Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2311/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 lipca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r.
W związku ze złożoną od tego orzeczenia skargą kasacyjną skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek uzasadniony został bardzo trudną sytuacją materialną i zdrowotną skarżącego. Podniósł on, że wynikająca z decyzji kwota podatku stanowi dla niego ogromny wydatek, podważający w sposób istotny warunki egzystencji. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura, której wysokość nie pozwala na zaspokojenie jego zwykłych potrzeb życiowych, a co dopiero spłatę wysokich zaległości podatkowych. Skarżący wskazał też, że od lipca 2012 r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej.
Skarżący przedstawił kopię oświadczenia o sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej, złożonego 29 kwietnia 2014 r. przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w toczącym się postępowaniu dotyczącym przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowych.
Dodatkowo skarżący wskazał, że znajduje się w złej kondycji zdrowotnej, która wymaga ponoszenia wydatków na leczenie - cierpi m.in. na zmiany zwyrodnieniowe, nadciśnienie tętnicze, przepuklinę oraz cukrzycę. Na dowód skarżący załączył karty informacyjne ze szpitala.
Zdaniem skarżącego w związku z powołanymi okolicznościami zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – wykonanie decyzji może doprowadzić do popadnięcia przez stronę w trwałe ubóstwo oraz spowodować brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Nadto skarżący podniósł, że kwestia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji była już badana przez Sąd pierwszej instancji, który wstrzymał jej wykonanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07).
Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi głównie sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z uwagi na odwołanie się przez skarżącego do wcześniejszego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany oceną zawartą w takim postanowieniu.
Mając powyższe uwagi na względzie i analizując argumentację zaprezentowaną przez stronę we wniosku uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że skarżący odbył leczenie operacyjne stawu kolanowego 26 lutego 2010 r. i stawu biodrowego 3 lutego 2011 r. Z karty informacyjnej z 11 lutego 2011 r. wynika ponadto rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego prawego, zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego prawego, nadciśnienie tętnicze, przepuklina pachwinowa po stronie lewej, dna moczanowa i cukrzyca typu II. Załączona dokumentacja medyczna potwierdza zatem, że skarżący cierpi na przewlekłe schorzenia, które jednak nie są wystarczającą przesłanką do uznania, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie zostały przedstawione zwłaszcza żadne aktualne dowody źródłowe pozwalające na ocenę, jakie obecnie koszty ponosi skarżący w związku ze swoimi schorzeniami. Dokumentów takich nie może zastąpić ogólne wskazanie w złożonym przed organem podatkowym oświadczeniu, że wydatki "inne" (w tym wyżywienie, leki, ubranie, środki czystości) obejmują u skarżącego kwotę 841,2 zł.
Należy podkreślić, że konieczne dla oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji "podważa warunki egzystencji skarżącego" i "może doprowadzić do popadnięcia przez stronę w trwałe ubóstwo oraz spowodować brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych", jest odniesienie się do sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący w ramach rozpoznawanego wniosku wskazał, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, a posiadany przez niego majątek ruchomy ma niewielką wartość. Wskazał, że jego dochód stanowi emerytura w wysokości 1 696,26 zł netto (przy czym z przedłożonego oświadczenia wynika – wbrew twierdzeniom z wniosku – że uzyskiwane przez skarżącego środki wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych). Równocześnie wymaga zaznaczenia, że skarżący nie przedstawił należycie sytuacji majątkowej żony, podnosząc, iż pozostaje z nią w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i ograniczając się do wskazania, że żona osiąga dochód z tytułu emerytury w kwocie 1 402,37 zł i dochody z działalności gospodarczej (w niesprecyzowanej w żaden sposób wysokości).
W takiej sytuacji trudno uznać, że Sąd dysponuje miarodajnymi danymi na temat wysokości osiąganych dochodów (i ponoszonych wydatków) we wspólnym gospodarstwie domowym małżonków, a bez takiej wiedzy nie można określić, jaki wpływ na sytuację finansową skarżącego wywarłoby wykonanie decyzji, a zatem czy istotnie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że z dokumentów przedłożonych do akt sprawy przez skarżącego w związku z postępowaniem toczącym się w przedmiocie prawa pomocy wynika m.in., że przychody uzyskane przez żonę skarżącego z tytułu prowadzonej w 2012 r. działalności gospodarczej wyniosły ponad 100 000 zł.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił w sposób zupełny sytuacji majątkowej i finansowej w jego gospodarstwie domowym, nie można uznać, że mógł on należycie uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy (por. art. 255 P.p.s.a.) – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego, a skoro to do wnioskodawcy należy takie przedstawienie sytuacji, by umożliwić Sądowi ocenę zajścia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach sprawy skarżący się z tego zadania rzetelnie nie wywiązał. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Analogicznie wnioski skarżącego ocenił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 13 listopada 2014 r., I FSK 1571/14 i I FSK 1572/14. Sąd rozstrzygający przedmiotowy wniosek argumentację zawartą w tych postanowieniach podziela w pełni.
Jedynie na marginesie warto wskazać, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) w art. 8-10 ogranicza dopuszczalność prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.