Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt: III SA/Wa 1232/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. O. (dalej: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2009 r., miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. oraz miesiące od stycznia do maja 2011 r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wniosła o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że za powyższym przemawia ciężka sytuacja finansowa w jakiej się znajduje a wobec tego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby skutkować nieodwracalnymi skutkami faktycznymi dla skarżącego i jego majątku. Co więcej, wykonanie zaskarżonej decyzji w realiach sprawy może również, jego zdaniem, stanowić zagrożenie dla zdrowia, gdyż w ten sposób skarżący mógłby zostać pozbawiony możności utrzymania siebie. W ramach wniosku skarżący zwrócił także uwagę na wysokość ciążącego na nim zobowiązania w łącznej wysokości 425.605,00 zł. Nadto umknąć uwadze, w ocenie strony nie może, że została ona zwolniona od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2014 r.) a także to, że postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. Sąd ten wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Przed merytorycznym odniesieniem się do argumentacji zawartej we wniosku strony należy również zauważyć, że w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 4 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, będącej przedmiotem rozpoznawanego wniosku. Postanowienie sądu pierwszej instancji nie ma wprawdzie waloru decydującego, ani nie jest wiążące przy rozpoznaniu wniosku skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mniej jednak pełni funkcję pomocniczą przy ocenie tego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1836/10).
Podkreślenia również wymaga, że wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, co świadczy o tym, że rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają charakter tymczasowy (art. 61 § 6 P.p.s.a.). Co do zasady, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, obowiązywanie ochrony tymczasowej ustaje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Wobec tego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r. wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji upadło wraz z wydaniem wyroku przez ten Sąd oddalającego skargę strony. Niemniej jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dopuszczalne również na etapie postępowania kasacyjnego.
Oznacza to, że nie jest wyłączone stosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. w przypadku, gdy skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę i wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na skutek wydania wyroku oddalającego skargę upada bowiem wstrzymanie wykonania decyzji, o którym orzekł Sąd I instancji, uwzględniając wniosek skarżącego (art. 61 § 6 P.p.s.a.). Oznacza to, że możliwe jest wykonanie decyzji, mimo że wyrok oddalający skargę jest nieprawomocny i została wniesiona skarga kasacyjna (uchwała 7 Sędziów NSA z 16.4.2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007/4/77).
W tym miejscu zaakcentować również należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) dokonano zmiany art. 61 § 6 P.p.s.a. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu "wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:
- 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;
- 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę".
Pomimo, że przepis ten wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., to nie może mieć on zastosowania do spraw, takich jak rozpatrywana, w których zarówno postanowienie o wstrzymaniu, wyrok Sądu pierwszej instancji oraz ponowny wniosek o wstrzymanie zostały weszły do obrotu prawnego w starym stanie prawnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażona uprzednio przez WSA ocena co do zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje aktualna również na obecnym etapie postępowania a zatem stwierdzić należy, że skarżący uprawdopodobnił możliwość wystąpienia – w następstwie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej – wskazanych w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. skutków. W szczególności wciąż aktualne pozostają okoliczności, które uzasadniały wstrzymanie zaskarżonej decyzji na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Nadal bowiem wykonanie zaskarżonej decyzji grozi może doprowadzić do konieczności likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.