Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 września 2007 r., I SA/Op 145/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 7 lutego 2007 r.
Postanowieniem tym Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 5 grudnia 2006 r. w sprawie stanowiska wierzyciela, stwierdzające niezasadność zarzutów nieistnienia obowiązku i niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zostało wniesione po terminie.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej, M. W. wniósł skargę do sądu administracyjnego, wnosząc jednocześnie o przyznanie mu prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwalniając go od kosztów sądowych i ustanawiając adwokata.
Okręgowa Rada Adwokacka w O. pismem z 31 maja 2007 r. poinformowała WSA, że dla skarżącego wyznaczony został adwokat K.P. W dniu 14 sierpnia 2007 r. do WSA w Opolu wpłynęło pełnomocnictwo procesowe udzielone przez skarżącego adwokatowi K. P. do prowadzenia sprawy ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 7 lutego 2007 r.
WSA w Opolu skierował zawiadomienie o rozprawie na adres pełnomocnika skarżącego - adw. K. P. Na rozprawie w dniu 26 września 2007 r., w którym zapadł wymieniony wyrok, stawił się pełnomocnik skarżącego.
W skardze kasacyjnej M. W. zarzucono nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z naruszeniem przepisu postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, a to art. 91 § 2 tej ustawy poprzez niezawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy sądowej wyznaczonej na 26 września 2007 r., na którym była rozpoznawana skarga. W oparciu o ten zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie na rzecz adwokata K. P. wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu według norm przepisanych, bowiem opłaty te nie zostały zapłacone.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że użycie w art. 34 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spójnika "lub" w miejscu stanowiącym o uprawnieniu strony do działania osobistego i za pośrednictwem pełnomocnika, oznacza, że udział w sprawie pełnomocnika, nawet profesjonalnego, nie wyłącza osobistego udziału strony w tym postępowaniu. Za taką wykładnią przemawia też treść art. 41 tej ustawy, który stanowi o osobistym uprawnieniu strony do prostowania lub odwoływania oświadczeń pełnomocnika, czyli działaniu w postępowaniu obok pełnomocnika. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd w celu realizacji gwarancji procesowych strony winien zgodnie z art. 91 § 2 wymienionej ustawy zawiadomić o rozprawie bezpośrednio skarżącego nawet w wypadku, gdy ten jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na niezasadność postawionego w niej zarzutu. Nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że w sprawie zaszła podstawa z art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazująca na nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie strony skarżącej możności obrony swych praw. Niezasadne jest twierdzenie, że postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, polegające na skierowaniu zawiadomienia o rozprawie jedynie na adres pełnomocnika strony skarżącej pozbawiło ją możliwość obrony, zwłaszcza, że pełnomocnik przez nią ustanowiony w rozprawie uczestniczył.
Autor skargi kasacyjnej, uzasadniając swoje stanowisko, najwyraźniej pominął treść art. 67 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wyraźnie stanowi, że "jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom." Sąd pierwszej instancji, otrzymawszy ważne pełnomocnictwo, jest obowiązany zatem kierować pisma do ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Wymaga podkreślenia, że powyższy przepis nie stoi bynajmniej w sprzeczności z powołanym w skardze kasacyjnej przepisami art. 34, art. 41, jak i art. 91 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, aby w rozprawie przed sądem administracyjnym uczestniczył zarówno pełnomocnik strony, jak i sama strona. Jednakże to w gestii pełnomocnika strony, któremu doręcza się pisma sądowe, pozostaje kwestia poinformowania strony, którą reprezentuje, o ich treści, w tym o terminie i miejscu rozprawy.
Skoro zaś zawiadomienie o terminie rozprawy, zostało stosownie do art. 67 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doręczone pełnomocnikowi strony, będącemu adwokatem, a więc osobą profesjonalnie świadczącą pomoc prawną, to zasadne jest również przyjęcie, że interes strony był należycie chroniony, a tym samym zostały spełnione gwarancje procesowe zapewniające prawo strony do obrony swoich interesów. Tym samym nie można uznać, że strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, co stanowiłoby naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów skarga kasacyjna, jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości stosownie do art. 207 § 2 tej ustawy, mając na uwadze trudną sytuację skarżącego, co wynika z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznaniu mu prawa pomocy w całości. Natomiast wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną został uwzględniony na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (DzU nr 163, poz. 1348 ze zm.).