Uzasadnienie
W złożonej skardze kasacyjnej, pełnomocnik K. K.-L., sformułował m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 stycznia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu tegoż wniosku wskazał, że jego mocodawca pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, co potwierdza okoliczność przyznania mu przed Sądem I instancji prawa pomocy w całkowitym zakresie. Zdaniem autora wniosku, zestawienie sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego możliwości zarobkowych, wskazuje, że kwota do zapłaty wynikająca z zaskarżonej decyzji jest niemożliwa do poniesienia. Podkreślono przy tym, że w stosunku do skarżącego wydano szereg decyzji dotyczących innych okresów rozliczeniowych, w związku z czym kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji nie jest jedynym świadczeniem, które musi uiścić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego przepisu wynika zatem, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zarówno aktu lub czynności będących przedmiotem zaskarżenia, jak też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z treści powołanych na wstępie przepisów wynika, że uruchomienie postępowania wpadkowego w tym przedmiocie następuje dopiero po zasygnalizowaniu we wniosku, składanym przez stronę, wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skoro zaś to strona jest inicjatorem postępowania w tym przedmiocie, to na niej spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie strony leży zatem takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Istotne jest więc aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zostały należycie uzasadnione i wykazane przez stronę, gdyż rola sądu sprowadza się jedynie do weryfikacji złożonych oświadczeń.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca nie wykazała aby w stosunku do niej zaszły przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Należy zaznaczyć, że z rozpatrywanego wniosku wynika, że niekorzystnych dla siebie następstw wykonania zaskarżonej decyzji strona skarżąca upatruje nie tyle w samym jej wykonaniu, co raczej w niemożliwości jego wykonania z uwagi na trudną sytuację finansową, w której się znajduje. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że przesłanki z art. 61 P.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy, czego najwyraźniej strona nie zauważa. Przychylając się do argumentacji strony skarżącej należałoby przyjąć bowiem założenie, że każdorazowe przyznanie prawa pomocy pociągałoby za sobą, praktycznie konieczność jednoczesnego uwzględnienia wniosku w zakresie wstrzymania wykonania określonego aktu. Ustawodawca regulując tę instytucję posłużył się jednak odmiennymi kryteriami ocennymi niż tymi przewidzianymi dla prawa pomocy, co wynika expressis verbis z treści przepisów.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że system prawa zawiera pewne mechanizmy zabezpieczające, choć w minimalnym zakresie, byt podmiotów, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Przykładowo, w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – por. np. jej art. 8 zawiera mechanizmy zabezpieczające dłużnikowi środki egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach dostępnej na stronie https://cbois.nsa.gov.pl.).
Warto przy tym podkreślić, że z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na etapie postępowania przed Sądem I instancji nie wynika, że skarżący posiada jakikolwiek majątek, z którego mogłaby być prowadzona w sposób efektywny egzekucja, co raczej skłania do przyjęcia, że brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. A przynajmniej strona w złożonym wniosku na takie okoliczności nie wskazuje.
Zważywszy na powyższe uznać należało, że strona nie wykazała w wystarczającym stopniu istnienia okoliczności uzasadniających obawę wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.