Uzasadnienie
W piśmie z 9 grudnia 2015 r. D. S.A. z siedzibą w W. – nazywana dalej "Spółką", wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 7 lipca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 20 stycznia 2014 r.
Spółka wyjaśniła, że zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r., upadło postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2015 r. (sygn. akt III SA/Wa 2937/14) wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 19 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił bowiem skargę Spółki na wspomnianą decyzję.
W motywach wniosku Spółka wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji prawdopodobnie doprowadzi do jej upadłości, a w konsekwencji ustania jej bytu prawnego. Okoliczność ta odpowiada wyrażonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłance niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Spółka zwróciła przy tym uwagę, że oprócz postępowania dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. toczy się także szereg innych postępowań podatkowych, w których łączna kwota domniemanych zobowiązań wynosi w przybliżeniu 43 miliony złotych. Przy czym w sprawach tych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie argumentacji analogicznej do przedstawionej w tej sprawie, uwzględnił wnioski Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Spółka przywołała także postanowienie z 21 stycznia 2015 r. (sygn. akt II OZ 19/15), w którym Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, stwierdzając, że "zapłata wymierzonej kary może pogorszyć i tak już niepewną sytuację finansową Spółki."
Dalej Spółka wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w latach 2010-2011 r. wydał decyzje zabezpieczające na łączną kwotę blisko 26 milionów złotych. Decyzje te zostały uchylone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pomimo tego 4 lipca 2013 r. organ ponownie wydał decyzję zabezpieczenia na jej majątku należności podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2009 r. do listopada 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę, tym razem na kwotę 90 milionów złotych. Ponieważ Spółka jest spółką publiczną, musiała opublikować na ten temat informacje, co doprowadziło o spadku wartości jej akcji o 95,3% w okresie od końca 2010 r. do 20 sierpnia 2014 r. W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2014 r. poniosła stratę netto w wysokości 4.312.000 zł., podczas gdy w roku 2010 osiągnęła przychód netto w kwocie 722.762.000 złotych. Na koniec września 2015 r. Spółka zanotowała stratę w wysokości 3.820.000.000 złotych.
W wyniku działań organów Spółka utraciła wiarygodność jako partner handlowy, jak również wiarygodność kredytową. Jej obecna działalność została zredukowana do minimum niezbędnego do przetrwania jej marki.
W świetle powyższego, zdaniem Spółki, wyegzekwowanie kwoty objętej zaskarżoną decyzją, czyli 2.347.732 złotych, powiększoną o odsetki, prowadziłoby do trudnych do oszacowania strat i w istocie rzeczy wiązałoby się z zakończeniem jej działalności. W przeciwnym razie uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny nie będzie miało większego znaczenia dla Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek Spółki zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Niemniej jednak, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, "która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego." Natomiast trudne do odwrócenia skutki "to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków" (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, LEX, 2013, wyd. V.). Ciężar wykazania okoliczności świadczących o spełnieniu przynajmniej jednej z przedstawionych powyżej przesłanek spoczywa na stronie, które zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie. Bez poparcia wniosku stosownymi twierdzeniami, dokumentami i argumentacją, świadczącymi, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, sąd nie może bowiem poczynić koniecznych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
Odnosząc powyższe uwagi do treści wniosku należy zauważyć, że przedstawiono w nim wnikliwą, przejrzystą i precyzyjną argumentację. Jest ona przekonywująca i nie pozostawia wątpliwości, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Przede wszystkim jednak sformułowane przez pełnomocnika Spółki tezy znalazły poparcie w załączonych do wniosku wyciągach z rocznych sprawozdań finansowych za lata 2013-2015, jak również w dokumentach załączonych do wniosku z 3 marca 2015 r., uwzględnionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje także treść wspomnianego już wcześniej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2015 r. Z przedstawionych przez Spółkę danych wynika bowiem, że od tego czasu jej sytuacja zasadniczo się nie zmieniła: jej majątek jest zajęty na poczet zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, wciąż ponosi znaczne straty, a jej działalność ograniczona jest do niezbędnego minimum.
Obraz kondycji finansowej Spółki potwierdza zatem, że prawdopodobną konsekwencją wyegzekwowania określonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego będzie ogłoszenie upadłości i jej likwidacja. Innymi słowy, zważywszy na przedstawioną powyżej sytuację należy zgodzić się ze Spółką, że ewentualne uchylenie decyzji po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, w przypadku gdy zostanie ona uprzednio wykonana, może nie mieć dla niej większego znaczenia. Spółka, będąc w stanie likwidacji, nie odniesie w żaden sposób korzyści z wygrania sporu sądowoadministracyjnego, a naprawienie szkody stanie się właściwie niemożliwe. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały spełnione przesłanki wyrażone w art. 61 § 3 P.p.s.a. i nie ma powodów aby odmówić Spółce udzielenia ochrony tymczasowej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a w zw. z art. 193 tej ustawy orzekł jak w sentencji.