Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt. I SA/Kr 398/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. P. - P.P.H. J. w N. na decyzje Izby Skarbowej w Krakowie z dnia [...] stycznia 2003 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za określone miesiące 1998 r., 1999 r. oraz 2000 r.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zarządzeniem z dnia 16 maja 2003 r. wezwano podatnika o uiszczenie wpisu sądowego od złożonych przez niego skarg. Zdaniem Sądu wezwanie zostało przesłane na adres do korespondencji, wskazany w skardze, zostało ono dwukrotnie awizowane, a następnie zwrócone z adnotacją "nie podjęto w terminie". Wobec powyższego nastąpiło skuteczne doręczenie, a obowiązek uiszczenia opłaty w terminie 7 dni nie został wykonany. Sąd wskazał, że należne opłaty zostały uiszczone dnia 1 lipca 2003 r. dopiero po ponownym doręczeniu wezwania na ten sam adres. Stwierdzono, że doręczenie to nie było poprzedzone zarządzeniem sędziego, a skoro termin do uiszczenia wpisów upłynął, to uiszczenie wpisów sądowych nastąpiło po upływie ustawowego terminu.
Sąd wskazał na art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej u.p.p.s.a. jako mający zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo, iż fakt uiszczenia opłaty po terminie spostrzeżony został dopiero w toku postępowania zmierzającego do merytorycznego rozpoznania złożonych skarg.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 3 u.p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi w sytuacji, gdy skarżącemu doręczono skutecznie dopiero w dniu 30 czerwca 2003 r. wezwania o uiszczenie wpisów wysłane przez Sąd I instancji w dniu 13 czerwca 2003 r., a wpisy zostały uiszczone w terminie, tj. w dniu 1 lipca 2003 r. oraz art. 220 § 3 w zw. art. 67 § 1, art. 69, art. 70 u.p.p.s.a. polegające na tym, że wezwania o uiszczenie wpisu zostały po raz pierwszy błędnie doręczone, jako że wysłano je na nieaktualny adres dla doręczeń, choć skarżący podał sądowi w toku sprawy właściwy adres, który był zresztą Sądowi znany, jako że wszelką poprzednia korespondencję doręczano na adres siedziby (N., ul. [...]), a nie na adres (K. ul. [...]).
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skarżący wskazał, że bez jakiegokolwiek znaczenia jest fakt, czy wezwanie to było poprzedzone zarządzeniem sędziego, gdyż art. 220 § 3 u.p.p.s.a. wymogu takiego nie stawia. Skoro wezwanie takie zostało wysłane i doręczone, to od tej daty musi być liczony termin do uiszczenia wpłat. Skarżący wskazał, że w skargach na decyzje Izby Skarbowej podał on, oprócz adresu siedziby PPH J. w N., ul [...], również adres dla doręczeń: K., ul [...]. Jednak wezwania sądowe o złożenie oświadczeń na potrzeby rozpoznania wniosków o zwolnienie od wpisu sądowego z dnia 5 marca 2003 r. (np. k 9 akt. sygn. I SA/Kr 398/03), jak i postanowienia z dnia 23 kwietnia 2003 r. oddalające przedmiotowe wnioski (np. k. 19 sygn. akt. SA/Kr 398/03) zostały wysłane przez Sąd I instancji nie na podany adres dla doręczeń, lecz na adres w N. Adres ten skarżący podał również w swoich pismach z dnia 14 marca 2003 r. (k. 10 sygn. akt.
I SA/Kr 398/03. W ocenie podatnika Sąd I instancji wbrew art. 70 § 2 u.p.p.s.a przy pierwszych jak i kolejnych doręczeniach w ogóle nie pouczył skarżącego o istnieniu obowiązku zawiadomienia Sądu o zmianie adresu dla doręczeń i skutkach jego niedopełnienia. Skarżący wskazał, że wysłane przez Sąd 13 czerwca 2003 r. ponowne wezwania o uiszczeniu wpisów sądowych zostały odebrane przez skarżącego tylko dlatego, że zaniepokojony długotrwałym brakiem jakiegokolwiek wezwania o wpis sądowy uzyskał informacje o wysłaniu wezwania na nieaktualny adres i odebrał je na poczcie bez przedstawiania awiza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że z przepisu art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zasada bezpośredniego stosowania przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone przed wejściem w życie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt. OZ 47/04).
