Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I FSK 1252/19

Uzasadnienie

1. 1. Skargą kasacyjną z dnia 8 czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1152/17, w sprawie ze skargi J. J. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 października 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2015 r. oraz styczeń i luty 2016 r.
2. 2. Pismem z dnia 27 września 2020 r. Skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym (dalej: TK) postępowanie z jego skargi konstytucyjnej, która dotyczyła zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (sygn. akt SK 91/20).
3. 3. Postanowieniem z dnia 26 października 2021 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora IAS. Uznał bowiem, że rozstrzygnięcie tej sprawy zależeć będzie od wyniku wskazanego powyżej postępowania przed TK.
4. 4. Pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. uprzednio ustanowiony w sprawie pełnomocnik Skarżącego poinformował Naczelny Sąd Administracyjny o śmierci Skarżącego. Informacja ta została potwierdzona przez Dyrektora IAS w piśmie z dnia 5 maja 2022 r., do którego dołączono kopię odpisu skróconego aktu zgonu J. J.. Z dokumentu tego wynika, że zmarł on w dniu 31 marca 2022 r.
5. 5. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt SK 91/20, TK umorzył postępowanie ze skargi konstytucyjnej J. J.. Postanowienie zostało opublikowane w dniu 20 lipca 2023 r. (OTK ZU A/2023, poz. 61). Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia (z odstępstwem, które w sprawie tej nie zachodzi).
6. 6. Pismem z dnia 17 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w K. poinformował Naczelny Sąd Administracyjny o prawomocnym postanowieniu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po J. J.. Postanowieniem częściowym z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt [...], Sąd ten orzekł, że spadek po wymienionym zmarłym nabył jego brat P. J.. Orzeczenie to jest prawomocne od dnia 2 kwietnia 2024 r.
7. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
8. 7.1. Z uwagi na śmierć Skarżącego zaistniała przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania kasacyjnego. Stosownie bowiem do art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu między innymi w razie śmierci strony, z zastrzeżeniem § 3. Natomiast w myśl § 2 zdanie pierwsze tego samego artykułu w przypadku wymienionym w § 1 pkt 1 zawieszenie ma skutek od dnia zdarzenia, które je spowodowało. W niniejszej sprawie takie zdarzenie miało miejsce w dniu 31 marca 2022 r., a zatem w czasie, gdy postępowanie było już zawieszone z uwagi na sprawę zainicjowaną przed TK ze skargi konstytucyjnej J. J. Według zastrzeżenia z art. 124 § 3 P.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Niniejsze postępowanie nie zalicza się jednak do tej kategorii spraw.
9. 7.2. W świetle art. 127 § 3 P.p.s.a. podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.

Zawieszenie postępowania może zakończyć się z chwilą podjęcia postępowania lub umorzenia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności: w przypadku śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (pkt 1); w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie (pkt 4).

1. 7.3. W związku z umorzeniem postępowania przed TK oraz wskazaniem następcy prawnego, jakim jest spadkobierca Skarżącego, ustały przesłanki zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tych realiach sprawy postępowanie należało podjąć z udziałem już P. J. jako ustalonego następcy prawnego zmarłego J. J.

1. 7.4. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 128 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.