Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1757/17

Uzasadnienie

1. Wyrokiem z 14 czerwca 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 312/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 27 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2014 r.

2. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu decyzją z 27 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 26 września 2016 r., w której na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej "u.p.t.u.") zakwestionowano Skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą P.P.H.U. G. B. R. prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez G.. Organ stwierdził bowiem, że faktura wystawiona przez tę firmę nie odpowiadała rzeczywistości.

3. Sąd pierwszej instancji uznał skargę Skarżącego za niezasadną. Zdaniem tego Sądu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego stanowisko organów, iż zakwestionowane faktury nie dokumentują faktycznych transakcji, jest prawidłowe.

4. Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej "p.p.s.a." Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie zastosowanie tych przepisów i zaakceptowanie w uzasadnieniu wyroku przez WSA we Wrocławiu naruszenia w postępowaniu podatkowym niżej wymienionych przepisów ustawy z 29 sirpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. dalej jako: "O.p."), tj.:
2. - art. 2a O.p. poprzez nie zastosowanie tego przepisu;
3. - art. 21 § 3 i 3a O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przy ustalaniu wysokości podstawy opodatkowania i wysokości podatku, gdy zastosowany powinien być przepis art. 21 § 2 O.p.;
4. - art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu podatkowego poprzez interpretowanie wszystkich wątpliwości na niekorzyść strony;
5. - art. 125 §1 i 2 O.p. w zw. z art. 139 § 1 O.p. poprzez nie zastosowanie tych przepisów i prowadzenie postępowania z naruszeniem tych przepisów;
6. - art. 180 § 1, art. 192 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie za udowodniona okoliczność, że strona nie dokonała zakupu towaru od wskazanej Firmy nie przedstawiając w tym zakresie żadnych dowodów, nie uznając wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez stronę w tym przesłuchania strony i przedstawionych przez stronę rejestru zakupu faktur VAT, które zobowiązana była prowadzić oraz faktur sprzedaży zakupionych towarów, które organ uznał, że nie zostały zakupione;
7. - art. 123, art. 187 § 1, 2, 3 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów niezapewnienie stronie czynnego udziału w trakcie prowadzonego postępowania, nie zebraniu w postępowaniu podatkowym materiału dowodowego, który potwierdzałby racje tego organu i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego, które potwierdzałoby racje i wyjaśnienia strony. Nie przedstawienie stronie postepowania żadnego postanowienia o przeprowadzeniu dowodu w prowadzonym postępowaniu jak również nie przedstawienie stronie faktów, które były znane organowi z urzędu;
8. - art. 191 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż organ podatkowy nie dokonał należytej oceny zebranych dowodów, co doprowadziło do niewłaściwego określenia podstawy opodatkowania i wysokości podatku i nie wskazania w oparciu, o jakie dowody przedstawione przez organ okoliczności zostały jego zdaniem udowodnione;
9. - art. 210 §1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym w żaden sposób nie uzasadnia, w jaki sposób zdaniem organu podatkowego strona skarżąca niewłaściwe zastosowała wskazane w sentencji decyzji przepisy prawa na podstawie, których wydano decyzje w tym: art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a, art. 99 ust. 12 u.p.t.u.
10. II. prawa materialnego:, tj.
11. - art. 29 ust. 1 u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznaniu, że strona skarżąca niewłaściwe ustaliła podstawę opodatkowania;
12. - art. 186 lit. a Dyrektywy VAT 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U..UE L z 11 grudnia 2006 r.) w zw. z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie i sprzeczne ze stanem faktycznym uznanie i pozbawienie strony skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego;
13. - art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1a u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i ustaleniu innych kwot podatku podlegających obniżeniu;
14. - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. poprzez zastosowanie tego przepisu, który nie powinien być stosowany;
15. - art. 99 ust. 12 u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji określającej zobowiązanie za sporne miesiące, gdy zobowiązanie wynika ze złożonych deklaracji.
16. 5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie od Skarżącego na jego rzecz koszów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu kasacyjnym zobowiązany jest z urzędu brać pod rozwagę nieważność postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził istnienie przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skład sądu orzekającego sprzeczny był bowiem z przepisami prawa, gdyż inny był skład sądu przy orzekaniu, a inny skład podpisał uzasadnienie orzeczenia. Uzasadnienie orzeczenia zostało podpisane przez sędziego Z. Łobodę, tymczasem ten sędzia nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia. Taka sytuacja narusza art. 16 § 1 w związku z art. 143 p.p.s.a.

6.2. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów z zastrzeżeniem nie mającym znaczenia w tej sprawie. Co istotne wyrok składa się z sentencji i uzasadnienia, które nie zawsze co prawda jest elementem obligatoryjnym wyroku, gdyż w sprawach, w których oddalono skargę uzasadnienie sporządza się na wniosek strony złożony w określonym terminie (art. 141 § 1 p.p.s.a). Z art. 143 p.p.s.a. wyraźnie jednak wynika, że uzasadnienie wyroku podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Podpisanie uzasadnienia orzeczenia przez sędziego, który nie brał udziału w wydaniu wyroku narusza zatem wskazane wyżej przepisy o składzie sądu i stanowi przesłankę nieważności postępowania określoną w art. art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

6.3. Wobec powyższego należało na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 186 p.p.s.a uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z 203 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z § 4 i art. 209 p.p.s.a.