Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt I SA/Po 1855/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. K. na decyzję Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lutego 2003 r. w sprawie zwrotu nienależnego podatku obrotowego za 1992 r.
W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa wskazała, że skarżący wnioskiem złożonym w 1994 r. zwrócił się o zwrot zapłaconego według stawki 1% podatku obrotowego od sprzedaży kawy palonej. W toku postępowania stwierdzono, że rozliczenie podatku dokonane w 1992 r. nie było prawidłowe, ponieważ skarżący od obrotu uzyskanego ze sprzedaży kawy palonej powinien opłacać podatek obrotowy w wysokości 20% tzn. w wysokości właściwej dla wyrobów wytworzonych, określonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. /Dz.U. Nr 38, poz. 165 ze zm./ po uwzględnieniu zmian wynikających z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1992 r. /Dz.U. Nr 32, poz. 141/.
Uzasadniając odmowne załatwienie wyjaśniono, że przepis § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 1991 r. zwalniał od podatku obrotowego obroty ze sprzedaży wyrobów wytworzonych przy użyciu surowców, materiałów i półwyrobów, zakupionych po cenach zawierających podatek obrotowy, w części odpowiadającej kwocie podatku zawartego w tych cenach. Przepis ustępu 1 stosowano odpowiednio do wyrobów wytworzonych przy użyciu surowców, materiałów i półwyrobów sprowadzanych lub nadesłanych z zagranicy. Konstrukcja powołanego przepisu przewidywała więc możliwość odliczenia podatku obrotowego zawartego w cenie zakupionych materiałów oraz surowców, a celem takiego rozwiązania było wyeliminowanie faktu podwójnego opodatkowania podatkiem obrotowym wyrobów, do wytworzenia których zużyte były surowce zakupione z podatkiem obrotowym. Potrącenie podatku mogło być dokonane jedynie z podatku obrotowego, jaki producent zobowiązany był zapłacić od obrotu uzyskanego za sprzedane wyroby. Taka sytuacja, jak stwierdzono, w niniejszej sprawie nie miała miejsca, bowiem obrót uzyskany przez skarżącego nie został skutecznie objęty 20% stawką podatku.
Izba Skarbowa stwierdziła również, że ze względu na okres przedawnienia /art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, t.j. Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm./ nie można skutecznie domagać się zapłaty podatku obrotowego należnego z tytułu prowadzonej działalności wytwórczej. W konsekwencji przyjęto zeznania strony, że w 1992 r. prowadziła działalność handlową, a zwrot 1% podatku obrotowego z tytułu prowadzonej działalności handlowej należy rozpatrzyć w oparciu o przepis § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r.
WSA w Poznaniu oddalił skargę wniesioną przez A. K. na decyzję Izby Skarbowej w Poznaniu. Stwierdził, że zgodnie z art. 11a ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym, w wersji ustalonej przez art. 2 pkt 7 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. Nr 9, poz. 30/, podatek obrotowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi podatek w innej wysokości. W niniejszej sprawie skarżący dokonał samoobliczenia należnego podatku obrotowego za 1992 r. w zeznaniu podatkowym i zapłacił wynikający z zeznania podatek. Następnie w 1994 r. - powołując zwolnienie podatkowe wynikające z § 16 rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 1991 r. - wystąpił o zwrot nadpłaconego podatku obrotowego za 1992 r.
Decyzja Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] czerwca 1998 r., w której orzekł o nadpłacie podatku obrotowego za 1992 r. została uchylona decyzją Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 1998r., a legalność decyzji organu odwoławczego została rozstrzygnięta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 r., sygn. akt I SA/Po 2954/98.
WSA w Poznaniu zwrócił uwagę, że z uwagi na art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, był związany wyrokiem NSA z 16 listopada 1999 r. W konsekwencji, po rozpoznaniu skargi Sąd stwierdził brak podstaw prawnych do uznania, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 1998 r. orzekająca o zwrocie nadpłaconego podatku obrotowego za 1992 r., a w konsekwencji również do uwzględnienia wniosku strony i zobowiązania organów podatkowych do rozpatrzenia odwołania z 9 lipca 1998 r.
Sąd wyjaśnił również, iż art. 52 Ordynacji na równi z zaległością podatkową traktuje zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba że podatnik wykaże, iż nie nastąpiło to z jego winy. Zwrócił uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA ugruntowało się stanowisko, że to podatnik musi wykazać brak winy.
W złożonej skardze kasacyjnej A. K. wniósł o uchylenie wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów art. l § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych,
- 2. naruszenie przepisów art. 134 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
- 3. naruszenie przepisów art. 68 § l ustawy Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd nie rozpatrzył sprawy pod względem merytorycznym, nie określił, czy istnieje obowiązek zwrotu. Zajął się wyłącznie zarzutami stawianymi w skardze, a nie rozpoznał, wbrew art. 134 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. l § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, czy skarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie odniósł się również do przepisów art. 68 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, dotyczących okresów przedawnienia zaległości podatkowych. Bez rozstrzygnięcia pozostała również kwestia oceny zasadności powstania nadpłaty podatkowej, zgodnie z art. 52 § l pkt 2 tej ustawy. Podniesiono także, że bez prawomocnego orzeczenia w sprawie zwrotu nadpłaty podatku obrotowego, która była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 września 2005r., sygn. akt I SA/Po 1854/03, bezzasadne jest żądanie zwrotu nienależnego podatku.
Wobec w/w wyroku WSA w Poznaniu została wniesiona kasacja. Obie sprawy są tożsame i powinny być rozpatrywane razem. Bez merytorycznego i prawomocnego orzeczenia w kwestii istnienia lub nie zaległości podatkowej, nie można wydawać decyzji o jej zwrocie.
Naruszenie w/w przepisów zdaniem strony jest oczywiste, a wadliwe postępowanie sądu bez wątpienia może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co powoduje, że kasacja jest w pełni uzasadniona i konieczna.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podzielił w pełni argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdzając, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie są zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje.
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podkreślenia na wstępie wymaga, że stosownie do przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 176 tej ustawy wynika z kolei, że skarga kasacyjna winna czynić zadość nie tylko wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.
Nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego zostały przez wnoszącego kasację uzasadnione zgodnie z powyższymi wymogami.
Z lakonicznego uzasadnienia skargi nie wynika w szczególności, na czym skarżący opiera zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz naruszenia przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów stanowiących o zakresie kontroli zaskarżonych aktów prawnych pod względem ich zgodności z prawem oraz rozstrzyganiu przez sąd w granicach danej sprawy bez jednoczesnego wskazania, jakie konkretnie przepisy postępowania zostały przez Sąd I instancji naruszone, są bezskuteczne. Należy przy tym stwierdzić, że ocena zaskarżonej decyzji znajduje, co do zasady, wyraz w sentencji wyroku, uchyleniu bądź stwierdzeniu jej nieważności lub oddaleniu skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji oddalił skargę, uznając tym samym decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnego podatku obrotowego za 1992 r. za odpowiadającą prawu.
Za bezskuteczne Naczelny Sąd Administracyjny uznał również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 68 § 1 oraz art. 52 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadnione tym, iż Sąd I instancji nie odniósł się do przepisów dotyczących okresów przedawnienia zaległości podatkowych zasadności i kwestii zasadności powstania nadpłaty podatkowej. Zarzuty te bowiem wobec niepodniesienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mogą być przedmiotem kontroli kasacyjnej.
Ze względu na powyższe na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.