Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 169/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 5 stycznia 2015 r., w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Powyższym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 28 lipca 2014 r. wydane w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Wskazał, że decyzją z 11 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił D.M. (dalej: "skarżący") zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. w kwocie 42.902 zł. Postanowieniem z 28 lipca 2014 r. organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"). Zaznaczył, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, oprócz zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r., na skarżącym ciążyły zaległości z tytułu innych podatków i należności publicznoprawnych. W celu ściągnięcia ww. zobowiązań Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne.
Ponadto skarżący dokonał czynności cywilnoprawnej polegającej na wyzbyciu się całości majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dniu 27 lutego 2014 r. darował swojemu synowi zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiących przedsiębiorstwo prowadzone pod firmą [...], o wartości według umowy 4.622.706,24 zł. Zdaniem organu, jest to majątek "znacznej wartości", o którym mowa w art. 239b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący złożył do skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której wniósł o jego uchylenie oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucił:
- - niewłaściwe zastosowanie art. 239b § 2 w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 1, w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez brak uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane;
- - niewłaściwe zastosowania art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239b § 2 oraz w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 1 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, pomimo, że w postanowieniu o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności organ nie uprawdopodobniono, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane;
- - rażące naruszenie art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że miarą uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji jest jedynie wystąpienie jednej z przesłanek z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za niezasadną.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ ustalił, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie należności w podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 r., w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., w podatku od nieruchomości, podatku rolnym oraz podatku od środków transportu osób fizycznych, oraz w zakresie zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP. Ponadto ustalił, że skarżący dokonał wyzbycia wszystkich składników majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej, dokonując na rzecz syna darowizny o wartości 4.622.706,24 zł. Ustalenia te, zdaniem organu, stanowiły ziszczenie się przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie kwestionował ani istnienia tych okoliczności, ani tego, że wypełniają one treść wskazanych przepisów.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ ustalił, że prowadzone wobec podatnika postępowanie egzekucyjne uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane. W istocie, istnieją niewielkie szanse by podatnik, którego stan nieuregulowanych wcześniejszych zobowiązań objętych postepowaniem egzekucyjnym wynosi 352.349,80 zł, uiścił kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług wynikającą z decyzji z 11 lipca 2014 r., tj. 42.902 zł. Trafnie też organ zauważył, że przypuszczenie o niewykonaniu zobowiązania wzmacnia fakt, że zaległości objęte postepowaniem egzekucyjnym dotyczą lat 2011-2013, co oznacza, że podatnik nie reguluje swoich należności długotrwale i ciągle.
Organ wskazał również na fakt wyzbycia się przez podatnika przedsiębiorstwa o wartości 4.622.706,24 zł oraz likwidację prowadzonej działalności gospodarczej, oznaczającą utratę źródła przychodów. W tej sytuacji uzasadnione jest obawa, że podatnik, który dobrowolnie wyzbywa się majątku w drodze umowy darowizny, nie regulując przy tym zaległości wobec innych wierzycieli, nie ureguluje również zobowiązania wynikającego z decyzji z 11 lipca 2014 r. Obawa ta tym bardziej jest uzasadniona, że jak trafnie zauważył organ, wyzbycia majątku podatnik dokonał po wszczęciu wobec niego postępowania podatkowego, czyli w momencie w którym mógł się liczyć z możliwością wydania niekorzystnych dla niego decyzji podatkowych.
Powyższe wnioski organu, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, są w pełni słuszne i logiczne. Organ poczynił je na kanwie ustaleń wypełniających treść art. 239b § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej. O wypełnieniu przesłanki z § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej nie zdecydowało ustalenie okoliczności, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1 i 3, ale właśnie prawidłowo wyprowadzone z tych ustaleń wnioski. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie na podstawie faktów już istniejących, obiektywnych i racjonalnych wniosków, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Sąd uznał, że obowiązkowi temu organy sprostały.
Od wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, zarzucając naruszenie:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie wydania wyroku uwzględniającego skargę, pomimo naruszenia w toku postępowania ww. przepisów, wyrażającego się ich niewłaściwym zastosowaniem, a to nieuprawnionym przyjęciem, iż sam fakt wystąpienia przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej jest równoznaczny z uprawdopodobnieniem, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie wyroku uwzględniającego skargę, pomimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego ww. przepisów, wyrażającego się niedostrzeżeniem przez sąd orzekający, iż w rozpatrywanej sprawie organy administracyjne uchybiły powinności uprawdopodobnienia, iż zobowiązanie wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nie zostanie wykonane;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie wydania wyroku uwzględniającego skargę, pomimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego ww. przepisów prawa, wyrażającego się brakiem zgromadzenia całokształtu materiału dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej strony skarżącej.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kwestionuje prawidłowość wydania postanowienia o nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 11 lipca 2014 r., w której D.M. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r.
Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, aby organ podatkowy mógł na podstawie art. 239a Ordynacji podatkowej nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: tj. musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, a także organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane – art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej.
W myśl art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
- 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
- 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
- 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
- 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Zgodnie z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionował zaistnienia przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy wskazał na prowadzone względem skarżącego postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, a ponadto powołał się na fakt, że 27 lutego 2014 r. skarżący darował swojemu synowi zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiących przedsiębiorstwo. Skarżący kwestionował natomiast zaistnienie przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej.
Analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazał, że stan nieuregulowanych zobowiązań ciążących na skarżącym, objętych postępowaniem egzekucyjnym, który na dzień wydania zaskarżonego postanowienia wyniósł 352.349,80 zł w stopniu oczywistym uprawdopodobnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 11 lipca 2014 r. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. w kwocie 42.902 zł nie zostanie wykonane. Ponadto organ wskazał na fakt, że brak regulowania należności ma charakter długotrwały i ciągły, gdyż część ww. zaległości dotyczy lat 2011-2013.
Również fakt zbycia przez D.M. na rzecz syna przedsiębiorstwa o wartości 4.622.706,24 zł oraz likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej, oznaczająca utratę źródła dochodów, uprawdopodabnia niewykonanie przedmiotowego zobowiązania. Według organu podatkowego, istotną okolicznością uzasadniającą zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej była okoliczność dokonania przez skarżącego zbycia swojego przedsiębiorstwa po tym, jak w dniu 17 stycznia 2014 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za sporny okres.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie powyżej wskazane okoliczności rozpatrywane łącznie i we wzajemnym powiązaniu, dawały podstawę do stwierdzenia zaistnienia przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej i uznanie, że organ podatkowy uprawdopodobnił, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, to nie sam fakt wystąpienia przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej był równoznaczny z uprawdopodobnieniem, o którym mowa w art. 239b § 2 tej ustawy.
Wobec tego w rozpoznawanej sprawie uzasadnione było twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że o wypełnieniu przesłanki z art. 239b § 2Ordynacji podatkowej nie zdecydowało ustalenie okoliczności, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1 i 3 tej ustawy, ale prawidłowo wyprowadzone z tych ustaleń wnioski. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie na podstawie faktów już istniejących, obiektywnych i racjonalnych wniosków, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Zaakceptować należy stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że obowiązkowi temu organy sprostały.
W świetle powyższej oceny nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2 Ordynacji podatkowej, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej.
Wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.