Sąd w tym orzeczeniu wskazał, że przyjęcie takiej zasady nie niweczy skuteczności czynności procesowych podjętych w sprawie przez strony lub Sąd przed dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - dalej ustawa o NSA. Czynności te są prawnie skuteczne, jednakże w przypadku, gdy czynność strony wymaga podjęcia rozstrzygnięcia przez sąd i rozstrzygniecie to jest podejmowane po dniu 1 stycznia 2004 r., wojewódzki sąd administracyjny stosuje już przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie przepisy ustawy o NSA, która utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 220 § 3 u.p.p.s.a (stosownie do obowiązującego wówczas przepisu art. 130 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 59 oraz 27 ust. 2 ustawy o NSA). Zgodnie z tym przepisem skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu. Jak wynika z akt sprawy, dnia 19 maja 2003 r. wysłano do podatnika pismo wzywające skarżącego do uiszczenia opłaty od skargi w terminie 7 dniowym, następnie dnia 12 czerwca 2003 r. ponownie wezwano podatnika o uiszczenia wpisu.
Skarżący odebrał wezwanie 30 czerwca 2003 r., a wpis uiścił 1 lipca 2003 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że uiszczenie wpisu nie nastąpiło w terminie, gdyż to drugie wezwanie nie było poprzedzone zarządzeniem sędziego, a termin do uiszczenia wpisu upłynął. Zauważyć należy, że w aktach sprawy jest zarządzenie przewodniczącego z dnia 16 maja 2003 r. wzywające podatnika do uiszczenia wpisu sądowego, a skoro wezwanie zostało wysłane i doręczone to podatnik miał prawo być w usprawiedliwionym przekonaniu, iż uiszcza wpis w terminie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można obarczać strony ewentualnymi niekorzystnymi dla niej skutkami z powodu jakiejkolwiek pomyłki sądu lub niedopatrzenia, a tym samym zamykać jej prawo dostępu do sądu, pozbawiać możliwości obrony jej praw. Należy przyjąć, że skoro skarżący odebrał wezwanie 30 czerwca 2003 r. oraz uiścił wpis 1 lipca 2003 r. to opłata od skargi została uiszczona w terminie, zatem Sąd I instancji nie powinien odrzucić skargi podatnika.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 220 § 3 u.p.p.s.a w związku z art. 67 § 1, art. 69, art. 70 u.p.p.s.a. (stosownie do obowiązujące wówczas przepisów art. 145 § 1, art. 148, art. 146, art. 121 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm., w związku z art. 59 ustawy o NSA). W świetle tych trzech ostatnich przepisów jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu. Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie adresata się zastanie. Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.
O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Jak wynika z akt sprawy podatnik nie został pouczony o obowiązku poinformowania Sądu o zmianie adresu, a zatem słuszny jest zarzut naruszenia art. 70 § 2 u.p.p.s.a. Ponadto skarżący w skardze podał dwa adresy, tj. N. [...] ul. [...] oraz adres do korespondencji (ul. [...] K.), jednakże w toku postępowania sądowego posługiwał się adresem (N. [...] ul. [...]) jak i otrzymywał pisma z Sądu pod ten adres. Wobec tego podatnik jak najbardziej mógł się spodziewać, że wezwanie do uiszczenia wpisu także zostanie wysłane na ten adres. Zwłaszcza co należy podkreślić, że nie został on pouczony o obowiązku zawiadomienia Sądu o zmianie adresu i konsekwencjach jego niedopełnienia.
Zauważyć należy, że skoro skarżący był w usprawiedliwionym przekonaniu, że otrzyma wezwanie na adres (N. [...] ul. [...]) to Sąd tym samym wysyłając wezwanie na drugi adres naruszył przepis art. 67 § 1, art. 69 u.p.p.s.a, bowiem w tym stanie faktycznym nie nastąpiło osobiste doręczenie, a z uwagi na fakt niemożności doręczenia pisma zastosowano fikcję prawną doręczenia. Wobec powyższego nieuzasadnione było odrzucenie skargi w przypadku nieprawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tego Prawa. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzucenie skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.