Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 573/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 12 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, maj, czerwiec i grudzień 2009 r.
W złożonej od tego orzeczenia skardze kasacyjnej skarżący wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji, wniosek uzasadniając faktem, że nie posiada środków na spłatę zobowiązania podatkowego, a jego jedynym majątkiem jest dom, w którym zamieszkuje z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Zdaniem strony w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez stronę we wniosku uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do trzech zdań, z czego jedno stanowi w istocie powtórzenie art. 61 § 3 P.p.s.a., a dwa pozostałe zawierają informacje ogólnikowe i gołosłowne ("skarżący nie posiada środków na spłatę zobowiązania", "jedynym majątkiem jest dom"), w żaden sposób nie pozwalając na ich jakąkolwiek weryfikację. Wnioskodawca nawet nie podjął próby sprecyzowania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., co więcej, uzasadnienie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest w całości powielonym uzasadnieniem wniosku ze skargi, tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając ten ostatni wniosek (postanowienie z 29 sierpnia 2013 r.) już skarżącemu wyjaśnił powody, dla których tak lakoniczne sformułowania nie mogą przynieść spodziewanych skutków.
Stąd warto tylko przypomnieć skarżącemu, że zasadę stanowi wykonanie aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.), a wywieranie skutków finansowych dla dłużnika jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku zobowiązanego), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania.
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi głównie sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie strona w żaden sposób nie wskazała (już nie mówiąc o udokumentowaniu), że w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do tak dalece idących skutków, by można było stwierdzić spełnienie wymogów z art. 61 § 3 P.p.s.a. Gołosłowne i w zasadzie hasłowe wskazanie na konieczność wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na to, że "skarżący nie posiada środków na spłatę zobowiązania podatkowego" i jedynie bardzo ogólnikowe (i niepoparte żadną dokumentacją) stwierdzenie, że jedynym składnikiem majątku skarżącego jest dom, w którym zamieszkuje z rodziną, uniemożliwiają w istocie stwierdzenie, czy rzeczywiście spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Również akta sprawy, a przede wszystkim informacje podane w – późniejszym chronologicznie względem rozpoznawanego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej – formularzu PPF złożonym w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (z którego wynika m.in., że oprócz domu do majątku skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowy należy działka gruntu o pow. ok. 900 m²) i fakt, że w tymże postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skarżący uchylił się od przedstawienia jakichkolwiek dokumentów źródłowych świadczących o jego rzeczywistej sytuacji materialnej, nie wskazują na nieodzowność wstrzymania wykonania skarżonej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.