podatkowego powstaje w dniu dokonania przez doręczającego adnotacji na formularzu potwierdzenia odbioru przesyłki "adresat wyprowadził się";
c/ niezastosowania przepisu art. 27 ustawy Prawo pocztowe oraz par. 14 i 38 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych.
- 2. art. 86 par. 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skarg na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. bez rozpoznania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia skarg zawartych w ich treści.
Wymienione naruszenia w myśl art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a. w ocenie autora skarg kasacyjnych skutkowały nieważnością postępowania. W uzasadnieniu postawionych zarzutów strona skarżąca podniosła, iż w dniu nadania przesyłki zawierającej przedmiotowe decyzje organ podatkowy dysponował właściwym adresem pełnomocnika, czego potwierdzeniem jest prowadzona korespondencja w sprawie (...). Mimo to w zaskarżonych postanowieniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyjął, iż przedmiotowe decyzje doręczono prawidłowo pełnomocnikowi dnia 15 kwietnia 2005 roku, w dacie kiedy urząd pocztowy zwrócił przesyłkę nadawcy z adnotacją: "adresat wyprowadził się". Zdaniem autora skarg kasacyjnych organ podatkowy powinien wysyłać przesyłkę na rzeczywisty adres, który był mu doskonale znany.
W odniesieniu do treści art. 146 Ordynacji podatkowej autor skarg kasacyjnych podniósł, iż strona lub pełnomocnik strony są obowiązani powiadomić organ podatkowy o zmianie adresu w toku, czyli w czasie trwającego postępowania. Powyższe nie jest jednak równoznaczne z obowiązkiem informowania organu podatkowego, w przypadku gdy przed tym samym organem toczy się kilka spraw, o zmianie adresu w każdej z toczących się spraw z osobna i pozostawianiem tej informacji w aktach danego postępowania.
W odniesieniu do par. 10 cytowanego w petitum skarg kasacyjnych Rozporządzenia, strona podkreśla, iż jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego listonosz umieszcza o tym adnotację na formularzu potwierdzenia odbioru i niezwłocznie oddaje przesyłkę w pocztowej placówce oddawczej, która po umieszczeniu na nim odcisku datownika zwraca pismo organowi wysyłającemu. W przypadku zastosowania takiego rodzaju doręczenia przepisy jednoznacznie określają, że pismo uważa się za doręczone pod adresem dotychczasowym, zaś datą doręczenia jest dzień umieszczenia przez placówkę oddawczą na doręczanej przesyłce odcisku datownika. Rozwiązanie zawarte w przepisach powołanego rozporządzenia dotyczy jednak w ocenie strony skarżącej wyłącznie postępowania cywilnego i nie może mieć zastosowania w postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji zdaniem strony skarżącej można oprzeć się na art. 27 ustawy Prawo pocztowe stanowiącym, iż przesyłkę, której nie można doręczyć adresatowi operator zwraca nadawcy.
Przepisy szczegółowe zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 roku w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych doprecyzowują przywołany przepis w ten sposób, że jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego stwierdzi się nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do ich odbioru, zawiadomienie o próbie doręczenia wraz z informacją o miejscu i terminie ich odbioru w placówce oddawczej operator pozostawia w skrzynce oddawczej adresata. Z przepisów Prawa pocztowego nie wynika, aby w przypadku doręczeń dokonywanych w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa pracownik poczty mógł na formularzu potwierdzenia odbioru umieścić wzmiankę "adresat wyprowadził się". Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż w przypadku zaistnienia sytuacji, w której strona lub pełnomocnik strony w trakcie trwającego postępowania nie powiadomi organu o zmianie adresu, pracownik poczty obowiązany jest pozostawić zawiadomienie w skrzynce oddawczej strony lub pełnomocnika.
Zgodnie z par. 38 Rozporządzenia przesyłki lub przekazy pocztowe operator wydaje adresatowi w placówce oddawczej w terminie 14 dni od dnia następnego po dniu doręczenia zawiadomienia. W tym stanie sprawy za dzień doręczenia zaskarżonych decyzji należało przyjąć 29 kwietnia 2005 r. a co za tym idzie złożone 24 maja 2005 r. skargi nie mogły zostać odrzucone.
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 86 par. 1 p.p.s.a. strona skarżąca podniosła, iż skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej zawierały wnioski o przywrócenie terminu, które zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 86 par. 3 p.p.s.a. powinny zostać załatwione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Nie odniesienie się do wymienionych wniosków stanowiło w ocenie autora skarg kasacyjnych naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedziach na skargi kasacyjne Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o ich oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odniósł się szczegółowo do zarzutów kasacyjnych stwierdzając ich bezzasadność i brak uzasadnionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Po dokonaniu oceny postawionych zarzutów kasacyjnych należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a co za tym idzie musiały podlegać uchyleniu.
Decydujące znaczenie miał zarzut naruszenia art. 86 par. 1 p.p.s.a., który to stanowi, że jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z akt sprawy wynika, iż na str. 2 skargi w każdej z rozpoznawanych spraw skarżący zawarł wniosek, o którym mówi wskazany powyżej przepis. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji przed wydaniem zaskarżonych orzeczeń powinien był w pierwszej kolejności zbadać czy przekroczenie terminu było niezawinione. Biorąc pod uwagę, iż odrzucenie skarg było spowodowane złożeniem ich po terminie, to nie rozpoznanie wniosków o jego przywrócenie spowodowało, iż zaskarżone postanowienia zostały wydane przedwcześnie.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma potrzeby aby odnosić się do pozostałych zarzutów kasacyjnych, gdyż naruszenie art. 86 par. 1 p.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych orzeczeń.
Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a.